การมีส่วนร่วมของผู้นำศาสนาอิสลามในการจัดการศึกษาของไทย

บทคัดย่อ

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ได้กำหนดให้การจัดการศึกษายึดหลักการมีส่วนร่วมของบุคคล และองค์กรต่าง ๆ รวมถึงสถาบันศาสนา การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเอกสาร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์สภาพการมีส่วนร่วมของผู้นำศาสนาอิสลามในการจัดการศึกษาของประเทศไทย ในช่วงปี พ.ศ. 2489–พ.ศ. 2554 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลปัจจุบัน        

            ข้อมูลการวิจัยได้มาจากเอกสารจำนวน 25 ฉบับ ประกอบด้วยเอกสารชั้นต้น 10 ฉบับ และเอกสารชั้นรอง 15 ฉบับ ซึ่งได้ทำการเก็บรวบรวมจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ เช่น หอสมุด หน่วยงานต่าง ๆ และฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วยแบบประเมินคุณภาพเอกสาร และแบบบันทึกข้อมูล เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสืบค้นเอกสาร (ทั้งการสืบค้นด้วยมือ สืบค้นด้วยคอมพิวเตอร์ และสืบค้นเอกสารที่ไม่มีการตีพิมพ์เผยแพร่) การคัดเลือกเอกสาร และการประเมินเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา           

ผลการวิจัย พบว่า ผู้นำศาสนาอิสลามมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของประเทศไทย ทั้ง 3 ระบบ คือ การศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย โดยการมีส่วนร่วมจัดการศึกษาครอบคลุมใน 4 ประเด็น คือ 1) ด้านการจัดตั้งโรงเรียน โดยพบว่ามีการจัดตั้งโรงเรียนเอกชนสอนศาสนา จัดตั้งศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ประจำมัสยิด (ศดม.) จัดตั้งศูนย์อบรมศาสนาอิสลามและจริยธรรมประจำมัสยิด (ศอม.) จัดตั้งศูนย์การศึกษาอิสลามประจำมัสยิดหรือตาดีกา จัดตั้งศูนย์การเรียนชุมชน  2) ด้านการบริหารโรงเรียน พบว่ามีผู้นำศาสนาอิสลามเป็นเจ้าของโรงเรียน มีการอนุญาตให้ใช้อาคารของมัสยิดเป็นสถานที่เรียน 3) ด้านการเรียนการสอน พบว่ามีการอบรมและเผยแผ่ศาสนา จัดการอบรมก่อนสมรส และให้คำปรึกษาเกี่ยวกับศาสนาและการดำเนินชีวิตของมุสลิม และ 4) ด้านทรัพยากรและการลงทุนเพื่อการศึกษา พบว่ามีการบริจาคที่ดินให้สร้างอาคารเรียน