สภาพปัจจุบันและปัญหาการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้มของครูในโรงเรียนสองระบบ จังหวัดปัตตานี
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนการสอน, หลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้มบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการปฏิบัติของครูในการจัดการเรียนการ สอนตามหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้ม 2) ศึกษาปัญหาในการจัดการเรียนการสอนของครูตามหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้ม 3) เปรียบเทียบปัญหาการดำเนินการจัดการเรียนการสอนของครูตามตัวแปรคือสาขาวิชาที่สำเร็จการศึกษา ระดับการศึกษา และประสบการณ์การสอน 4) ศึกษาแนวทางการพัฒนาหรือข้อเสนอแนะของครูในโรงเรียนสองระบบ จังหวัดปัตตานี กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ ประกอบด้วยครูสอนหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้ม จำนวน 181 คน และผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 15 คน ประกอบด้วย ศึกษานิเทศก์ ผู้บริหารโรงเรียน นักวิชาการอิสลามศึกษา และครูผู้สอน เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย แบบสอบถาม และการจัดสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1) สภาพการปฏิบัติของครูในการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้มในภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านการจัดเนื้อหาวิชา ด้านการจัดกระบวนการเรียนรู้ และด้านการส่งเสริมหรือการสนับสนุนการเรียนการสอน อยู่ในระดับมาก อีกทั้งด้านการจัดทำแผนการสอน ด้านการใช้สื่อการเรียนการสอน และด้านการวัดและประเมินผล อยู่ในระดับปานกลาง
2) ปัญหาการในจัดการเรียนการสอนของครูตามหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้มในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ปัญหาที่อยู่ในระดับมากมี 3 ด้าน โดยมีค่าเฉลี่ยสูงสุดตามลำดับคือ ด้านการวัดและประเมินผล ด้านการใช้สื่อการเรียนการสอน และ ด้านการจัดทำแผนการสอน
3) ผลเปรียบเทียบปัญหาการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้มของครูที่มีสาขาวิชาที่สำเร็จการศึกษา ระดับการศึกษา และประสบการณ์การสอนที่แตกต่างกันโดยภาพรวมไม่แตกต่างกัน
4) แนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนที่สำคัญคือ ควรพัฒนาการจัดทำแผนการสอนโดยให้มีการอบรมครูสอนอิสลามศึกษาในหลักสูตรการจัดทำแผนการสอนให้มีความเข้มข้น พร้อมมีระบบการติดตามครูอย่างต่อเนื่องจนครูสามารถปฏิบัติเอง และโรงเรียนควรจัดสรรงบประมาณสำหรับสนับสนุนด้านสื่อการเรียนรู้อย่างเต็มที่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนรู้ให้มากขึ้น โดยให้มีสื่อการเรียนรู้ที่ทันสมัย มีความหลากหลายสอดคล้องกับหน่วยการเรียนรู้ และควรจัดระบบครูพี่เลี้ยงที่มีประสบการณ์ด้านการวัดและประเมินผลคอยแนะนำ หรือด้วยการส่งครูไป อบรม และศึกษาต่อในหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู
เอกสารอ้างอิง
กลุ่มนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา. 2549. รายงานผลการดำเนินงานตามโครงการพัฒนาการเรียนการสอนอิสลามศึกษาระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษา โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
นราธิวาส เขต 1ปีงบประมาณ 2549: เอกสารลำดับที่ 44/2549.
เขตพื้นที่การศึกษายะลา, ปัตตานี,นราธิวาส เขต 1,2,3 และสงขลา.สำนักงาน. 2550.รายงานการดำเนินงานปี 2550 โครงการพัฒนาการเรียนการสอนอิสลามศึกษาระดับประถมศึกษาและ มัธยมศึกษา. ม.ป.ท (เอกสารอัดสำเนา)
โครงการพัฒนาการสอนอิสลามศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจังหวัดชายแดน
ภาคใต้. 2552. [ออนไลน์]. สืบค้นจากhttp://www.oknation.net/blog/print.php?id=813849 (2 สิงหาคม 2555)
โครงการพัฒนาการสอนอิสลามศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจังหวัดชายแดนภาคใต้. 2552. [ออนไลน์]. สืบค้นจากhttp://www.oknation.net/blog/print.php?id=813849 (2 สิงหาคม 2555 ).
ซูมัยยะห์ สาและ. 2551. “บทบาทที่เป็นจริงและบทบาทที่คาดหวังในการจัดการเรียนการสอนของวิทยากรอิสลามศึกษา ในโรงเรียนประถมศึกษา จังหวัดยะลา”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ซอลีฮะห์ หะยีสะมะแอ และคณะ. 2552. รายงานการวิจัยการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการโดยใช้กระบวนการอิสลามานุวัตรในโรงเรียนมัธยมศึกษาของประเทศมาเลเซีย: มหาวิทยาลัยอิสลามยะลา.
