การสืบสรรค์วรรณกรรมคำสอนที่ได้รับอิทธิพลจากรามเกียรติ์ของพระธรรมศาสตร์ (ศุข)

บทคัดย่อ

คำกลอนสุภาษิตเรื่องพาลีสอนน้องและพิเภกสอนเบญกาย เป็นวรรณกรรมคำสอนที่พระธรรมศาสตร์ (ศุข) กวีสมัยรัชกาลที่ 5 เป็นผู้แต่งขึ้นโดยได้นำตัวละครและเนื้อเรื่องมาจากวรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์มาใช้เป็นกลวิธีการสอน คำกลอนสุภาษิตเรื่องพาลีสอนน้องมีที่มาจากตอนก่อนพาลีจะสิ้นชีวิตด้วยศรของพระราม ได้สั่งสอนสุครีพ องคต และหนุมานเป็นครั้งสุดท้ายให้ทราบถึงข้อควรปฏิบัติตนในการรับราชการ ส่วนคำกลอนสุภาษิตเรื่องพิเภกสอนเบญกายมีที่มาจากตอนที่พิเภกถูกทศกัณฐ์ขับออกจากกรุงลงกา จึงได้เข้ามาลานางตรีชฎาและนางเบญกายผู้เป็นภรรยาและลูกสาว และได้สั่งสอนนางเบญกายเกี่ยวกับการประพฤติปฏิบัติตนและการครองตนของสตรีที่ดี แม้ว่าการนำตัวละครและเนื้อเรื่องจากรามเกียรติ์มาแต่งเป็นวรรณกรรมคำสอนจะไม่ใช่สิ่งใหม่ แต่คำกลอนสุภาษิตเรื่องพาลีสอนน้องและพิเภกสอนเบญกายของพระธรรมศาสตร์ (ศุข) มีความน่าสนใจอย่างยิ่งตรงที่กวีได้ใช้กลวิธีการสืบสรรค์วรรณคดีโดยการเลือกตัวละครและโอกาสในการสั่งสอนที่ทั้งสอดคล้องและแตกต่างจากขนบที่มีมาแต่เดิม อีกทั้งเน้นการสร้างอารมณ์สะเทือนใจให้แก่ผู้อ่านด้วยกลวิธีทางวรรณศิลป์หลายลักษณะ ได้แก่ การปูพื้นเรื่องให้ผู้อ่านรู้จักตัวละคร การสร้างฉากนาฏการ และการใช้บทครวญ ซึ่งแตกต่างจากวรรณกรรมคำสอนที่ได้รับอิทธิพลจากรามเกียรติ์ในอดีตที่มุ่งเน้นการนำเสนอโวหารในการสั่งสอนเท่านั้น