ยมกปาฏิหาริย์เพื่อปราบเหล่าเดียรถีย์: พุทธประวัติยอดนิยมในสมัยทวารวดี

บทคัดย่อ

พุทธศาสนิกชนชาวทวารวดีถ่ายทอดพุทธประวัติยมกปาฏิหาริย์เพ่อปราบเหล่าเดียรถีย์ ณ ใต้ต้นมะม่วง เมืองสาวัตถี ไว้เป็นจำนวนมาก โดยทำออกมาในรูปแบบต่างๆ ทั้งภาพสลัก ปูนปั้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งพระพิมพ์ จนอาจกล่าวได้ว่าพุทธประวัติตอนนี้เป็นที่นิยมมากที่สุดตอนหนึ่งในสมัยนั้น

บทความนี้มีจุดมุ่งหมายที่จะตอบว่าอะไรเป็นมูลเหตุที่ทำให้พุทธประวัติตอนนี้ได้รับความนิยม ซึ่งจากการค้นคว้าสามารถสรุปมูลเหตุหลักได้ 3 ประการ คือ

1. ปาฏิหาริย์เป็นวิธีการโน้มนำคนให้เลื่อมศรัทธาในพระพุทธเจ้า และหันมาปฏิบัติตามคำสอนได้

2. การแสดงยมกปาฏิหาริย์เพื่อปราบเหล่าเดียรถีย์เป็นการแสดงปาฏิหาริย์ที่สำคัญที่สุดครั้งหนึ่ง กล่าวถึงอย่างบ่อยครั้งและมีรายละเอียดมาก ที่สำคัญคือการแสดงยมกปาฏิหาริย์ครั้งนี้มีนัยยะที่สื่อถึงการปราบกลุ่มคนที่มีความเชื่อเป็นอย่างอื่นและเป็นปฏิปักษ์ต่อพุทธศาสนา

3. พุทธประวัติตอนนี้เอื้อต่อการทำพระพุทธรูปจำนวนมาก (ทั้งพระพุทธเจ้าและพระพุทธนิรมิต) ซึ่งสอดคล้องกับความเชื่อว่ายิ่งสร้างพระพุทธรูปมากยิ่งได้บุญได้กุศลมากขึ้นตามไปด้วย