จารึกที่ฐานพระโมคคัลลานะและพระสารีบุตร วัดพระแก้ว อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
คำสำคัญ:
จารึกล้านนา, มังพละสะแพก, เมืองเชียงแสนบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอคำอ่านจารึกที่ฐานพระโมคคัลลานะ และพระสารีบุตร วัดพระแก้ว จังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นจารึกในกลุ่มจารึกของพญามังพละสแพกและนางบุษบาสิริวัฒนเทพาราชกัญญา ผู้เขียนใช้ข้อมูลจากกลุ่มจารึกมังพละสแพกเพื่อเสนอข้อสังเกตเกี่ยวกับธรรมเนียมการจารึก ผลจากการศึกษาพบว่าชื่อบุคคลสำคัญที่ปรากฏเป็นลำดับแรกในจารึกเป็นเพียงการยกย่องให้เกียรติ ไม่ใช่เพื่อบ่งบอกว่าบุคคลนั้นเป็นเจ้าศรัทธาหรือเป็นผู้ประกอบกิริยาบุญนั้น ข้อสังเกตประการนี้เป็นกรณีตัวอย่างว่าควรมีการตีความจารึกอย่างระมัดระวังประการต่อมาคือศึกษาสารัตถะเกี่ยวกับการตั้งความปราถนาซึ่งพบว่าผู้ทำบุญมีความปรารถนาให้ตนเองได้รับความสุขทางโลกและปรารถนาพระนิพพาน ประการสุดท้ายผู้เขียนเสนอว่าการสิ้นพระชนม์ของพระยอดงำเมืองควรจะเป็นก่อนแรม13 ค่ำ เดือนมกราคม พ.ศ.2269 ไม่ใช่ พ.ศ.2271
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ วิมลเกษม, 2554. “ศักราช ศก ปี วัน เดือน ฤกษ์ และยามในจารึกล้านนา.” ใน ดำรงวิชาการ, 1, 1 (มิถุนายน 2554): 295-320.
กรรณิการ์ วิมลเกษม, 2557. จารึกฐานปราสาทโลหะวัดวิชุน เมืองหลวงพระบาง. บทความนำเสนอ ในการประชุมสำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสภา วันที่ 4 พฤศจิกายน 2557.
กรรณิการ์ วิมลเกษม, (ม.ป.ป.) “จารึกพญาหลวงเจ้ามังพละสแพกบนแผ่นสัมฤทธิ์”. ม.ป.ท.
คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย กรมศิลปากร, 2551. จารึกล้านนาภาค 2 เล่ม 1-2: จารึกจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (บรรณาธิการ), 2546. พื้นเมืองเชียงแสน. กรุงเทพฯ: อมรินทร์
ประชุมพงศาวดารภาคที่ 61, 2479 พระนคร: อักษรโสภณ. พิมพ์แจกในงานฌาปนกิจศพ นางรื่น ราชพินิจจัย เมื่อวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2479.
มิ่งสรรพ์ ขาวสะอาด และ ชัปนะ ปิ่นเงิน. (บรรณาธิการ). 2546. นพีสีเชียงใหม่. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสเฉลิมฉลองครบรอบ 40 ปี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พ.ศ. 2547)
ศรีเลา เกษพรหม, 2542. มังพะละซะแพ็ก ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ (เล่ม 10 ภักดีราชกิจ, พระยา-ยอย). กรุงเทพฯ: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์ จัดพิมพ์เนื่องในพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542.
ศักดิ์ชัย สายสิงห์, 2556. พระพุทธรูปในประเทศไทย รูปแบบ พัฒนาการ และความเชื่อของคนไทย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สรัสวดี อ๋องสกุล, 2536. หลักฐานประวัติศาสตร์ล้านนา จากเอกสารคัมภีร์ใบลานและพับสา. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สรัสวดี อ๋องสกุล, 2539. ประวัติศาสตร์ล้านนา. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
สรัสวดี อ๋องสกุล, 2546. คำมะเกล่าเมืองเชียงแสน ใน พื้นเมืองเชียงแสน. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ, 2542 (เล่ม 10 ภักดีราชกิจ, พระยา-ยอย). กรุงเทพฯ: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์. จัดพิมพ์เนื่องในพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542.
อรุณรัตน์ วิเชียรเขียว, เดวิด เค. วัยอาจ, 2547. ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่. เชียงใหม่: ซิลค์เวอร์มบุ๊คส์.
Griswold A. B, “Five Chieng Sen Bronzes of The Eighteenth Century.”Arts Asiatiques. Tome VII, VIII, IX, Paris: Presses Universitaires de France. 1960.
ดาวน์โหลด
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน