การพัฒนารูปแบบฝึกอบรมเพื่อส่งเสริมจิตลักษณะและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพ เด็กปฐมวัยในสถานการณ์โควิด-19 ของบุคลากรทางการศึกษาปฐมวัย
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบฝึกอบรมเพื่อส่งเสริมจิตลักษณะและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเด็กปฐมวัยในสถานการณ์โควิด-19 ของบุคลากรทางการศึกษาปฐมวัย 2) เปรียบเทียบผลระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ระหว่างก่อนการอบรม หลังอบรมทันที และหลังอบรม 1 เดือน กลุ่มตัวอย่าง คือบุคลากรทางการศึกษาปฐมวัย ปีการศึกษา 2567 ในจังหวัดปทุมธานี สังกัดสำนักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 70 คน สุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามสังกัด จากนั้นทำการสุ่มอย่างง่ายด้วยวิธีจับสลากเข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 35 คน อบรม 2 วัน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย รูปแบบฝึกอบรม 4 ขั้นตอน (S-A-C-E) และแบบวัดจิตลักษณะและพฤติกรรมฯ จำนวน 6 ฉบับ สถิติที่ใช้คือ MANOVA และ MANOVA แบบวัดซ้ำ ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการพัฒนารูปแบบฝึกอบรม 4 ขั้นตอน (S-A-C-E) มีความเหมาะสมตามความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญอยู่ในระดับมาก (= 4.12) และชุดฝึกอบรมมีความเหมาะสม ระดับมากที่สุด (
= 4.60) 2) เมื่อวัดผลหลังการฝึกอบรมทันที คะแนนจิตลักษณะทั้ง 4 ด้านโดยรวมของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตน ความเชื่ออำนาจในตน และเจตคติที่ดีต่อพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเด็กปฐมวัยในสถานการณ์โควิด-19 สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ส่วนแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ กลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมมีคะแนนแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (F=0.901, p=.346) หลังการฝึกอบรม 1 เดือน กลุ่มทดลองมีจิตลักษณะทั้ง 4 ด้านโดยรวมและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเด็กปฐมวัยในสถานการณ์โควิด-19 สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) สำหรับกลุ่มควบคุมมีความแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการวิจัยนี้สนับสนุนประสิทธิผลของรูปแบบฝึกอบรมในการส่งเสริมจิตลักษณะ 3 ด้านทันทีหลังการฝึกอบรม และส่งเสริมผลลัพธ์โดยรวมเมื่อติดตามผลหลังการฝึกอบรม 1 เดือน ขณะที่ยังไม่พบผลที่ชัดเจนต่อแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์หลังการฝึกอบรมทันที
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. (2565, 24 สิงหาคม). กรมอนามัย แนะ เฝ้าดูแลสุขภาพเด็กเล็ก หวั่นเสี่ยงป่วยในช่วงหน้าฝน. อนามัยมีเดีย. https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/240865/
กระทรวงสาธารณสุข. (2565). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวัง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2565. กรมควบคุมโรค. https://ddc.moph.go.th/uploads/files/15720220926033413.PDF
กิตติมา บุญยศ. (2554). การพัฒนารูปแบบฝึกอบรม TREE เพื่อส่งเสริมจิตลักษณะที่พึงประสงค์และพฤติกรรมการสื่อสารทางบวก สำหรับผู้ดูแลเด็ก [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ดวงเดือน พันธุมนาวิน. (2538). ทฤษฎีต้นไม้จริยธรรม: การวิจัยและการพัฒนาบุคคล. คณะพัฒนาสังคม สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ดวงเดือน พันธุมนาวิน. (2541). ทฤษฎี การวัดและงานวิจัยเอกลักษณ์แห่งอีโก้ในคนไทยและเทศ. คณะพัฒนาสังคม สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ดุจเดือน พันธุมนาวิน และอัมพร ม้าคนอง. (2547). ปัจจัยเชิงเหตุและผลของพฤติกรรมการพัฒนานักเรียนของครูคณิตศาสตร์ในระดับมัธยมศึกษา [รายงานการวิจัย]. สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.).
ดุจเดือน พันธุมนาวิน และอัมพร ม้าคนอง. (2552). การฝึกอบรมจิตลักษณะและทักษะแบบบูรณาการที่มีผลต่อพฤติกรรมการพัฒนานักเรียนของครูคณิตศาสตร์ ในระดับมัธยมศึกษา [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์]. สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.).