ทิศนา แขมมณี. (2547). ศาสตร์การสอน “องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ”. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นงลักษณ์ หะยีมะสาและ. 2540. “ปัญหาการใช้หลักสูตรอิสลามศึกษา ระดับประถมศึกษาพุทธศักราช2521(ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2533)”. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการประถมศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
นูรีย๊ะ รักษ์ปราชญ์. 2551.“ปัญหาการเรียนการสอนอิสลามศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น หลักสูตรอิสลามศึกษา (อิบตีดาอียะฮฺ) พ.ศ.2540 ในโรงเรียนสังกัดเทศบาล สามจังหวัดชายแดนภาคใต้” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิชาอิสลามศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
นิตยา มัสเยาะ. 2545. “ปัญหาการบริหารหลักสูตรอิสลามศึกษา ในทัศนะผู้บริหารและผู้สอน อิสลามศึกษาของโรงเรียนประถมศึกษาในชุมชนมุสลิม จังหวัดฉะเชิงเทรา”. ปริญญานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยบูรพา.
โนรี เทพมณฑา. 2538. “สภาพและปัญหาการจัดการเรียนการสอนสิ่งแวดล้อมศึกษา ตามการรับรู้ของผู้บริหาร และครูสังคมศึกษา สังกัดกรมอาชีวศึกษาเขตกรุงเทพมหานคร”กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
บรรจง ฟ้ารุ่งสาง ไข่มุก อุทยาวาลี และเอกรินทร์ สังข์ทอง. 2550. ประมวลองค์ความรู้ในพหุ วัฒนธรรมศึกษา จังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารศึกษาศาสตร์หาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. 18, ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม-ธันวาคม): 125-136
วีรศักดิ์ บินสะมะแอ. 2553. การบริหารเพื่อพัฒนา การจัดการเรียนรู้อิสลามศึกษาแบบเข้ม. (ออนไลน์). http://www.oknation.net สืบค้น [26 มิถุนายน 2553].
ฝ่ายโครงการสอนศาสนาอิสลามในโรงเรียนประถมศึกษา จังหวัดชายแดนภาคใต้. 2527. “เอกสารการวิจัยผลการดำ เนินงานตามโครงการสอนศาสนาอิสลมในโรงเรียนประถมศึกษาจังหวัดชายแดนภาคใต้”. สำนักงานศึกษาธิการเขต เขตการศึกษา 2.
ฝ่ายโครงการสอนหลักสูตรอิสลามศึกษาในโรงเรียนของรัฐ. ม.ป.ป. “เอกสารการวิจัยผลการดำเนินงานตามโครงการสอนหลักสูตรอิสลามศึกษาในโรงเรียนของรัฐ”. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานราธิวาส เขต 2.
พนอจิตร์ โกมลวาลย์. 2536. “สภาพปัญหาการจัดการเรียนการสอนวิชาท้องถิ่นของเราของครูสังคมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ”. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
มูฮำมัดนาเซ สามะ. 2552. “สภาพและปัญหาการจัดการเรียนการสอนอิสลามศึกษาในโรงเรียนของรัฐที่เปิดสอนสองหลักสูตร จังหวัดยะลา” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี.
สมบุญ จารุวรรณ. 2531. “สภาพและปัญหาการใช้หลักสูตรอิสลามศึกษา ระดับประถมศึกษาพุทธศักราช2523 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาจังหวัดยะลาปัตตานี นราธิวาส”. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สิทธิศักดิ์ เจ๊ะสารี. 2536. “ประสิทธิภาพการสอนของครูอิสลามศึกษาระดับประถมศึกษา จังหวัดชายแดนภาคใต้” วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาศึกษาศาสตร์เพื่อพัฒนาชุมชน มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี.
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. 2540. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับพุทธศักราช 2540. กรุงเทพฯ: กองพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (เอกสารอัดสำเนา)
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานราธิวาส เขต 1. 2549. หลักสูตรอิสลามศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2549. (ฉบับทดลอง). เอกสารลำดับที่ 15/2549.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษายะลา เขต 1. 2549. รายงานผลการดำเนินงานตามโครงการพัฒนาการเรียนการสอนอิสลามศึกษาระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษาปีงบประมาณ 2549 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษายะลา เขต 1. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษายะลา เขต 1.
อมรวิชช์ นาครทรรพ จุฬากรณ์ มาสเสถียรวงศ์ และวิโรจน์ คำนึงคุณากร. 2550. “โครงการวิจัยและพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อท้องถิ่นในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้”: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. (สำเนา)
อาภรณ์ ใจเที่ยง. 2546. หลักการสอน. รุงเทพมหานคร: โอ.เอส.พริ้นติ้น เฮ้าส์.
อามีเนาะ มามุ. 2543. “ความสัมพันธ์ระหว่างการเทศการสอนวิชาอิสลามศึกษาของผู้บริหารกับพฤติกรรมการสอนของครูสอนอิสลามศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษา จังหวัดนราธิวาส”. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
อิบราเฮ็ม ณรงค์รักษาเขต. 2546. ประวัติการศึกษาอิสลาม.พิมพ์ครั้งที่ 2. ปัตตานี: ภาควิชาอิสลามศึกษาวิทยาลัยอิสลามศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี.
