การแก้ปัญหาความยากจนด้วยโมเดลแก้จน “ฟื้นฟูเศรษฐกิจ หล่อเลี้ยงชีวิตด้วยไผ่” อำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

ครัวเรือนยากจนในอำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย จำนวน 112 ครัวเรือน มีรายได้หลักจากไผ่และหน่อไม้ มีรายได้เฉลี่ย 36,055.36 บาท/ปี/ครัวเรือน ปัญหาหลักของครัวเรือนยากจนคือ ไม่สามารถควบคุมปริมาณผลผลิตไผ่ในพื้นที่ การผลิตหน่อไม้แปรรูปไม่มีคุณภาพ ไม่มีบรรจุภัณฑ์และตราสินค้า การจำหน่ายแบบต่างคนต่างขาย และผลิตภัณฑ์จักสานไม่ไผ่ไม่มีรูปแบบที่ทันสมัย งานวิจัยนี้จึงพัฒนาโมเดลแก้จน “ฟื้นฟูเศรษฐกิจ หล่อเลี้ยงชีวิตด้วยไผ่” ซึ่งประกอบด้วย 3 โมเดลย่อย ได้แก่ โมเดลแก้จนด้วย “หน่อไม้” โมเดลแก้จนด้วย “ถ่าน” และ โมเดลแก้จนด้วย “ผลิตภัณฑ์จักสาน” ซึ่งมีการดำเนินการ ดังนี้ 1) การเชื่อมโยงคนจนเข้าสู่ห่วงโซ่คุณค่าด้วยแนวคิด “ชุมชนช่วยชุมชน คนแข็งแรงช่วยคนอ่อนแอ” 2) การพัฒนากระบวนการจัดการแปลงไผ่ กระบวนการผลิตและการแปรรูปผลิตภัณฑ์หน่อไม้ ถ่านกัมมันต์ และจักสาน ซึ่งประกอบด้วย กระบวนการจัดการแปลงไผ่  และกระบวนการผลิตและการแปรรูปผลิตภัณฑ์หน่อไม้ ถ่านกัมมันต์ และจักสาน และ 3) การเชื่อมโยงเครือข่ายทางการตลาดและขยายช่องทางการจัดจำหน่าย ส่งผลให้มีการยกระดับผลิตภัณฑ์ไผ่และหน่อไม้ดังนี้ 1) หน่อไม้ต้มพาสเจอไรซ์ ทำให้มีกำไรเพิ่มขึ้นร้อยละ 222 2) หน่อไม้ดองอนามัย ทำให้มีกำไรเพิ่มขึ้นร้อยละ 69 3) หน่อไม้อบแห้งพาสเจอไรซ์ ทำให้มีกำไรเพิ่มขึ้นร้อยละ 657 4) การยกระดับผลิตภัณฑ์จักสาน ทำให้มีกำไรเพิ่มขึ้นร้อยละ 375 5) การยกระดับการเผาถ่านมะขามเป็นผลิตภัณฑ์ถ่านกัมมันต์ ทำให้มีกำไรเพิ่มขึ้นร้อยละ 29 และ 6) การปรับเปลี่ยนรูปแบบการดูแลรักษาป่าไผ่แบบธรรมชาติ เป็นการบริหารจัดการแปลงปลูกและระบบการจ่ายน้ำสวนไผ่ ทำให้มีกำไรเพิ่มขึ้นร้อยละ 36 ครัวเรือนยากจนมีรายได้ตลอดห่วงโซ่อุปทานตั้งแต่ต้นน้ำ กลุ่มผู้ปลูก กลางน้ำ กลุ่มผู้แปรรูป และปลายน้ำ กลุ่มผู้รับสินค้าไปจัดจำหน่าย และเป็นการแก้ปัญหาความยากจนได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน