โครงสร้างการเล่าเรื่องและความหมายของโรคความจำเสื่อมในนวนิยายรักของไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโครงสร้างการเล่าเรื่องของนวนิยายและความหมายที่ซ่อนอยู่ของโรคความจำเสื่อมในนวนิยายรักของไทย โดยดำเนินการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์ตัวบท (Textual Analysis) จากนวนิยายที่ตีพิมพ์รวมเล่ม จำนวน 28 เรื่อง ซึ่งประยุกต์ใช้แนวคิดโครงสร้างนิทานและแนวคิดเรื่องอุดมการณ์เป็นกรอบในการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการศึกษาพบว่าสามารถจำแนกพฤติกรรมตัวละครได้ทั้งสิ้น 22 พฤติกรรม (พฤติกรรม A-V) และทำให้จำแนกโครงการเล่าเรื่องของนวนิยายได้ 5 รูปแบบ ได้แก่ 1) นวนิยายรักและการตามหาตัวตน 2) นวนิยายรักและสืบสวนสอบสวนที่มีตัวละครเอกความจำเสื่อม 3) นวนิยายรักและสืบสวนสอบสวนที่มีตัวละครเอกเข้าไปเกี่ยวข้องกับตัวละครความจำเสื่อม 4) นวนิยายรักและตัวละครฝาแฝด และ 5) นวนิยายรักและความจำเสื่อมซ้ำซ้อน  ในด้านความหมายที่ซ่อนอยู่พบว่า นวนิยายไทยไม่ได้นำเสนอโรคความจำเสื่อมในมิติทางการแพทย์หรือวิทยาศาสตร์ แต่ใช้เป็นกลวิธีทางวรรณศิลป์เพื่อสร้างความขัดแย้ง และมีความหมาย คือ 1) โอกาสในการเริ่มต้นใหม่ 2) บททดสอบรักแท้ 3) กลไกการพิสูจน์เนื้อแท้ และ 4) พื้นที่ปลอดภัย โรคความจำเสื่อมยังทำหน้าที่ลบล้างความสัมพันธ์ที่แตกร้าวในอดีตให้กลับมาบริสุทธิ์อีกครั้ง นำไปสู่บทสรุปที่มีความสุข แม้จะเป็นนวนิยายรักที่มุ่งเน้นการสื่ออารมณ์มากกว่าความสมจริงตามหลักวิทยาศาสตร์ แต่อุดมการณ์ที่ปรากฏในนวนิยายเหล่านี้ยังคงธำรงไว้ซึ่งแบบแผนค่านิยมที่ดีงามและการเชิดชูผู้มีเนื้อแท้แห่งความดีให้ได้รับผลตอบแทนที่ดีในตอนท้าย