อุบัติเหตุของอากาศยานในการบินพาณิชย์ ตอนที่ 1 สถิติและข้อเท็จจริงของอุบัติเหตุ

บทคัดย่อ

อุบัติเหตุในการบินพาณิชย์มีอัตราน้อยอย่างยิ่งเมื่อเปรียบเทียบกับการเดินทางรูปแบบอื่น ขณะที่จำนวนอุบัติเหตุและผู้เสียชีวิตต่อปีลดลงอย่างต่อเนื่องอีกด้วย อย่างไรก็ตามเมื่อเกิดอุบัติเหตุทำให้เกิดความสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินอย่างมาก บทความนี้นำเสนอข้อมูลและข้อเท็จจริงของอุบัติเหตุในการบินพาณิชย์ทั่วโลก ในประเทศไทยและรายละเอียดของอุบัติเหตุร้ายแรงบางกรณี เพื่อชี้ให้เห็นแนวทางที่จะนำไปป้องกันการเกิดซ้ำในอนาคต ข้อสรุปเบื้องต้นคืออุบัติเหตุของอากาศยานเกิดขึ้นบนทางวิ่งมากที่สุดมากกว่าอีก 2 ลักษณะ คือการสูญเสียการควบคุมระหว่างการบินและการบินชนพื้นดิน ส่วนจำนวนผู้เสียชีวิตนั้นขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอุบัติเหตุ ซึ่งมีสาเหตุใหญ่มาจากความผิดพลาดของบุคลากร 3 ฝ่าย คือ ลูกเรือ เจ้าหน้าที่ควบคุมการจราจรทางอากาศ และเจ้าหน้าที่บำรุงรักษาอากาศยาน อย่างไรก็ตามเมื่อสอบสวนข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องมาตามลำดับพบว่าความบกพร่องของบุคลากรเป็นเพียงปลายเหตุของปัญหา มีความบกพร่องส่วนอื่น ๆ อีกหลายประการที่ส่งผลกระทบต่อเนื่องกันมาหลายขั้นตอน เช่น แรงกดดันจากผู้เดินทาง การแข่งขันระหว่างผู้ดำเนินงาน การกำหนดนโยบายที่มุ่งลดต้นทุนของกิจการ สิ่งเหล่านี้สามารถบีบบังคับให้บุคลากรต้องรับภาระงานมากเกินไป ทำให้เกิดความล้าและขาดความพร้อมในการปฏิบัติงานจนทำให้เกิดอุบัติเหตุขี้นได้ รูปแบบความเกี่ยวโยงของสาเหตุหลายระดับนี้ จะนำเสนอในบทความตอนที่ 2 มนุษย์ปัจจัยและรากเหง้าของปัญหา