รูปแบบฉันทลักษณ์ร้อยกรองที่ได้จากการศึกษาข้อความในจารึกจังหวัดเชียงใหม่

ผู้แต่ง

  • ณัฐพงษ์ ปัญจบุรี อาจารย์ประจําภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่

คำสำคัญ:

ร้อยกรอง, จารึกจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งเน้นนำเสนอจารึกจังหวัดเชียงใหม่ที่มีการใช้ภาษาแบบร้อยกรอง โดยทำการศึกษาจากข้อความที่ปรากฏในจารึกแล้วสรุปออกมาเป็นรูปแบบฉันทลักษณ์ ว่ามีความสอดคล้องกับฉันทลักษณ์ร้อยกรองประเภทใด หรือมีลักษณะเฉพาะตัวที่ไม่สอดคล้องกับฉันทลักษณ์ร้อยกรองใดๆ ซึ่งจารึกกลุ่มตัวอย่างที่ทำการศึกษามีจำนวน 6 หลัก ได้แก่จารึกวัดศรีสุพรรณ(ชม.25) จารึกกู่วัดเสาหิน(ชม.24) จารึกสุวรรณปราสาท(ชม.8) จารึกพระพุทธรูปสลักบนงาช้าง(ชม.40) จารึกหน้าอุโบสถวัดพระสิงห์(ชม.12) และจารึกวัด สันทรายหลวง พ.ศ.2466 เมื่อวิเคราะห์จารึกทั้ง 6 หลักแล้ว พบรูปแบบฉันทลักษณ์อยู่ 3 รูปแบบ คือ รูปแบบร่าย รูปแบบกลอนสี่ และรูปแบบที่ไม่สอดคล้องกับฉันทลักษณ์ใดๆ นอกจากนี้พบว่าผู้ประพันธ์จารึกสุวรรณปราสาท(ชม.8) และจารึกพระพุทธรูปสลักบนงาช้าง(ชม.40) อาจจะเป็นบุคคลเดียวกัน เนื่องจากจารึกทั้งสองมีข้อความในตอนต้นที่คล้ายคลึงกัน พบการใช้ฉันทลักษณ์แบบร่ายเหมือนกัน และวันที่สร้างจารึกเป็นวันเดียวกันรูปแบบฉันทลักษณ์ที่ได้จากการศึกษาจารึกทั้ง 6 หลัก จะเป็นประโยชน์ต่อการศึกษารูปแบบ  ฉันทลักษณ์ที่ปรากฏจากข้อความในจารึกต่อไป 

เอกสารอ้างอิง

กรรณิการ์ วิมลเกษม, 2549. ภาษาไทยถิ่นเหนือ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.

กรรณิการ์ วิมลเกษม, 2527. อักษรฝักขามที่พบในศิลาจารึกภาคเหนือ. กรุงเทพฯ: คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.

คณะกรรมการชําระประวัติศาสตร์ไทย กรมศิลปากร, 2551. จารึกล้านนาภาค 2 เล่ม 1-2: จารึกจังหวัดเชียงใหม่ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.

ชลธิชา กลัดอยู่, 2517. การใช้ภาษา. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย.

สิทธา พินิจภูวดล, 2520. ความรู้ทั่วไปทางวรรณกรรมไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ดวงกมล.

หลวงศรีปรีชา (เซ่ง), 2552. ศิริวิบุลกิตติ์. นนทบุรี: สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

อุดม รุ่งเรืองศรี, 2546. วรรณกรรมล้านนา. เชียงใหม่: ภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

อุดม รุ่งเรืองศรี, 2545. เวสสันดรชาดก ฉบับไม้ไผ่แจ้เรียวแดง. เชียงใหม่: โรงพิมพ์มิ่งเมือง.

ฮันส์ เพนธ์, 2543. ประชุมจารึกล้านนา เล่ม 4: จารึกในพิพิธภัณฑ์ฯ เชียงใหม่. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