P.S.R.S Model: แนวทางการทำงานและแก้ปัญหาด้านเอกสารโบราณแบบองค์รวม

Main Article Content

พระมหาธัญสัณห์ กิตฺติสาโร

บทคัดย่อ

บทความนี้ได้นำองค์ความรู้จากงานวิจัยเรื่อง “การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการอนุรักษ์และศึกษาเอกสารตัวเขียน” คือ P.S.R.S. Model มานำเสนอแนวทางการทำงานและแก้ไขปัญหาด้านเอกสารโบราณอันเป็นแหล่งข้อมูลชั้นปฐมภูมิที่สำคัญ บันทึกภูมิปัญญาบรรพบุรุษไทยที่นับวันจะสูญสลายหายไปอยู่ตลอดเวลาทั้งจากภัยธรรมชาติและจากน้ำมือมนุษย์


P.S.R.S. Model ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) P = Manuscript Preservation การอนุรักษ์ต้นฉบับ 2) S = Integrated Studies การศึกษาแบบบูรณาการ 3) R = Scholarly Research การวิจัยทางวิชาการ 4) S = Sustainability Network เครือข่ายความยั่งยืน และ 3 ระดับปฏิบัติการ ได้แก่ 1) L = Local Implementation การประยุกต์ใช้ระดับท้องถิ่น 2) N = National and Policy Integration การผสานนโยบายระดับชาติ 3) G = Global Network เครือข่ายระดับนานาชาติ


โดยมีระบบ IT ที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อสนับสนุนการทำงานของ P.S.R.S. Model มี 3 คุณสมบัติ ได้แก่ 1) รองรับทุกมาตรฐานการทำงาน 2) ทำงานบนฐานเทคโนโลยี Web 2.0 3) รองรับระบบส่วนต่อประสานโปรแกรมประยุกต์ มี 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) เซิร์ฟเวอร์ 2) ระบบฐานข้อมูล 3) ระบบส่วนต่อประสานโปรแกรมประยุกต์ 4) แอปพลิเคชัน และมี 4 ฟังก์ชันการทำงาน ได้แก่ 1) การนำเนื้อหาเข้าสู่ระบบ 2) การเข้าถึงข้อมูลต้นฉบับ 3) การเข้าถึงข้อมูลตัวอักษร 4) การเข้าถึงข้อมูลเชิงโปรแกรมมิ่ง


ผลการศึกษาพบว่า สามารถนำ P.S.R.S. Model ไปประยุกต์ใช้ทำงานและแก้ปัญหาด้านเอกสารโบราณแบบองค์รวมได้อย่างดี โดยการนำ P.S.R.S. Model มาประยุกต์ใช้กับงานด้านเอกสารโบราณซึ่งมีงาน 4 ด้าน ได้แก่ 1. ด้านการอนุรักษ์ 2. ด้านการศึกษา 3. ด้านการวิจัย 4. ด้านการสร้างความยั่งยืน และการแก้ปัญหาด้านเอกสารโบราณแบบครบวงจร จำเป็นต้องแก้ปัญหาให้ครบทั้ง 3 ระดับ ได้แก่ 1. ระดับปฏิบัติการ 2. ระดับนโยบาย 3. ระดับเครือข่าย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กิตฺติสาโร พระมหาธัญสัณห์. 2026. “P.S.R.S Model: แนวทางการทำงานและแก้ปัญหาด้านเอกสารโบราณแบบองค์รวม”. ธรรมธารา 12 (1):19-50. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/dhammadhara/article/view/283932.
ประเภทบทความ
บทความวิจัยทางพระพุทธศาสนา
Bookmark and Share

เอกสารอ้างอิง

• ภาษาไทย

---1. หนังสือ

มหามกุฏราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถา แปล ชุด 91 เล่ม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2534.

พระพุทธโฆษาจารย์. ญาโณทยปกรณ์. แปลโดย พระเทพคุณาภรณ์ (เทียบ ธมฺมธโร) และคณะ. (ม.ป.ท.: ม.ป.พ., 2534).

พระมหารัชชมังคลาจารย์ (เทศ นิทฺเทสโก). มังคลามหานุภาพ. พระนคร: ร.พ. ราษฎร์เจริญ, 2506.

Alexander Osterwalder. Business Model Generation. Hoboken, NJ: John Wiley and Sons, 2010.

---2. วิทยานิพนธ์

พระมหาธัญสัณห์ กิตฺติสาโร. “การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการอนุรักษ์และศึกษาเอกสารตัวเขียน.” ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2568.

______. “การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบคัมภีร์พระบาลี: กรณีศึกษาธัมมจักกัปปวัตตนสูตร.” วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย‍. 2565.

---3. บทความ

เรณู กาญจนะโภคิน. “เอกสารใบลาน.” ข่าวสารสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง. ปี‍ที่ 8, ฉบับที่ 3 (พฤศจิกายน 2528–มกราคม 2529): 15–25

พระมหาธัญสัณห์ กิตฺติสาโร, พระมหาทวี มหาปญฺโญ และกรรณิการ์ ขาวเงิน. “การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการอนุรักษ์และศึกษาเอกสารตัวเขียน (R1, D1).” วารสารธรรมธารา. ปีที่ 11, ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม–ธันวาคม 2568): 34–75.

พระมหาธัญสัณห์ กิตฺติสาโร, พระมหาทวี มหาปญฺโญ และสมคิด เศษวงษ์. “การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบคัมภีร์พระบาลี: กรณีศึกษาธัมมจักกัปปวัตตนสูตร.” วารสารพุทธพัฒนศาสตร์ศึกษา. ปีที่ 1, ฉบับที่ 1 (มกราคม–เมษายน 2566): 80–98.

พระมหาอธิบุตร ธมฺมปุงฺคโว. “การศึกษาคำต่างในพระไตรปิฎกบาลีประกอบการค้นคว้าอรรถกถา: กรณีศึกษาคำว่า อตินิปาตํ ในอรหัตตสูตร และ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ ในอุตตริมนุสสธัมมสูตร อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต อรหัตวรรค.” วารสารพุทธพัฒนศาสตร์ศึกษา. ปีที่ 1, ฉบับที่ 3 (กันยายน–ธันวาคม 2566): 38–53.

---4. เว็บไซต์

“กลุ่ม หลวงปู่สำเร็จมหาศิลา สิริจันโท เพื่อเผยแพร่บารมี ประสบการณ์ วัตถุมงคล. โพสต์ของ เจษฎษกร ปลั่งศิริ.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.

https://www.facebook.com/groups/690887561495136/?multi_permalinks=1626936524556897&hoisted_section_header_type=recently_seen.

“ข่าวสารงานพระพุทธศาสนา.” reel. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://www.facebook.com/reel/654050613643665

“คัมภีร์ใบลาน พับสาและสมุดข่อย. โพสต์ของ คัมภีร์ใบลาน พับสาและสมุดข่อย.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.

https://web.facebook.com/manuscriptgathers/posts/pfbid0me1avedaiG6np9hmoKxxCNBmgt39KwQEyZ4nPou9Qkn6ZkZoYCc9vHBwduPUFYtYl.

“โครงการพระไตรปิฎก วััดพระธรรมกาย ย้อนรอย สู่คำสอนดั้งเดิิม “วิิธีีตรวจชำระคััมภีีร์ใบลานให้ได้ มาตรฐานสากล”.” dmc.tv. สืืบค้นเมื่อ 1 ตุุลาคม 2568. https://www.dmc.tv/article/17033.

“โครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย.” Facebook.com. สืืบค้นเมื่อ 1 ตุุลาคม 2568. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1215146100636544.

“เดลินิวส์. จวกยับสิ้นคิด! เผา ‘คัมภีร์ใบลาน’ ทำมวลสารจัดสร้างวัตถุมงคล.” dailynews. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม

https://www.dailynews.co.th/news/4966234.

“พุทธศิลป์พระเครื่อง ดอทคอม. พระพุทโธน้อย คุณแม่บุญเรือน โตงบุญเติม รุ่นแรก เนื้อผงใบลาน.” amuletstores. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568,

http://www.amuletstores.com/product/229/พระพุทโธน้อย-คุณแม่บุญเรือน-โตงบุญเติม-รุ่นแรก-เนื้อผงใบลาน-พิมพ์เล็ก-หน้าตุ๊กตาพิมพ์คอเนื้อเกินหลัง-2.

“พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2534.” ราชกิจจานุเบกษา. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.

https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/1625168.pdf.

“พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504.” ราชกิจจานุเบกษา. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2504/A/066/980.PDF.

“ลายเมือง Lai-Muang” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://web.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02LBbgko7LVZ371yd1fNuZZTA9gtYGKBDdkzUkPmEAwKQ1JtydnFn2LoQ2T5ZWjFmXl&id=100083406607624.

“เอกสารโบราณ.” สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.

https://ancientdoc.mahidol.ac.th/ancientdoc.

“สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก Epigraphy in Thai&Oriental Languages.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.

https://web.facebook.com/GPETOL.SU/posts/pfbid0QqgATyq3weGnQ7YNJ6vaL2h327cs9dSZEdiMLD8DRE1rJ4gyuaZ6XuRMG3D9B9hGl.

“อาทร ต้องมนต์.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.

https://web.facebook.com/atorntongmont/posts/pfbid02RjzBMqSwCaBbyz74y595NgEzHCoXfNQrNd6GsxNJrGFHXNWuK3BneMn6AaubdBZbl [29 กรกฎาคม 2568].

“อุบลใบลานเสวนา.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://web.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid036g1qfRzE1bY7cdHme4Dunjn3FV5F8jkPzec5tw9hcKwnvLxecHLZ36bBb9HkasV8l&id=100063559871238.

“ชมคัมภีร์โบราณทางพระพุทธศาสนาเก่าแก่ที่สุดในโลก วัดสระเกศ.” Faiththaistory. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://www.faiththaistory.com/ancient-manuscripts.

“จับตามองเทรนด์ NFT (Non-Fungible Token) คืออะไร? ใครควรลงทุน?.” Katalyst. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://katalyst.kasikornbank.com/th/blog/Pages/non-fungible-token.html.