แนวทางการพัฒนาระบบบริการสุขภาพด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครปฐม
คำสำคัญ:
การพัฒนาระบบบริการสุขภาพด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, ระบบบริการสุขภาพด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครปฐมบทคัดย่อ
การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบสุขภาพที่เน้นการดูแลแบบ
องค์รวม ประเทศไทยได้มีการส่งเสริมและผลักดันการบูรณาการการแพทย์แผนไทยเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพมา
อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายขององค์การอนามัยโลก (WHO) และยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ของกระทรวงสาธารณสุข (พ.ศ. 2560-2579) การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานและสถานการณ์การให้บริการด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกในหน่วยงานภายใต้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครปฐม วิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรคของระบบบริการ รวมทั้งสำรวจความคิดเห็นของผู้รับบริการเกี่ยวกับคุณภาพของการให้บริการ โดยแบ่งกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้บริหารระดับจังหวัด โรงพยาบาล และอำเภอ จำนวน 19 คน โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง กลุ่มผู้ให้บริการด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก จำนวน 15 คน และกลุ่มผู้รับบริการจากสถานบริการ 15 แห่ง รวม 1,265 คน โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการวิจัย ผลการศึกษา พบว่า ระบบบริการด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
มีการให้บริการอย่างหลากหลาย ครอบคลุมทุกระดับบริการ โดยมีแพทย์แผนไทยเป็นกำลังหลัก ประชาชนมีความ
พึงพอใจต่อคุณภาพของบุคลากรและความสะดวกในการเข้าถึงบริการ อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดด้านบุคลากร งบประมาณ และการประชาสัมพันธ์ที่ยังไม่ครอบคลุมทั่วถึง การวิเคราะห์ข้อมูลชี้ให้เห็นถึงโอกาสในการพัฒนาระบบบริการให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น พร้อมทั้งเสนอแนวทางพัฒนาเชิงนโยบายและแนวทางการดำเนินงานร่วมกับภาคส่วน
ต่าง ๆ เพื่อให้ระบบบริการด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกมีความยั่งยืน และตอบสนองความต้องการ
ของประชาชนได้อย่างเหมาะสมและครอบคลุมมากยิ่งขึ้น
เอกสารอ้างอิง
Best, R., & Kahn, J. V. (1996). Education spirituality and the whole child. London, UK: Cassell.
Department for Development of Thai Traditional and Alternative Medicine. (2016). The 1st national master plan on Thai herbal development (2017-2021). Samut Prakan: T.S. Interprint Co., Ltd. (in Thai)
Department of Thai Traditional and Alternative Medicine, Ministry of Public Health. (2023). The 2nd master plan on Thai herbal development (2023-2027). Bangkok: Papery Co., Ltd. (in Thai)
Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. (2023). 5-Year government action plan (2023-2027) of the department of Thai traditional and alternative medicine. Retrieved from https://nph.dtam.moph.go.th/publications/2528/ (in Thai)
Kusalasaiyanon, C., Pinthapataya, J., & Prasatpan, T. (2025). The working motivation affected on the self-development of Thai traditional medicine in Lopburi Province. Journal of business and industrial development, 5(1), 1–13. (in Thai)
Nakhon Pathom Provincial Public Health Office. (2024). Documents for the inspection and supervision of health region 5, Nakhon Pathom Province (Round 1, Year 2024). Retrieved from https://inspection.moph.go.th/ (in Thai)
Ngamjaroen, A. (2022). Factors related to Thai traditional and alternative medicine services of public health services unit under the Ratchaburi Provincial public health office. The academic and nursing journal of boromarajonani college of nursing chakriraj, 2(2), 6–27. (in Thai)
Nurunnabi, M. (2025). Integrating traditional and complementary medicine in healthcare systems: A global perspective. Journal of the medical college for women & hospital, 21(1), 10–12.
Piansoongnern, K., Kamkaew, P., Thanomsak, P., & Suriyakhup, W. (2024). Study and development the model for Thai traditional medical services in Thai traditional medicine demonstrative hospital by applying information technology to follow up and evaluate the treatment of skin disease patients. Journal of educational management and research innovation, 6(1), 145–160. (in Thai)
Ravongpunt, P., Chungsiriporn, D., & Opaswattana, O. (2018). Development of Thai traditional medical services management model, Suphanburi Province. Journal of health science, 27(2), 280–291. (in Thai)
Tantipidondoke, Y., & Tantipidondoke, R. (2004). Report on the study of the situation and guidelines for development and support for building a new generation of manpower in Thai traditional medicine, folk medicine and alternative medicine systems. Journal of Thai traditional alternative medicine, 2(3), 35–63. (in Thai)
Waisaya, N., Aryuyuen, K., & Sangarwut, P. (2020). Approaches in public service efficiency development of Thai traditional medicine at tambon health promoting hospitals: A case study of tambon health promoting hospitals in Mueang Surat Thani District, Surat Thani Province. Journal of mcu ubon review, 5(1), 14–26. (in Thai)
World Health Organization. (2025). WHA78: Traditional medicine takes centre stage. Retrieved from https://www.who.int/news/item/02-06-2025-wha78--traditional-medicine-takes-centre-stage?utm_source=chatgpt.com
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis. New York: Harper & Row.
Yosmek, P., & Jaiman, P. (2023). The development of a Thai traditional medicine service system for hospitals in the island area. Journal of education and research in public health, 1(2), 91–103. (in Thai)
