ตึกแถวย่านถนนศรีมาลา จังหวัดพิจิตร: พัฒนาการและศักยภาพการปรับใช้ประโยชน์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ศึกษาพัฒนาการของถนนศรีมาลาและประเมินศักยภาพการปรับใช้ประโยชน์อาคารตึกแถว (adaptive reuse) โดยมีเป้าหมายสองประการ 1) อธิบายการเปลี่ยนผ่านเชิงประวัติศาสตร์ กายภาพของถนนศรีมาลาและอาคารตึกแถวช่วง พ.ศ. 2482–2519 2) วิเคราะห์ศักยภาพการปรับใช้ของตึกแถวจากหลักฐานภาคสนาม โดยอ่านการใช้สอยปัจจุบันและสังเคราะห์ต้นแบบที่สอดคล้องบริบทร่วมสมัย งานศึกษาในย่านยังเน้นเรื่องศาสนาและการท่องเที่ยว แต่ยังขาดการศึกษาด้านสถาปัตยกรรมตึกแถวที่เชื่อมอดีตกับการใช้สอยปัจจุบัน การวิจัยครอบคลุมช่วงถนนตอนกลางยาว 780 เมตร สำรวจตึกแถว 127 หน่วย มุ่งเน้นอาคารสองชั้นในยุคโมเดิร์นช่วงต้นและยุคโมเดิร์น เก็บข้อมูลเชิงกายภาพและการใช้งานด้วยแบบสอบถามและสัมภาษณ์ รวมถึงวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบในกลุ่มตัวอย่างที่ใช้วิเคราะห์ 93 หน่วย ผลการศึกษาพบรูปแบบการใช้สอย 3 ประเภท ได้แก่ ค้าขาย 24.73% อยู่อาศัย 44.09% และผสม 31.18% ผู้ใช้งานมีแนวโน้มปรับปรุงทั้งภายนอกและภายใน โดยคงเฉพาะองค์ประกอบภายนอกที่สำคัญต่อภาพลักษณ์อาคาร ส่วนความต้องการปรับภายในเด่นคือ พื้นที่อำนวยความสะดวกต่อการอยู่อาศัย เช่น ห้องน้ำ พื้นที่รวมตัวที่ยืดหยุ่นของครอบครัว และการเพิ่มประสิทธิภาพพื้นที่ค้าขาย เพื่อรองรับกิจกรรมร่วมสมัย จากข้อเท็จจริงดังกล่าว งานเสนอแนวทางคงองค์ประกอบภายนอกที่สำคัญ และปรับพื้นที่ใช้งานใหม่พร้อมต้นแบบตามรูปแบบการใช้สอย เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการใช้ใหม่กับคุณค่าดั้งเดิมของย่านถนนศรีมาลา.
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศิลปกรรมบูรพา (Burapha Arts Journal) คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยบูรพา ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำเว้นเสียแต่ว่าจะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารอ้างอิง
การุณย์ ศุภมิตรโยธิน. (2564). การเปลี่ยนแปลงย่านการค้าเก่าเมืองนครราชสีมาและโอกาสในการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์. วารสารสถาปัตยกรรม การออกแบบและการก่อสร้าง, 3(1), 13–16.
กรมศิลปากร. (2560). วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดพิจิตร. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา. (2562). แนวความคิดและรูปแบบแผงกันแดดในงานสถาปัตยกรรมของ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ร้อยเอก กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา. วารสารสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 1(1), 23–41. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sarasatr/article/view/240410
จิดาภา กาญจนศุภวงศ์. (2564). แนวทางการปรับปรุงอาคารพาณิชย์เพื่อเป็นพื้นที่ทางศิลปะกึ่งพำนักศิลปินในย่านสร้างสรรค์: กรณีศึกษา ถนนทรงวาด กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
ปัทม์ วงค์ประดิษฐ์, เกรียงไกร เกิดศิริ, & อรศิริ ปาณินท์. (2564). บทสังเคราะห์ว่าด้วยพัฒนาการรูปแบบสถาปัตยกรรมห้องแถวเมืองท่าชายฝั่งทะเลอันดามันและคาบสมุทรมลายูฟากตะวันตก. วารสารหน้าจั่วว่าด้วยสถาปัตยกรรมและสถาปัตยกรรมไทย, 18(2), 74–103.
พีรยา บุญประสงค์. (2565). การออกแบบโครงการเพื่อการปรับเปลี่ยนการใช้สอยในอาคารเก่า = Brief for Changing of Use of Old Buildings. นครปฐม: สาละพิมพการ.
เพียงใจ เจริญโสพล. (2537). บทบาทชาวจีนทางการผลิตและการค้าข้าวในบริเวณภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทยหลังการสร้างเส้นทางรถไฟสายเหนือ พ.ศ. 2448–2488 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ].
วิษณุ หอมนาน. (2559). การศึกษาสถาปัตยกรรมโรงสีข้าวในจังหวัดพิจิตร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
ศุภกาญจน์ สุจริต. (2559). คติความเชื่อและรูปแบบเทพเจ้า “ปุนเถ้ากง” ของชาวจีนในสมัยรัตนโกสินทร์: กรณีศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
อรวรรณ ศาสนียกุล. (2559). แนวทางการอนุรักษ์ตึกแถวเอกชนในพื้นที่เมืองเก่า: กรณีศึกษาตึกแถวบนถนน ถลางและถนนเยาวราช เมืองเก่าภูเก็ต [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2016/TU_2016_5816030265_5369_4828.pdf
Conzen, M. R. G. (1960). Alnwick, Northumberland: A study in town-plan analysis. London: Institute of British Geographers.
Conzen, M. R. G. (2004). Thinking about urban form: Papers on urban morphology, 1932–1998 (M. P. Conzen, Ed.). Bern: Peter Lang.
Douglas, J. (2006). Building adaptation (2nd ed.). Oxford: Butterworth-Heinemann.
Dovey, K. (2005). Framing places: Mediating power in built form (2nd ed.). London: Routledge.
Frampton, K. (2007). Modern architecture: A critical history (4th ed.). Thames & Hudson.
Hillier, B., & Hanson, J. (1984). The social logic of space. Cambridge: Cambridge University Press.
Lefebvre, H. (1991). The production of space (D. Nicholson-Smith, Trans.). Oxford: Blackwell.
Lowenthal, D. (1985). The past is a foreign country. Cambridge: Cambridge University Press.
Plevoets, B., & Van Cleempoel, K. (2011). Adaptive reuse as a strategy towards conservation of cultural heritage: A literature review. WIT Transactions on the Built Environment, 118, 155–164.
Rapoport, A. (1969). House form and culture. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Roth, L. M. (1993). Understanding architecture: Its elements, history, and meaning. HarperCollins.
