บรรทัดฐานของสังคมและการควบคุมตนเองต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ในวัยผู้ใหญ่

บทคัดย่อ

พฤติกรรมการสูบบุหรี่ยังเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญในหลายประเทศซึ่งรวมถึงประเทศไทยด้วย งานวิจัยในอดีตพบว่า บรรทัดฐานทางสังคมส่งผลต่อการตัดสินใจสูบบุหรี่ในวัยผู้ใหญ่ อีกทั้งงานวิจัยบางงานในประเทศที่พัฒนาแล้วยังแสดงให้เห็นว่า พฤติกรรมการควบคุมตนเองมีส่วนช่วยลดโอกาสที่คนจะตัดสินใจสูบบุหรี่ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบข้อค้นพบดังกล่าว ด้วยการศึกษาหาปัจจัยที่ส่งผลการตัดสินใจสูบบุหรี่ในวัยผู้ใหญ่ ข้อมูลที่ใช้มาจากการเก็บแบบสอบถามด้วยการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจงจำนวน 300 ตัวอย่างของกำลังพลในกรมทหารช่างที่ 2 จังหวัดนครราชสีมา เหตุผลที่เลือกกลุ่มตัวอย่างดังกล่าวเพราะกลุ่มตัวอย่างอาศัยอยู่ด้วยกันในกรมทหารซึ่งน่าจะเอื้อต่อการทดสอบว่าบรรทัดฐานทางสังคมส่งผลต่อการตัดสินใจสูบบุหรี่หรือไม่ โดยการวิเคราะห์ใช้แบบจำลองโลจิตในการทดสอบ ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างประมาณเกือบครึ่งหนึ่งของผู้ตอบแบบสอบถาม (ร้อยละ 46) มีพฤติกรรมสูบบุหรี่ โดยกลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ยประมาณ 26 ปี และส่วนใหญ่มีสถานภาพโสด (ร้อยละ 80.4) และจบมัธยมศึกษาตอนปลาย (ร้อยละ 41.3)  ทั้งนี้มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนประมาณ 12,545 บาท โดยอายุเฉลี่ยที่เริ่มสูบบุหรี่ครั้งแรกคือ 16 ปี และสูบบุหรี่เฉลี่ยประมาณ 200 มวนต่อเดือน และมีรายจ่ายจากค่าบุหรี่เฉลี่ยประมาณ 1,066 บาทต่อเดือน  ผลการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจสูบบุหรี่  ได้แก่ การมีเพื่อนสนิทสูบบุหรี่และการมีญาติพี่น้องสูบบุหรี่จะเพิ่มโอกาสในการตัดสินใจสูบบุหรี่เพิ่มขึ้น ขณะที่ระดับการศึกษาที่สูงขึ้นและความสามารถในการควบคุมตนเองจะช่วยลดโอกาสที่จะตัดสินใจสูบบุหรี่ให้น้อยลง ขณะที่ปัจจัยทางเศรษฐกิจสังคม เช่น อายุ และรายได้ ไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่อย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้น นโยบายรัฐควรมุ่งเน้นไปที่ผู้สูบบุหรี่หน้าใหม่ให้หลีกเลี่ยงสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเริ่มสูบบุหรี่ นอกจากนี้ มาตรการใดที่จะส่งเสริมให้เด็กมีพฤติกรรมการควบคุมตนเองเพิ่มขึ้น เช่น การฝึกให้เด็กมีการให้คำมั่นสัญญา (pre-commitment) เป็นต้น ย่อมช่วยลดโอกาสในการตัดสินใจสูบบุหรี่ของผู้สูบบุหรี่หน้าใหม่ได้