สยามสแควร์ walking street: การเปลี่ยนแปลงห้าด้านหลังสถานการณ์ โควิด-19

ผู้แต่ง

  • จิตติศักดิ์ ธรรมาภรณ์พิลาศ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

DOI:

https://doi.org/10.14456/bei.2026.3

คำสำคัญ:

โควิด-19, สยามสแควร์ Walking Street, พื้นที่พาณิชยกรรม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, สำนักงานจัดการทรัพย์สิน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

บทคัดย่อ

ในช่วงเดือนธันวาคมปี พ.ศ. 2562 ทั่วโลกได้จับตามองสถานการณ์โรคระบาดที่มีความรุนแรงในมณฑลหูเป่ยประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยพบผู้ติดเชื้อปอดอักเสบและมีการระบาดอย่างต่อเนื่องรุนแรงไปทั่ว การแพร่กระจายของโรคมีการระบาดอย่างรุนแรงและรวดเร็วทำให้เกิดผู้ป่วยหนักและผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมากโดยทางการแพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนและไม่มีวิธีการรับมือกับโรคระบาดใหม่ชนิดนี้ สถานการณ์การติดเชื้อและการแพร่ระบาด มีภาวะที่รุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง มีผู้ป่วยและจำนวนผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นอย่างมาก ภาครัฐของไทย ได้ออกมาตรการเพื่อควบคุมและจำกัดการระบาดของโรค ซึ่งมาตรการดังกล่าวส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวันของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่กรุงเทพมหานครมีการปิดสวนสาธารณะ การปิดโรงเรียน การปิดห้างสรรพสินค้า รวมถึงกิจกรรมการค้าในหลายกิจกรรมที่ถูกมองว่าเป็นกิจกรรมที่มีความเสี่ยงในการทำให้เกิดการแพร่ระบาดของโรค ส่งผลให้ผู้ประกอบกิจการได้รับผลกระทบจากมาตรการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 อย่างรุนแรง ขาดรายได้ การขาดสภาพคล่อง ซึ่งทำให้เกิดผลกระทบแตกต่างกันไป บางรายต้องเลิกกิจการไปในที่สุด ซึ่งการแพร่ระบาดของ โควิด-19 ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสยามสแควร์เช่นเดียวกันกับย่านการค้าและห้างสรรพสินค้าในหลายพื้นที่ของประเทศไทย ทำให้ผู้เยี่ยมเยือนในพื้นที่สยามสแควร์ลดจำนวนลงอย่างรวดเร็วและต่อเนื่องในช่วงของการแพร่ระบาด นอกจากนี้ในกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในพื้นที่สยามสแควร์ อาทิเช่น ร้านอาหาร ร้านตัดผม คลินิกความงาม คลินิกเสริมสวย หรือกิจกรรมที่มีการสัมผัสใกล้ชิดระหว่างบุคคล ในเวลานั้นถูกห้ามหรืองดกิจกรรมเหล่านั้นโดยไม่รู้ระยะเวลาสิ้นสุด ด้วยเหตุของการระบาดของ โควิด-19 และมาตรการการข้างต้นที่ส่งผลกระทบต่อกิจกรรมการค้าในพื้นที่สยามสแควร์ ทำให้สำนักงานจัดการทรัพย์สินจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตัดสินใจที่จะใช้สถานการณ์ดังกล่าวให้เกิดประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาด้านกายภาพในพื้นที่ โดยการปรับปรุงพื้นที่สยามสแควร์เพื่อเตรียมความพร้อมในการกลับมาของกิจกรรมการค้าในอนาคตหลังสภาวะวิกฤตของการแพร่ระบาดลดน้อยลงหรือสิ้นสุดลง โดยการใช้ผังแม่บทการพัฒนาพื้นที่สยามสแควร์มาเป็นกรอบตั้งต้นในการปรับปรุงพื้นที่ เน้นการแก้ไขปัญหาด้านสาธารณูปโภคที่มีปัญหามาอย่างต่อเนื่องจากในอดีต ได้แก่ ความมั่นคงหรือเสถียรภาพของพลังงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งพลังงานไฟฟ้าในพื้นที่สยามสแควร์ ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานหลักสำคัญ ที่หากเกิดความเสียหาย จะส่งผลกระทบต่อกิจกรรมในพื้นที่เป็นวงกว้าง สร้างความเสียหายต่อมูลค่าทางธุรกิจในพื้นที่อย่างมหาศาล รวมไปถึงการแก้ปัญหาการรระบายน้ำ การป้องกันน้ำท่วมในช่วงฤดูฝน การแก้ปัญหาการจราจรติดขัด และการให้บริการการใช้พื้นที่สาธารณะในพื้นที่สยามสแควร์และพื้นที่ต่อเนื่อง รวมไปถึงการเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในอนาคตโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านเทคโนโลยีการสื่อสารและเทคโนโลยีด้านไอที เทคโนโลยี การพัฒนาปรับปรุงย่าน เพื่อสอดรับกับกิจกรรมการใช้พื้นที่และส่งเสริมตอบสนองการปฏิสัมพันธ์ของสาธารณะ การสร้างให้เกิดพื้นที่สาธารณะย่านคนเดินที่เป็นประโยชน์กับเมืองให้เกิดขึ้นโดยอาศัยวิกฤตของสถานการณ์โควิด-19 มาเป็นโอกาสในการขับเคลื่อนการพัฒนาในพื้นที่อย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2560). แนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวถนนคนเดินในเมืองใหญ่. https://www.mots.go.th

กาญจนา แก้วเทพ. (2550). เมืองกับความทันสมัยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้: กรณีศึกษา สยามสแควร์. มูลนิธิโครงการตำรา.

