การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้แนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างเป็นระบบสำหรับนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย

Main Article Content

ดร.นภาศิริ ฤกษนันทน์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ และศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้แนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างเป็นระบบ สำหรับนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย ดำเนินการวิจัยในรูปแบบการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบการคิดอย่างเป็นระบบของนักเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลาย โดยการสังเคราะห์ข้อมูลจากเอกสาร (Documentary Analysis) ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้แนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างเป็นระบบ สำหรับนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย ระยะที่ 3 ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยใช้แนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างเป็นระบบ สำหรับนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนสาธิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ องครักษ์ จำนวน 27 คน โดยการสุ่มแบบกลุ่ม ผลการวิจัยพบว่า 1) การคิดอย่างเป็นระบบของนักเรียนประถมศึกษาตอนปลายประกอบด้วย การวิเคราะห์ การวางแผน และการเชื่อมโยง 2) รูปแบบการเรียนรู้โดยใช้แนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างเป็นระบบ สำหรับนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย ประกอบด้วยกระบวนการเรียนรู้ 4 ขั้นตอน คือ ขั้นที่ 1 เรียนรู้อย่างสร้างสรรค์  ขั้นที่ 2 ออกแบบวางแผน ขั้นที่ 3 แสวงหาคำตอบ และขั้นที่ 4 สะท้อนผล โดยใช้แผนการจัดการเรียนรู้จำนวน 5 แผน ระยะเวลา 5 สัปดาห์ 3) ประสิทธิผลของูปแบบการเรียนรู้ พบว่า ค่าเฉลี่ยของคะแนนการคิดอย่างเป็นระบบของนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย มีพัฒนาการสูงขึ้นตามช่วงระยะเวลาของการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ฤกษนันทน์ น. (2025). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้แนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างเป็นระบบสำหรับนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย. วารสารวิชาการ วิทยาลัยแสงธรรม, 17(2), 63–81. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/scj/article/view/271253
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ และคณะ. (2551). วิธีคิดกระบวนระบบ (Systems Thinking). พริกหวานกราฟฟิค.

ตะวัน ไชยวรรณ และ กุลธิดา นุกูลธรรม. (2564). การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน: การเรียนรู้แบบบูรณาการเพื่อส่งเสริมความรู้ของผู้เรียนในโลกแห่งความจริง. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 15(2), 251–263.

ทิศนา แขมมณี. (2554). 14 วิธีสอนสำหรับครูมืออาชีพ (พิมพ์ครั้งที่ 10). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นงลักษณ์ มโนวลัยเลา, อรพรรณ บุตรกตัญญู, และ พงศธร มหาวิจิตร. (2564). ทำไมต้องเป็นการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน. ใน ทรงชัย (บ.ก.), การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน (น. 17-23). คณะศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ฤทัยรัตน์ ชิดมงคล และ สมยศ ชิดมงคล. (2560). การคิดเชิงระบบ: ประสบการณ์สื่อการสอนเพื่อพัฒนาการคิดเชิงระบบ. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 45(2), 209–224.

วริศรา เมืองจันทร์. (2563). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะการเชื่อมโยงทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่องรูปเรขาคณิต [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2561). ผลการประเมิน PISA 2015 วิทยาศาสตร์ การอ่าน และคณิตศาสตร์ ความเป็นเลิศและความเท่าเทียมทางการศึกษา.

สำนักงานเลขาธิการคณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา. (2562). รายงานเฉพาะเรื่องที่ 12 หลักสูตรและการเรียนการสอนฐานสมรรถนะ.

สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2561, 13 ตุลาคม). ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก, 1-71. https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/082/T_0001.PDF

อนุเบศ ทัศนิยม และ สุมาลี ชูกำแพง. (2563). การพัฒนาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 7(6), 31-44.

อรพรรณ บุตรกตัญญู. (2561). การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อการสร้างมุมมองแบบองค์รวมและการเข้าถึงโลกแห่งความจริงของผู้เรียน. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(2), 348-365.

Anderson, L. W., Krathwohl, D. R., Airasian, P. W., Cruikshank, K. A., Mayer, R. E., Pintrich, P. R., Raths, J., & Wittrock, M. C. (2001). Taxonomy for assessing a revision of Bloom's taxonomy of educational objectives. Langman.

Daehler, K., & Folsom, J. (2019, May 22). Phenomena-Based Learning. Making Sense of SCIENCE. http://www.WestEd.org/mss

Mattila, P., & Silander, P. (Ed.). (2015). How to Create the School of the Future–Revolutionary thinking and design from Finland. Multprint.

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2016, April 19). PISA 2015 Assessment and Analytical Framework: Science, Reading, Mathematic and Financial Literacy. https://doi.org/10.1787/9789264255425-en

Symeonidis, V., & Schwarz, J. F. (2016). Phenomenon-Based Teaching and Learning through the Pedagogical Lenses of Phenomenology: The Recent Curriculum Reform in Finland. Forum Oswiatowe, 28(2), 31–47.