การมีส่วนร่วมในการสร้างมูลค่าเมล็ดพันธุ์ข้าวหมู่บ้านราชมงคลอีสาน “บ้านศาลา” จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

หมู่บ้านราชมงคลอีสาน บ้านศาลา เกิดจากการบริการวิชาการรับใช้สังคม ที่มีการดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 จนถึงปัจจุบัน เพื่อแก้ปัญหาให้กับเกษตรกรผู้ปลูกข้าวของชุมชนบ้านศาลา โดยการมีส่วนร่วมระหว่างนักวิชาการมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสานและเกษตรกรชุมชนบ้านศาลา เพื่อลดปัญหาในกระบวนการผลิตและสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตข้าวของชุมชนบ้านศาลา รวมถึงยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น งานวิจัยนี้เป็นการบูรณาการศาสตร์แห่งพระราชา ร่วมกับแนวคิดทฤษฎีด้านการบริหารธุรกิจ เช่น การจัดการ การตลาด และการบัญชี ในการแก้ไขปัญหาของชุมชน ในรูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม และผลการดำเนินการวัดจากผลผลิต ความพึงพอใจของชุมชน และคุณภาพชีวิตของชุมชน ซึ่งพบว่า ชุมชนมีการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจเมล็ดพันธุ์ข้าวบ้านศาลา มีรายได้จากการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวจากปี พ.ศ. 2558-2561 จำนวน 540 ตัน รวม 12,020,000 บาท และมีความต้องการซื้อเมล็ดพันธุ์ข้าวภายใต้ชื่อบ้านศาลาเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี การลดปัญหาในกระบวนการผลิตมี 2 มิติคือ การเพิ่มผลผลิต และการลดต้นทุนการผลิตด้วยการลดรายจ่าย โดยใช้สารชีวภาพในการป้องกันศัตรูพืช การทำปุ๋ยอินทรีย์ การประดิษฐ์เครื่องจักรกลการเกษตรที่มีความเหมาะสมตามวิถีเกษตรกร ซึ่งทำให้ผลผลิตข้าวต่อไร่เพิ่มสูงขึ้น จากเดิมไร่ละ 400 กิโลกรัม เป็นไร่ละ 600 – 800 กิโลกรัม ในปัจจุบันสมาชิกของชุมชนบ้านศาลามีความพึงพอใจในการดำเนินโครงการ เนื่องจากสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน และสร้างเกษตรกรต้นแบบด้านเศรษฐกิจพอเพียงผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำให้ชุมชนมีการพัฒนาอย่างยั่งยืน