ธนาคารต้นไม้กับแนวคิดการจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน: กรณีศึกษา โครงการธนาคารต้นไม้สาขาบ้านศรีสมเด็จ อำเภอศรีสมเด็จ จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการดำเนินการโครงการภายใต้แนวคิดการจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน และเพื่อเสนอแนะแนวทางสำหรับการดำเนินการโครงการธนาคารต้นไม้สาขาบ้านศรีสมเด็จ อำเภอศรีสมเด็จ จังหวัดร้อยเอ็ด ให้บรรลุวัตถุประสงค์แนวคิดการจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน เป็นงานวิจัยวิจัยเชิงคุณภาพ มีวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล 2 ส่วน คือ 1. เก็บข้อมูลจากเอกสารนโยบาย บทความทางวิชาการ เอกสารโครงการ สื่อสิ่งพิมพ์ออนไลน์ ต่าง ๆ 2. เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการลงภาคสนามโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับโครงการธนาคารต้นไม้ ได้แก่ ผู้นำชุมชนบ้านศรีสมเด็จ 2 ราย ผู้ที่ขึ้นทะเบียนปลูกต้นไม้กับโครงการ 7 ราย และเจ้าหน้าที่ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับโครงการธนาคารต้นไม้สาขาบ้านศรีสมเด็จ 2 ราย รวมจำนวนทั้งหมด 11 ราย โดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และนำข้อมูลเสนอผลการวิจัยแบบเชิงพรรณนาผ่านการบรรยายด้วยถ้อยคำ        ผลการวิจัยพบว่า การดำเนินการโครงการธนาคารต้นไม้บ้านศรีสมเด็จมีการบูรณาการทำงานร่วมมือกันผ่าน 3 ภาคส่วน ได้แก่ วัด บ้าน ชุมชน โดยจำนวนสมาชิกทั้งหมดล้วนแล้วเป็นสมาชิกธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เป็นการทำงานร่วมกันโดยมีวัดเป็นตัวแสดง (actor) ที่มีบทบาทหลักในการเป็นศูนย์กลางในการพยุงความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ซึ่งถือเป็นกุญแจสำคัญในการนำหลักการของโครงการธนาคารต้นไม้ช่วยให้เกษตรกรที่เป็นหนี้กับธนาคารได้มีช่องทางการสร้างรายได้ตั้งแต่การสนับสนุนค่าบำรุงต้นไม้ สนับสนุนเงินกู้จากการนำต้นไม้ไปเป็นหลักประกันไปจนถึงการต่อยอดสร้างกลุ่มเครือข่ายวิสาหกิจเพิ่มช่องทางด้านรายได้ในระหว่างที่รอต้นไม้เจริญเติบโต มีการทำงานในทางสังคมกับวัฒนธรรมเชิงท้องถิ่นที่ผนวกกับความเชื่อที่มีการผสมผสานของการทำบุญกุศลลงไปในการปลูกต้นไม้ อย่างไรก็ตามข้อค้นพบสำหรับแนวทางการทำให้ยั่งยืนคือความต่อเนื่องของโครงการที่มีส่วนสำคัญในการสร้างแรงจูงใจให้แก่สมาชิก