การศึกษาและวิเคราะห์วิสัชนาของพระภิกษุที่ปรากฏในพระราชปุจฉาแห่งสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

บทคัดย่อ

บทความนี้เจาะจงศึกษาและวิเคราะห์ “วิสัชนา” (การตอบ) ของพระภิกษุที่ปรากฏในพระราชปุจฉาแห่งสมเด็จพระนารายณ์มหาราช นอกจากจะเป็นหลักฐานแสดงถึงความสนพระทัยในทางด้านพุทธศาสนาแห่งสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแล้ว ยังสะท้อนเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ในรัชสมัยของพระองค์ เช่น กรณีการเข้ามาของชาวต่างชาติในกรุงศรีอยุธยา จากการศึกษาพบว่า วิสัชนาเป็นการแสดงศักยภาพของภิกษุในการใช้ข้อมูลในคัมภีร์ทางพุทธศาสนาอย่างหลากหลาย เพื่ออธิบายพระราชปุจฉาของพระมหากษัตริย์ ทั้งยังเป็นการศึกษาที่ทำให้ทราบถึงแหล่งที่มาของวิสัชนา ว่ามาจากส่วนใดในพระไตรปิฎกและคัมภีร์พุทธศาสนาอื่น แต่ทว่า การวิสัชนาด้วยการยึดคัมภีร์พุทธศาสนาอื่นที่ไม่ใช่พระไตรปิฎกจะทำให้เกิดความเข้าใจที่คาดเคลื่อนว่าวิสัชนานั้นยึดตามพุทธพจน์