จิราพร มหาศิริ. (2563). ผลกระทบของถนนคนเดินต่อวัฒนธรรมและสังคมเมืองในประเทศไทย. วารสารสังคมวิทยาเมือง, 27(1), 45-65.

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2553). สยามสแควร์: ความสัมพันธ์ระหว่างมหาวิทยาลัยและเมือง. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธนวัฒน์ นวลศรี. (2558). ผลกระทบของถนนคนเดินต่อเศรษฐกิจท้องถิ่น: กรณีศึกษาถนนคนเดินวันเสาร์ เชียงใหม่. วารสารการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม, 12(4), 123-140.

นันทนา วรรณทอง. (2555). การออกแบบพื้นที่สาธารณะเพื่อการท่องเที่ยว: กรณีศึกษาถนนคนเดินในประเทศไทย. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พงศ์วุฒิ ศิริแพทย์. (2560). ภาพลักษณ์และการพัฒนาเชิงเศรษฐกิจของสยามสแควร์. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

รุ่งทิพย์ โชติณภาลัย. (2560). ถนนคนเดิน: การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนผ่านการท่องเที่ยว. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วรพล กุลพิพัฒน์. (2561). สยามสแควร์: การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจในยุคหลังสมัยใหม่. วารสารเศรษฐศาสตร์และสังคมศาสตร์, 16(2), 89-104.

วลัยลักษณ์ อินทชัย. (2562). การพัฒนาถนนคนเดินเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวและการค้าขาย: กรณีศึกษาถนนคนเดินย่านเยาวราช. วารสารการพัฒนาพื้นที่เมือง, 19(3), 78-94.

ศุภชัย วงศ์วรเชษฐ. (2555). สยามสแควร์: แหล่งรวมตัวและการบริโภคเชิงวัฒนธรรมของคนรุ่นใหม่ในกรุงเทพฯ. วารสารการพัฒนาเมือง, 22(3), 45-67.

ศูนย์ข้อมูลวิจัยและพัฒนาอุตสาหกรรมท่องเที่ยว. (2562). ผลกระทบของถนนคนเดินต่อการท่องเที่ยวในเมืองใหญ่ของประเทศไทย. กรมการท่องเที่ยว. https://www.tourism.go.th

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (2561). วิถีชีวิตในสยามสแควร์: มุมมองทางมานุษยวิทยา. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

สมาคมผังเมืองไทย. (2561). เมืองและถนนคนเดิน: มิติทางสังคมและเศรษฐกิจ. สำนักพิมพ์สมาคมผังเมืองไทย.

สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (2561). การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อถนนคนเดินในกรุงเทพฯ. https://www.otp.go.th/research

Askew, M. (2002). Bangkok: Place, practice, and representation. Routledge.

Carmona, M. (2019). Principles for public space design, planning to do better. Urban design international, 24(1), 47-59. https://doi.org/10.1057/s41289-018-0070-3

Carmona, M., Tiesdell, S., Heath, T., & Oc, T. (2010). Public Places - Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design. Architectural Press.

Gehl Institute. (n.d.). Placemaking and public spaces resources. Gehl People. https://www.gehlpeople.com

Gehl, J. (2010). Cities for People. Island Press.

Gehl, J. (2011). Life Between Buildings: Using Public Space. Island Press.

Jacobs, J. (1961). The Death and Life of Great American Cities. Random House.

Loukaitou-Sideris, A., & Ehrenfeucht, R. (2009). Sidewalks: Conflict and Negotiation over Public Space. The MIT Press.

Mehta, V. (2013). The Street: A Quintessential Social Public Space. Routledge.

Montgomery, J. (1998). Making a city: Urbanity, vitality, and urban design. Journal of Urban Design, 3(1), 93-116. https://doi.org/10.1080/13574809808724418

Pafka, E., & Dovey, K. (2017). Permeability and interface catchment: measuring and mapping walkable access. Journal of Urbanism: International Research on Placemaking and Urban Sustainability, 10(2), 150-162. https://doi.org/10.1080/17549175.2016.1220413

Project for Public Spaces. (2000). How to Turn a Place Around: A Handbook for Creating Successful Public Spaces. Project for Public Spaces.

Project for Public Spaces. (n.d.). What is placemaking? Project for Public Spaces. https://www.pps.org/article/what-is-placemaking

Ruangsakul, A. (2018). Bangkok: Urban development and cultural change. Chulalongkorn University Press.

Rujopakarn, W. (2015). Bangkok’s urban development: Challenges and opportunities. Chulalongkorn University Press.

Trancik, R. (1986). Finding Lost Space: Theories of Urban Design. Van Nostrand Reinhold.

UN-Habitat. (2015). Global Public Space Toolkit: From Global Principles to Local Policies and Practice. UN-Habitat. https://unhabitat.org/sites/default/files/2019/05/global_public_space_toolkit.pdf

Whyte, W. H. (1980). The Social Life of Small Urban Spaces. The Conservation Foundation.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-01-23

รูปแบบการอ้างอิง

ธรรมาภรณ์พิลาศ จ. (2026). สยามสแควร์ walking street: การเปลี่ยนแปลงห้าด้านหลังสถานการณ์ โควิด-19. สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย, 25(1), 44–58. https://doi.org/10.14456/bei.2026.3

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย