จากต้นแบบธรรมิกราชาของพระเจ้าอโศกมหาราช สู่บทบาทพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พระราชาผู้บรรเทาทุกข์ของทวยราษฎร์ : ภาพสะท้อนจากจารึกประจำอาโรคยศาลา
คำสำคัญ:
จารึกประจำอาโรคยศาลา, อุดมการณ์, ธรรมิกราชาบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาพสะท้อนจากข้อความในจารึกประจำอาโรคยศาลารัชสมัย พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ที่พบในประเทศไทยและประเทศลาว แสดงให้เห็นอุดมการณ์สำคัญของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ในการบรรเทาทุกข์ของทวยราษฎร์จากการรักษาพยาบาลผู้ป่วย โดยสถาปนาอาโรคยศาลาหรือสถานพยาบาลสำหรับประชาชน 102 แห่งทั่วราชอาณาจักรของพระองค์ กล่าวได้ว่าพระราชกรณียกิจของ พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ในการดูแลทุกข์สุขของผู้ป่วย มาจากต้นแบบความเป็นธรรมิกราชาของพระเจ้าอโศกมหาราช พระราชาผู้ทรงสร้างสถานพยาบาลและมีพระทัยเมตตาต่อสัตว์โลกทั้งปวง
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร, 2529. จารึกในประเทศไทย เล่ม 4. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
กรมศิลปากร, 2554. แถลงงานคณะกรรมการชําระประวัติศาสตร์ไทย พุทธศักราช 2554. กรุงเทพฯ: บริษัทไอติงแอดเวอร์ไทซิ่ง จํากัด.
กรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย, 2543. วัฒนธรรมสัมพันธ์ไทย-อินเดีย. กรุงเทพฯ: ศยาม.
กรมศิลปากร, 2545. อโศกมหาราช และข้อเขียนคนละเรื่องเดียวกัน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ศยาม.
ก่องแก้ว วีระประจักษ์, 2557. นานาสารัตถคดีจากจารึกและเอกสารโบราณ. กรุงเทพฯ: กลุ่มหนังสือตัวเขียนและจารึกสํานักหอสมุดแห่งชาติ.
ชะเอม แก้วคล้าย, 2527. จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7. กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.
ชูศักดิ์ ทิพย์เกษร, 2527. จารึกและอักขรวิธีโบราณ. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก มหาวิทยาลัยศิลปากร.
เดวิด แชนด์เลอร์, 2546. ประวัติศาสตร์กัมพูชา A History of Cambodia. (แปลโดย พรรณงาม เง่าธรรมสาร และคณะ). กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตําราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
ปฏิวัติ วิมลภักดิ์ และพลวัต ตีรมาโนช, 2555. มรดกทางธรรมชาติของประเทศกัมพูชา(Cambodia). Retrieved March 9, 2015, from http://bigmax1.blogspot.com/
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต), 2552. จารึกอโศก (ธรรมจักรบนเศียรสิงห์) รัฐศาสตร์แห่งธรรมาธิปไตย. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระมหาพุทธรักษ์ ปราบนอก, 2547. การศึกษาวิเคราะห์คัมภีร์มหายานสูตราลังการ. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาสันสกฤต ภาควิชาภาษาตะวันออก บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.
พีรพน พิสณุพงศ์ และสุภาภรณ์ ปิติพร, 2537. “โรงพยาบาลกับสมุนไพรสมัยดึกดําบรรพ์: จากจารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ที่พบในประเทศไทย.” ศิลปวัฒนธรรม 15 (5): 118-121.
รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล, 2547. “อาโรคยศาลา: ความรู้ทั่วไปและข้อสังเกตเบื้องต้น.” เมืองโบราณ 30 (3): 15-53.
วรณัย พงศาชลากร, 2555. รูปเคารพแห่งวัชรยาน...บุคลาธิษฐานใน “อโรคยศาลา”. Retrieved March 9, 2015, from http://www.oknation.net/blog/voranai/2012/02/03/entry-2
วรรณวิภา สุเนต์ตา, 2548. ชัยวรมันที่ 7: มหาราชองค์สุดท้ายของอาณาจักรกัมพูชา ผู้เนรมิตสถาปนาปราสาทบายนและเมืองนครธม. กรุงเทพฯ: มติชน.
สุภัทรดิศ ดิศกุล, หม่อมเจ้า, 2532. “600 ปี แห่งประวัติเมืองพระนครของขอม” ใน ศิลปวัฒนธรรม 10 (6): 110-125.
สุภัทรดิศ ดิศกุล, หม่อมเจ้า, 2543. ประวัติเมืองพระนครของขอม. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มติชน.
สุริยวุฒิ สุขสวัสดิ์, หม่อมราชวงศ์, 2543. กัมพูชาราชลักษมีถึงศรีชยวรมัน. กรุงเทพฯ: มติชน.
ส. ศิวรักษ์, 2542. ความเข้าใจเรื่องมหายาน. กรุงเทพฯ: ส่องศยาม จํากัด.
ส. ศิวรักษ์, 2552. ความเข้าใจเรื่องพระเจ้าอโศกและอโศกาวทาน. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: ศูนย์ไทย-ธิเบต.
อัญชนา จิตสุทธิญาณ และคณะ, 2555. การศึกษาวิจัยจารึกกลุ่มปราสาทตาเมือน. กรุงเทพฯ:ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
อุไรศรี วรศะริน, 2545. “ประวัติศาสตร์กัมพูชา.” ใน ประชุมอรรถบทเขมร รวมบทความวิชาการของศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.อุไรศรี วรศะริน (หน้า 47-98). กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
Ashoka’s Major Rock Edicts, 2015. Retrieved March 9, 2015, from http://en.wikipedia.org/wiki/Ashoka%27s_Major_Rock_Edicts
Barua B.M., 1995. Asoka and His Inscriptions. 2d ed. Calcutta: New Age Publishers.
Coedès G., 1906.“La stèle de Ta-phrohm.” BEFEO VI: 41-81.
Coedès G., 1941. “ La stèle de Prah Khan d’Ankor.” BEFEO XLI: 255-301.
Coedès G., 1964. Inscriptions du Cambodge Vol.7. Paris : Ecole Francaise D’Extreme-Orient.
Coedès G., 1968. The Indianized States of Southeast Asia. Kuala Lumpur: University of Malaya.
Finot M.L, 1903 “Nots d’Epigraphie.” BEFEO III: 18-33.
Honda M., 1965. The SAY-FONG Inscription of jayavarman VII. Retrieved December 14, 2014, from https://www.jstage.jst.go.jp/article/ibk1952/14/1/14_1_417/_pdf
Jacques C., 2007. The Khmer empire: Cities and Sanctuaries from 5th to the 13th Centuries. Bangkok: River Books.
Johnston E.H., 1995. AšvaghoŞa’s Buddhacarita or Acts of the Buddha. rpt. Delhi: Motilal Banarsidass.
Sicar D.C., 1967. Inscription of Ašoka. Delhi: Publication Division, Ministry of Information & Broadcasting, Government of India.
ดาวน์โหลด
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
