การสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัสดุเหลือทิ้งในการแปรรูปทางจาก ชุมชนบ้านแหลม จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

ประชาชนส่วนใหญ่ในพื้นที่ลุ่มน้ำปะเหลียน ชุมชนบ้านแหลม อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง ประกอบอาชีพเสริมคือการนำทรัพยากรต้นจากในท้องถิ่นมาผลิตเป็นใบจากยาสูบ ซึ่งการลอกยอดใบจากทำให้เกิดวัสดุเหลือทิ้งคือทางจากและก้านจาก งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มวัสดุเหลือทิ้งโดยพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์กระถางต้นไม้และถ่านแฟนซีดูดกลิ่น โดยใช้กระบวนการวิจัยในห้องปฏิบัติการร่วมกับการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนดังนี้ 1) วิเคราะห์สังเคราะห์ข้อมูลชุมชนจากการลงพื้นที่และประชุมระดมความคิดเห็น 2) การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากวัสดุเหลือทิ้งจากทางจาก 3) การถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีสู่ชุมชน 4) การรวมกลุ่มของสมาชิกชุมชนบ้านแหลม และ 5) การส่งเสริมการตลาด ผลวิจัยพบว่า ชุมชนมีปัญหาด้านทัศนียภาพและสิ่งแวดล้อมจากวัสดุเหลือทิ้งจากทางจาก ซึ่งสามารถนำมาเป็นส่วนผสมในการผลิตกระถางต้นไม้ อัตราส่วนผสมที่เหมาะสมต่อการขึ้นรูป คือ วัสดุเหลือทิ้งจากทางจาก : ดิน : กาวแป้งเปียก เท่ากับ 4.0 : 1.0 : 4.0 และการผลิตถ่านแฟนซีดูดกลิ่น อัตราส่วนผสมของผงถ่านทางจาก : กาวแป้งเปียก เท่ากับ 0.9 : 10 มีความเหมาะสมในการขึ้นรูป ลักษณะผิวเรียบ ไม่แตกหักง่าย และ ความชื้นเหมาะสม ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชนถ่านดูดกลิ่น (มผช.180/2546) การถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีสู่ชุมชนบ้านแหลม ส่งผลให้เกิดการรวมกลุ่มและจัดตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชนกลุ่มลุ่มน้ำปะเหลียน และแนวทางการส่งเสริมการตลาดเพื่อให้สินค้าเป็นที่รู้จักคือการเพิ่มช่องทางการจัดจำหน่ายในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การจัดนิทรรศการร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและเอกชน และ เพจประชาสัมพันธ์สินค้า ทำให้ประชาชนสนใจเพิ่มขึ้น ส่งผลให้สามารถสร้างรายได้ให้กับสมาชิกและพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนได้