ปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์ภายใต้พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ของการทำเหมืองข้อความและข้อมูล: การศึกษาเชิงเปรียบเทียบระหว่างประเทศไทย สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ประเทศญี่ปุ่น และประเทศจีน
คำสำคัญ:
การทำเหมืองข้อความและข้อมูล, การละเมิดลิขสิทธิ์, หลักการใช้ลิขสิทธิ์ที่เป็นธรรม, ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์จากการทำเหมืองข้อความและข้อมูลภายใต้พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 โดยเปรียบเทียบกับกฎหมายลิขสิทธิ์ของประเทศสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น และจีน ทั้งนี้เนื่องจากการการทำเหมืองข้อความและข้อมูล แม้จะเป็นกระบวนการสำคัญในการสกัดข้อมูลเชิงลึกจากชุดข้อมูลที่มีขนาดใหญ่และซับซ้อนก็ตาม แต่กระบวนการข้างต้นจำต้องต้องอาศัยการทำซ้ำงานอันมีลิขสิทธิ์ ซึ่งเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ดังกล่าว อย่างไรก็ดีประเทศต่าง ๆ เช่น ญี่ปุ่นและสหรัฐอเมริกาได้มีข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ที่เอื้อต่อการทำเหมืองข้อความและข้อมูล ขณะที่กฎหมายลิขสิทธิ์ไทยโดยเฉพาะมาตรา 32 และแนวคำพิพากษาของศาลฎีกา ยังตีความอย่างจำกัด อันส่งผลให้การทำเหมืองข้อความและข้อมูลในประเทศไทยหากมีการนำงานอันมีลิขสิทธิ์มาทำซ้ำแล้ว การทำเหมือนข้อความและข้อมูลนั้นไม่สามารถทำได้ แม้เป็นการใช้เพื่อการวิจัยโดยไม่แสวงหากำไรก็ตาม ข้อจำกัดนี้ส่งผลกระทบต่อการพัฒนานวัตกรรมและทำให้ประเทศไทยเสียเปรียบในเวทีการแข่งขันระดับโลก ด้วยเหตุนี้ บทความนี้จึงเสนอให้มีการปรับปรุงข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ในมาตรา 32 เพื่อให้รองรับการทำเหมืองข้อความและข้อมูล ทั้งนี้เพื่อสร้างความชัดเจนทางกฎหมายและสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงระดับนานาชาติ
เอกสารอ้างอิง
Carroll, M. W. (2019). Copyright and the progress of science: Why text and data mining Is lawful (SSRN Scholarly Paper No. 3531231). Social Science Research Network. Retrieved from https://papers.ssrn.com/abstract=3531231
Fayyad, U., Piatetsky-Shapiro, G., & Smyth, P. (1996). From data mining to knowledge discovery in databases. AI Magazine, 17(3), 37–54. https://doi.org/10.1609/aimag.v17i3.1230
Fernández-Molina, J.-C., & De La Rosa, F. E. (2024). Copyright and text and data mining: Is the current legislation sufficient and adequate? portal: Libraries and the academy, 24(3), 653–672. https://doi.org/10.1353/pla.2024.a931775
Grasser, S. W., & Joseph. (2024). Japan’s new draft guidelines on AI and copyright: Is It really ok to train ai using pirated materials? Privacy World. Retrieved from https://www.privacyworld.blog/2024/03/japans-new-draft-guidelines-on-ai-and-copyright-is-it-really-ok-to-train-ai-using-pirated-materials/
Hassani, H., Beneki, C., Unger, S., Mazinani, M. T., & Yeganegi, M. R. (2020). Text mining in big data analytics. Big data and cognitive computing, 4(1), 1. https://doi.org/10.3390/bdcc4010001
He, T. (2021). Copyright exceptions reform and ai data analysis in China a modest Proposal. In J.-A. Lee, R. Hilty, & K.-C. Liu (Eds.), Artificial intelligence and intellectual property pp. 196–220). Oxford University PressOxford. https://doi.org/10.1093/oso/9780198870944.003.0010
He, T. (2022). The copyright liimitations of the 2020 copyright Law of China: A Satisfactory
compromise? the copyright society. Retrieved from https://copyrightsociety.org/journal-
entries/the-copyright-limitations-of-the-2020-copyright-law-of-china-a-satisfactory-
compromise/
Headdon, T. (2023). The text and data mining copyright exception in the UK “for the sole purpose of research for a non-commercial purpose” What does it cover? Bristows. Retrieved from https://www.bristows.com/news/the-text-and-data-mining-copyright-exception-in-the-uk-for-the-sole-purpose-of-research-for-a-non-commercial-purpose-what-does-it-cover/
Hue, J. (2022). Copyright exceptions for text and data mining in china: inspiration from transformative use. The Copyright Society. Retrieved from https://copyrightsociety.org/journal-entries/copyright-exceptions-for-text-and-data-mining-in-china-inspiration-from-transformative-use/
Intellectual Property Office. (2014). Exceptions to copyright—guidance for creators and copyright owners.
Losiewicz, P., Oard, D. W., & Kostoff, R. N. (2000). Textual data mining to support science and technology management. Journal of intelligent information systems, 15(2), 99–119. https://doi.org/10.1023/A:1008777222412
Ministry of Digital Economy and Society. (2016). Thailand digital economy and society development plan. Retrieved from https://dig.watch/resource/thailand-digital-economy-and-society-development-plan
Natasha, K. C. K. (2022). The role of copyright law in text and data mining research. Retrieved from https://cipit.strathmore.edu/the-role-of-copyright-law-in-text-and-data-mining-research/
OECD. (2013). Exploring data-driven innovation as a new source of growth: Mapping the policy issues raised by “big data” (oecd digital economy papers no. 222; oecd digital economy papers, vol. 222). https://doi.org/10.1787/5k47zw3fcp43-en
OECD. (2015). Data-driven innovation: Big data for growth and well-being. OECD. https://doi.org/10.1787/9789264229358-en
Rosati, E. (2019). Copyright as an obstacle or an enabler? a European perspective on text and data mining and its role in the development of AI creativity (ssrn scholarly paper no. 3452376). social science research network. Retrieved from https://papers.ssrn.com/abstract=3452376
Samuelson, P. (2009). Unbundling fair uses. Fordham law review, 77(5), 2537.
Samuelson, P. (2015). Justifications for copyright limitations & exceptions (ssrn scholarly paper no. 2476669). social science research network. Retrieved from https://papers.ssrn.com/abstract=2476669
Scott, E. (2025). Copyright and artificial intelligence: Impact on creative industries. Retrieved from https://lordslibrary.parliament.uk/copyright-and-artificial-intelligence-impact-on-creative-industries/
The Nation. (2025). Thailand outlines ambitious AI strategy to become regional hub. Retrieved from https://www.nationthailand.com/business/tech/40049494
Ueno, T. (2021). The flexible copyright exception for ‘non-enjoyment’ purposes-recent amendment in japan and its implication. GRUR International, 70(2), 145–152. https://doi.org/10.1093/grurint/ikaa184
Weber, N., & Locke, B. (2022). Ethics of open data. arXiv. https://doi.org/10.48550/ARXIV.2205.10402