ประดิษฐา ภาษาประเทศ. (2554). การพัฒนารูปแบบฝึกอบรม ASAP เพื่อส่งเสริมจิตลักษณะและพฤติกรรมการสันติของครูปฐมวัย [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
พวงรัตน์ ทวีรัตน์. (2543). วิธีการวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์และสังคมศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พิมพ์ครั้งที่ 7). สำนักทดสอบทางการศึกษาและจิตวิทยา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
เพ็ญจันทร์ เงียบประเสริฐ. (2542). คณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย. คณะครุศาสตร์ สถาบันราชภัฏภูเก็ต.
ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580). (2561, 13 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก, หน้า 1–45. https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/082/T_0001.PDF
ล้วน สายยศ และอังคณา สายยศ. (2553). เทคนิคการวิจัยทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 11). สุวีริยาสาส์น.
สถาบันพัฒนาอนามัยเด็กแห่งชาติ กระทรวงสาธารณสุข. (2564). แนวทางปฏิบัติด้านสาธารณสุขเพื่อการป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) สำหรับสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย. https://nich.anamai.moph.go.th/th
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2552). สมรรถนะของเด็กปฐมวัยในการพัฒนาตามวัย 3-5 ปี แนวทางสำหรับผู้ดูแลเด็ก ครู และอาจารย์. แปลน ฟอร์ คิดส์.
สุรางค์ โค้วตระกูล. (2548). จิตวิทยาการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 6). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิมล ติรกานันท์. (2550). การสร้างเครื่องมือวัดตัวแปรในการวิจัยทางสังคมศาสตร์: แนวทางสู่การปฏิบัติ. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิมล ติรกานันท์. (2557). ระเบียบวิธีการวิจัยทางสังคมศาสตร์: แนวทางสู่การปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 12). โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Abdillah, I. L., Haryanti, F., & Lusmilasari, L. (2024). COVID-19 prevention education using interactive comic and animated videos on the health literacy of school-aged children: Implications for healthcare policy and management. Journal of Healthcare Administration, 3(1), 9–22. https://doi.org/10.33546/joha.2321
Bybee, R. W. (2014). The BSCS 5E instructional model: Personal reflections and contemporary implications. Science and Children, 51(8), 10–13.
Can, H. C., Yarayan, Y. E., Yılmaz, E. B., & Konukman, F. (2025). The relationship between active participation in practice-based courses and learning agility, academic self-discipline, reflective thinking, and self-awareness: A quasi-experimental study with Turkish pre-service physical education teachers. Research in Sport Education and Sciences, 27(4), 339–353. https://doi.org/10.62425/rses.1727109
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.
Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357. https://doi.org/10.1037/0033-2909.98.2.310
Gallant, M. P. (2013). Social networks, social support, and health-related behavior. In L. R. Martin & M. R. DiMatteo (Eds.), The Oxford handbook of health communication, behavior change, and treatment adherence (pp. 305–322). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199795833.013.016
Gibson Miller, J., Hartman, T. K., Levita, L., Martinez, P., Mason, L., McBride, O., McKay, R., Murphy, J., Shevlin, M., Stocks, T. V. A., Bennett, K. M., & Bentall, R. P. (2020). Capability, opportunity, and motivation to enact hygienic practices in the early stages of the COVID‐19 outbreak in the United Kingdom. British Journal of Health Psychology, 25(4), 856–864. https://doi.org/10.1111/bjhp.12426
Nair, B., Otaki, F., Nair, A. F., & Ho, S. B. (2023). Medical students’ perception of resilience and of an innovative curriculum-based resilience skills building course: A participant-focused qualitative analysis. PLOS ONE, 18(3), Article e0280417. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0280417
Pender, N. J., Murdaugh, C. L., & Parsons, M. A. (2015). Health promotion in nursing practice (7th ed.). Pearson.
Thoits, P. A. (2011). Mechanisms linking social ties and support to physical and mental health. Journal of Health and Social Behavior, 52(2), 145–161. https://doi.org/10.1177/0022146510395592
Van Bavel, J. J., Baicker, K., Boggio, P. S., Capraro, V., Cichocka, A., Cikara, M., Crockett, M. J., Crum, A. J., Douglas, K. M., Druckman, J. N., Drury, J., Dube, O., Ellemers, N., Finkel, A. M., Fowler, J. H., Gelfand, M., Han, S., Haslam, S. A., Jetten, J., . . . Willer, R. (2020). Using social and behavioural science to support COVID-19 pandemic response. Nature Human Behaviour, 4(5), 460–471. https://doi.org/10.1038/s41562-020-0884-z
Younie, S., Mitchell, C., Bisson, M. J., Crosby, S., Kukona, A., & Laird, K. (2020). Improving young children’s handwashing behaviour and understanding of germs: The impact of A Germ’s Journey educational resources in schools and public spaces. PLOS ONE, 15(12), Article e0242134. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0242134
