การพัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนอย่างยั่งยืน
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
摘要
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาบริบท ปัญหา ความต้องการ และความพร้อมในการพัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนอย่างยั่งยืน และ 2. พัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนอย่างยั่งยืน กลุ่มตัวอย่างคือกลุ่มสตรีสหกรณ์หัตถกรรมผ้าทอไทยพวนบ้านใหม่ ตำบลเกาะหวาย อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก จำนวน 40 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง โดยกลุ่มตัวอย่างมีความประสงค์เข้าร่วมโครงการวิจัยด้วยความสมัครใจ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกสนทนากลุ่ม แบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการที่พัฒนาขึ้น วิเคราะห์ผลการวิจัยโดยใช้ค่าเฉลี่ยและการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพบริบท ปัญหา ความต้องการ และความพร้อมในการพัฒนารูปแบบการอบรม เชิงปฏิบัติการ เรื่อง กระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนไทยพวนในภาพรวมอยู่ในระดับมาก และ 2. รูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติที่เหมาะสมกับบริบทชุมชน ไทยพวนอย่างยั่งยืนที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 6 ขั้นตอน คือ 1) วางแผนและเตรียมการ 2) สำรวจและวิเคราะห์ 3) ออกแบบกิจกรรมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ 4) ดำเนินงานที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน 5) กำกับติดตาม อย่างต่อเนื่อง 6) สรุป ประเมิน และสะท้อนผล โดยรูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้ใช้หลักการ “เข้าใจ-เข้าถึง-พัฒนา” ซึ่งมี 6 องค์ประกอบ คือ 1) เข้าใจบริบทของชุมชนไทยพวน 2) ออกแบบกิจกรรมที่เหมาะสม 3) เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนไทยพวน 4) สร้างเอกลักษณ์ของชุมชนไทยพวน 5) ประเมินผลและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และ 6) สร้างชุมชนการเรียนรู้อย่างยั่งยืน จากผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้อยู่ในระดับมากและมากที่สุด ดังนั้น สามารถนำรูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้ไปใช้ในการจัดกิจกรรมกับชุมชนไทยพวนได้ ผลที่ได้จากงานวิจัยนี้จะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้เพื่อสร้างองค์ความรู้และทักษะในการย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติสำหรับการต่อยอดในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ในชุมชนไทยพวนต่อไป
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
The content and information presented in articles published in the Academic Journal of the Faculty of Humanities and Social Sciences, Thepsatri Rajabhat University, are solely the opinions and responsibilities of the respective authors. The editorial board of the journal neither necessarily agrees with nor assumes any responsibility for such content in any manner whatsoever.
All articles, information, content, and images published in the Academic Journal of the Faculty of Humanities and Social Sciences, Thepsatri Rajabhat University, are the copyright of the journal. Any person or organization wishing to reproduce, disseminate, or otherwise utilize all or any part thereof must obtain prior permission from the Academic Journal of the Faculty of Humanities and Social Sciences, Thepsatri Rajabhat University.
