ร่างทรงม้ง : การควบคุมทางสังคมด้วยความเชื่อทางวิญญาณ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาวิธีประกอบสร้างร่างทรงของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง 2) ศึกษาวิธีการควบคุมทางสังคมด้วยความเชื่อทางวิญญาณของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพแบบปรากฏการณ์วิทยา จากร่างทรงม้ง จำนวน 14 คน การวิเคราะห์ข้อมูล โดยการจัดกลุ่มความหมายเพื่อสรุปให้ได้แก่นสาระของผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ผลการวิจัยพบว่า 1.การประกอบสร้างร่างทรงของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง เกิดจากความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหนือธรรมชาติ และวิญญาณบรรพบุรุษที่คัดเลือกร่างทรงโดยดลบันดาลบุตรหลานการ เกิดอาการเจ็บป่วยโดยไม่ทราบสาเหตุ และไม่สามารถรักษาอาการเจ็บป่วยได้ ร่างทรงรุ่นพี่ให้การรักษาและแนะนำรับเป็นร่างทรงของวิญญาณบรรพบุรุษ โดยมีร่างทรงรุ่นพี่ให้คำแนะนำฝึกสอน การให้บริการประทับทรง เพื่อรักษาอาการเจ็บป่วยจากการละเมิดสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหนือธรรมชาติ
และการเซ่นสรวงบรรพบุรุษ การเรียกขวัญและการป้องกันเคราะห์ร้ายจากสัญญาณเตือนของวิญญาณบรรพบุรุษร่างทรงจะมีสติตลอดพิธีกรรม การติดต่อกับวิญญาณเพื่อสอบถามพฤติกรรมของผู้รับบริการมีสามลักษณะ คือ 1) รูปนิมิต มองเห็นภาพ 2) นามนิมิต รับรู้ภายในใจ และ 3) การใช้วิธีการเสี่ยงทายคำตอบ  2. การควบคุมทางสังคมของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง โดยวิธีการพัฒนาชีวอำนาจด้วยการสร้างวินัย ผ่านกลไกการควบคุมตนเองโดยมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหนือธรรมชาติและวิญญาณบรรพบุรุษ ทำหน้าที่จับจ้องพฤติกรรมของมนุษย์ให้ประพฤติตามบรรทัดฐานของสังคม ได้แก่ 1) การเข้าไปในพื้นที่ธรรมชาติด้วยความสำรวม ใช้ทรัพยากรธรรมชาติตามความจำเป็นและไม่ถ่ายทิ้งของเสียในพื้นที่ธรรมชาติ 2) การให้ความสำคัญกับระบบเครือญาติตระกูลแซ่ และเซ่นสรวงวิญญาณบรรพบุรุษ ผู้ที่ละเมิดจะถูกตัดสินและลงโทษให้เจ็บป่วย
โดยไม่ทราบสาเหตุ ร่างทรงจะเป็นผู้ทำพิธีติดต่อสอบถามสาเหตุและการไถ่โทษ ด้วยการฆ่าสัตว์เลี้ยงและเผากระดาษเงินกระดาษทอง เพื่อขอขมา แม้ว่าพิธีกรรมตามความเชื่อในวิญญาณ และอำนาจเหนือธรรมชาติ ไม่อาจอธิบายได้ด้วยหลักการ เหตุผล และการพิสูจน์ได้ด้วยวิทยาการสมัยใหม่ แต่ความเกรงกลัวต่ออำนาจที่มองไม่เห็นที่คอยจับจ้อง และลงโทษทำให้มนุษย์ประพฤติตัวอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ของสังคม และการเคารพในธรรมชาติ