การพัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

     งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาบริบท ปัญหา ความต้องการ และความพร้อมในการพัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนอย่างยั่งยืน และ 2. พัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนอย่างยั่งยืน กลุ่มตัวอย่างคือกลุ่มสตรีสหกรณ์หัตถกรรมผ้าทอไทยพวนบ้านใหม่ ตำบลเกาะหวาย อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก จำนวน 40 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง โดยกลุ่มตัวอย่างมีความประสงค์เข้าร่วมโครงการวิจัยด้วยความสมัครใจ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกสนทนากลุ่ม แบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการที่พัฒนาขึ้น วิเคราะห์ผลการวิจัยโดยใช้ค่าเฉลี่ยและการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

     ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพบริบท ปัญหา ความต้องการ และความพร้อมในการพัฒนารูปแบบการอบรม เชิงปฏิบัติการ เรื่อง กระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนในภาพรวมอยู่ในระดับมาก และ 2. รูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชน ไทยพวนอย่างยั่งยืนที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 6 ขั้นตอน คือ 1) วางแผนและเตรียมการ 2) สำรวจและวิเคราะห์ 3) ออกแบบกิจกรรมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ 4) ดำเนินงานที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน 5) กำกับติดตาม อย่างต่อเนื่อง 6) สรุป ประเมิน และสะท้อนผล โดยรูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้ใช้หลักการ “เข้าใจ-เข้าถึง-พัฒนา” ซึ่งมี 6 องค์ประกอบ คือ 1) เข้าใจบริบทของชุมชนไทยพวน 2) ออกแบบกิจกรรมที่เหมาะสม 3) เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนไทยพวน 4) สร้างเอกลักษณ์ของชุมชนไทยพวน 5) ประเมินผลและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และ 6) สร้างชุมชนการเรียนรู้อย่างยั่งยืน จากผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้อยู่ในระดับมากและมากที่สุด ดังนั้น สามารถนำรูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้ไปใช้ในการจัดกิจกรรมกับชุมชนไทยพวนได้ ผลที่ได้จากงานวิจัยนี้จะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้เพื่อสร้างองค์ความรู้และทักษะในการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติสำหรับการต่อยอดในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ในชุมชนไทยพวนต่อไป