การอนุรักษ์และการสืบทอดประเพณีพิธีกรรมเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษของชาวจีนสามจังหวัดภาคอีสาน

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1)ศึกษาความเชื่อและพิธีกรรมไหว้ผีบรรพบุรุษของคนไทยเชื้อสายจีนในจังหวัด มหาสารคาม ร้อยเอ็ดและกาฬสินธุ์  2)ศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และการสืบทอดประเพณีพิธีกรรมไหว้ผีบรรพบุรุษของคนไทยเชื้อสายจีนในจังหวัดมหาสารคาม ร้อยเอ็ดและกาฬสินธุ์ ผู้วิจัยได้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้พื้นที่วิจัยจังหวัดมหาสารคาม ร้อยเอ็ดและกาฬสินธุ์ เป็นสถานที่เก็บข้อมูล

           ผลการวิจัยพบว่า ความเชื่อและพิธีกรรมที่เป็นการเซ่นไหว้รำลึกถึงบรรพบุรุษที่ยังคงให้ความสำคัญและถือปฏิบัติกันสืบต่อมา คือ 1) ความเชื่อและพิธีกรรมตรุษจีน 2) ความเชื่อและพิธีกรรม เช็งเม้ง 3) ความเชื่อและพิธีกรรมสารทจีน ซึ่งสมาชิกในครอบครัวคนไทยเชื้อสายจีนมีความเชื่อและให้ความสำคัญกับทั้งสามพิธีกรรมเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะวันตรุษจีนเป็นวันที่สมาชิกทุกคนในครอบครัวต้องมาประกอบพิธีกรรมพร้อมหน้าพร้อมตากัน ด้านแนวทางการอนุรักษ์และการสืบทอดประเพณีพิธีกรรมไหว้ผีบรรพบุรุษของคนไทยเชื้อสายจีนในจังหวัดมหาสารคาม ร้อยเอ็ดและกาฬสินธุ์ในปัจจุบันมีการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตให้เข้ากับคนไทยอีสานทั้งขนบธรรมเนียม ประเพณี ค่านิยมที่แตกต่างออกไปจากเดิม ทั้งนี้ก็เพื่อการคงอยู่ของประเพณีวัฒนธรรมต่างๆ จึงต้องมีการรับเอาวัฒนธรรมใหม่เข้ามาประยุกต์ใช้ ซึ่งแนวทางในการอนุรักษ์และสืบทอดมี ดังนี้ 1)ต้องมีการสืบเชื้อสายเหมือนครอบครัวชาวจีนดั้งเดิม คือการแต่งงานกับคนไทยเชื้อสายจีนด้วยกัน 2)การสืบทอดการรับและปฏิสัมพันธ์ทางวัฒนธรรม โดยมีการรับเอาวัฒนธรรมของชาวอีสานเข้าไปเพื่อให้พิธีกรรมของคนไทยเชื้อสายจีนยังสามารถกระทำต่อไปได้ตามบริบทของพื้นที่ที่คนไทยเชื้อสายจีนอาศัยอยู่และสามารถเข้ากับสังคมอีสานได้อย่างมีความสุข 3)ให้หน่วยงานที่มีความรู้ในเรื่องของประเพณีพิธีกรรมของคนจีนคือ มูลนิธิ ศาลเจ้า โรงเจ ช่วยเผยแพร่และประชาสัมพันธ์สร้างความสำนึกรักในบรรพบุรุษของตนเอง 4)มีการสนับสนุนกิจกรรมประเพณีพิธีกรรมด้วยการจัดงานที่มีนิทรรศการเกี่ยวกับวัฒนธรรมประเพณีของจีน และ 5)การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นสื่อสิ่งพิมพ์ เช่น จัดทำหนังสือพิธีกรรมเกี่ยวกับคนไทยเชื้อสายจีน การเผยแพร่ทางสื่อออนไลน์ ระบบอินเตอร์เน็ต เพื่อให้ผู้ที่สนใจได้เข้ามาทำการสืบค้นและเรียนรู้

          ถึงแม้ว่าบางพิธีกรรมจะมีการเปลี่ยนแปลงไปบ้างตามบริบทพื้นที่แต่คนไทยเชื้อสายจีนในพื้นที่วิจัย ต่างให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก ถือเป็นการช่วยอนุรักษ์และสืบทอดพิธีกรรมเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษได้อย่างดีเพื่อให้ประเพณีพิธีกรรมอยู่คู่กับคนไทยเชื้อสายจีนอย่างช้านาน