พื้นที่และตัวตนของคนชายขอบ : การวิเคราะห์ตัวละครในนวนิยาย เรื่อง วิมานหนาม ตามแนวคิดจิตวิเคราะห์เชิงสังคม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์การช่วงชิงพื้นที่และตัวตนของตัวละครชายขอบในนวนิยาย เรื่อง วิมานหนาม บทประพันธ์ของลาดิด ภายใต้อำนาจเชิงโครงสร้างทางสังคม และ 2) วิเคราะห์บุคลิกภาพของตัวละครชายขอบที่สัมพันธ์กับโครงสร้างเศรษฐกิจและสังคม การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางมนุษยศาสตร์ทำความเข้าใจและตีความตัวบทวรรณกรรม โดยใช้กรอบแนวคิดจิตวิเคราะห์เชิงสังคม ซึ่งบูรณาการแนวคิดมาร์กซิสม์ของคาร์ล มาร์ก และแนวคิดจิตวิเคราะห์ของซิกมันด์ ฟรอยด์ ผลการวิจัยพบว่า 1) การช่วงชิงพื้นที่ของตัวละครปรากฏทั้งพื้นที่ทางกายภาพซึ่งเป็นพื้นที่เชิงอำนาจที่กำหนดตัวตนของตัวละครชายขอบ และพื้นที่ทางสังคมที่ถูกควบคุมโดยโครงสร้างชนชั้น กฎหมาย และค่านิยม ส่งผลให้ตัวละครต้องต่อรองและช่วงชิงพื้นที่ทั้งในเชิงรูปธรรมและนามธรรมอันนำไปสู่ตัวตนที่ไม่มั่นคง และการลื่นไหลเพื่อความอยู่รอดภายใต้เงื่อนไขของความไม่เท่าเทียมในสังคม และ 2) บุคลิกภาพของตัวละครชายขอบถูกหล่อหลอมโดยโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคม โดยอิดขับเคลื่อนด้วยแรงขับเพื่อความอยู่รอด อีโก้ทำหน้าที่ต่อรองกับความเป็นจริงที่ถูกกำกับด้วยอำนาจเชิงโครงสร้างของสังคม ส่วนซูเปอร์อีโก้ทำหน้าที่เป็นตัวแทนอุดมการณ์ ซึ่งเป็นบรรทัดฐานทางสังคม ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ความเป็นชายขอบไม่ใช่เพียงสถานะทางสังคมเท่านั้น แต่รวมถึงเป็นประสบการณ์ทางจิตใจที่ถูกผลิตซ้ำผ่านโครงสร้างอำนาจของสังคมที่มีต่อคนชายขอบอย่างเป็นระบบ