参考
ณัฏฐ์ณพัชร์ อ่อนตาม. (2562). เทคนิคการบริหารงานแบบ PDCA (Deming Cycle). วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 1(3), 39 - 46. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JAPDEAT/article/view/250846/170386
ปิลันลน์ ปุณญประภา, พฤทธิ์ ศุภเศรษฐศิริ, นพดล อินทร์จันทร์, และกิตติกรณ์ นพอุดมพันธุ์. (2561). ปัจจัยที่ทำให้เกิดปัญหาต่อภูมิปัญญาและการสืบทอดผ้าทอไทยพวนบ้านใหม่ จังหวัดนครนายก. วารสารวิชาการนวัตกรรมสื่อสารสังคม, 6(1), 159 - 168. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcosci/article/view/138069/102694
ปิยะทิพย์ สนตุ่น และ มนัสรินย์ คุ้มวิจัยรัตน์. (2563). ผ้าทอย้อมสีธรรมชาติกับศาสตร์พระราชา. วารสารรามคำแหง ฉบับบัณฑิตวิทยาลัย, 3(1), 19 - 30. http://www.rujogs.ru.ac.th/journals/7_1606369855.pdf
ประทุมทอง ไตรรัตน์ และ กรณัท สุขสวัสดิ์. (2564). กระบวนการถ่ายทอดความรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าด้วยการย้อมสีธรรมชาติ. วารสารวิชาการ ศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 12(1), 84 - 97. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/ajnu/article/view/240547/167420
ผ่องศรี รอดโพธิ์ทอง. (2560). พืชพื้นเมืองสำหรับย้อมผ้าสีดำ. วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล., 25(2), 163 - 175. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/archkmitl/article/view/108993/85888
พัชริดา พงษปภัสร์. (2566). Natural Dyes ย้อมด้ายไหม. https://www.seub.or.th/bloging/into-the-wild/natural-dyes
พชรดนัย วัชรธนพัฒน์ธาดา. (2562). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างยั่งยืนในการขับเคลื่อนตำบลจัดการสุขภาพแบบบูรณาการของจังหวัดพิษณุโลก. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 7(2), 392 - 406. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/download/153509/133904/
พัทวัฒน์ สีขาว, หนึ่งฤทัย เนื้อไม้หอม, นฤมล พรมลา, นุสรินทร์ สุคนธภักดี, ครรชิต ณ วิเชียร, เสาวลักษณ์ อยู่เพชร, และอรัญญา จุติวิบูลย์สุข. (2565). การศึกษาเฉดสีและความคงทนของการย้อมสีธรรมชาติจากใบมะยงชิดบนเส้นใยไหมและฝ้าย. PSRU Journal of Science and Technology, 7(2), 89 - 102. https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/Scipsru/article/download/248468/169132/895757
ภัทรานิษฐ์ สิทธินพพันธ์. (2564). การพัฒนารูปแบบและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสิ่งทอชุมชนพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี (วิสาหกิจชุมชนกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองลายโบราณบ้านสระบัวก่ำ). วารสารการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 14(4), 128 - 156. https://doi.nrct.go.th/admin/doc/doc_598740.pdf
ภิญโญ วงษ์ทอง, สมเสมอ ทักษิณ, และทัศนัย สูงใหญ่. (2565). การพัฒนารูปแบบการอบรมครูด้วยการโค้ชแบบหนุนนำต่อเนื่องเพื่อเสริมสร้างความสามารถในการจัดการเรียนรู้โดยใช้แนวคิดสตีมศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(1), 212 - 225. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/edujournal_nu/article/download/188791/170897/913159
ลักขณา ศิริจำปา. (2561). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้อผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติในเขตอำเภอเมืองจังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิชาการคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 3(6), 7 - 17.
อารีรัตน์ โพธิ์สุวรรณ. (2558). การย้อมฝ้ายทอมือด้วยสีธรรมชาติ. วารสารกรมวิทยาศาสตร์บริการ, 63(198), 25 - 27. http://lib3.dss.go.th/fulltext/dss_j/2558_63_198_p25-27.pdf
อัจฉราวรรณ สุขเกิด. (2567). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าย้อมสีธรรมชาติเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มของกลุ่มอาชีพมัดย้อมมัดยิ้ม ตำบลบางขะแยง อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 26(1), 39-52. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/msaru/article/view/274607/183122
Best, J.W. (1981). Research in Education. Prentice-Hell.
Liswijaya, Purwoko, A. A., Hakim, A., Sukarso, AA., & Rokhmat, J. (2025). Development of Natural Dyes Practicum Guidelines Based on Local Sasambo Plants: A Study on Identification and Validation. International Journal of Active Learning, 10(1), 9 - 17. https://journal.unnes.ac.id/journals/ijal/article/download/20616/2987/60656
