P.S.R.S Model: แนวทางการทำงานและแก้ปัญหาด้านเอกสารโบราณแบบองค์รวม
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ได้นำองค์ความรู้จากงานวิจัยเรื่อง “การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการอนุรักษ์และศึกษาเอกสารตัวเขียน” คือ P.S.R.S. Model มานำเสนอแนวทางการทำงานและแก้ไขปัญหาด้านเอกสารโบราณอันเป็นแหล่งข้อมูลชั้นปฐมภูมิที่สำคัญ บันทึกภูมิปัญญาบรรพบุรุษไทยที่นับวันจะสูญสลายหายไปอยู่ตลอดเวลาทั้งจากภัยธรรมชาติและจากน้ำมือมนุษย์
P.S.R.S. Model ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) P = Manuscript Preservation การอนุรักษ์ต้นฉบับ 2) S = Integrated Studies การศึกษาแบบบูรณาการ 3) R = Scholarly Research การวิจัยทางวิชาการ 4) S = Sustainability Network เครือข่ายความยั่งยืน และ 3 ระดับปฏิบัติการ ได้แก่ 1) L = Local Implementation การประยุกต์ใช้ระดับท้องถิ่น 2) N = National and Policy Integration การผสานนโยบายระดับชาติ 3) G = Global Network เครือข่ายระดับนานาชาติ
โดยมีระบบ IT ที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อสนับสนุนการทำงานของ P.S.R.S. Model มี 3 คุณสมบัติ ได้แก่ 1) รองรับทุกมาตรฐานการทำงาน 2) ทำงานบนฐานเทคโนโลยี Web 2.0 3) รองรับระบบส่วนต่อประสานโปรแกรมประยุกต์ มี 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) เซิร์ฟเวอร์ 2) ระบบฐานข้อมูล 3) ระบบส่วนต่อประสานโปรแกรมประยุกต์ 4) แอปพลิเคชัน และมี 4 ฟังก์ชันการทำงาน ได้แก่ 1) การนำเนื้อหาเข้าสู่ระบบ 2) การเข้าถึงข้อมูลต้นฉบับ 3) การเข้าถึงข้อมูลตัวอักษร 4) การเข้าถึงข้อมูลเชิงโปรแกรมมิ่ง
ผลการศึกษาพบว่า สามารถนำ P.S.R.S. Model ไปประยุกต์ใช้ทำงานและแก้ปัญหาด้านเอกสารโบราณแบบองค์รวมได้อย่างดี โดยการนำ P.S.R.S. Model มาประยุกต์ใช้กับงานด้านเอกสารโบราณซึ่งมีงาน 4 ด้าน ได้แก่ 1. ด้านการอนุรักษ์ 2. ด้านการศึกษา 3. ด้านการวิจัย 4. ด้านการสร้างความยั่งยืน และการแก้ปัญหาด้านเอกสารโบราณแบบครบวงจร จำเป็นต้องแก้ปัญหาให้ครบทั้ง 3 ระดับ ได้แก่ 1. ระดับปฏิบัติการ 2. ระดับนโยบาย 3. ระดับเครือข่าย
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ มูลนิธิสถาบันธรรมชัย ศูนย์พุทธศาสตร์ศึกษา DCI
เอกสารอ้างอิง
• ภาษาไทย
---1. หนังสือ
มหามกุฏราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถา แปล ชุด 91 เล่ม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2534.
พระพุทธโฆษาจารย์. ญาโณทยปกรณ์. แปลโดย พระเทพคุณาภรณ์ (เทียบ ธมฺมธโร) และคณะ. (ม.ป.ท.: ม.ป.พ., 2534).
พระมหารัชชมังคลาจารย์ (เทศ นิทฺเทสโก). มังคลามหานุภาพ. พระนคร: ร.พ. ราษฎร์เจริญ, 2506.
Alexander Osterwalder. Business Model Generation. Hoboken, NJ: John Wiley and Sons, 2010.
---2. วิทยานิพนธ์
พระมหาธัญสัณห์ กิตฺติสาโร. “การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการอนุรักษ์และศึกษาเอกสารตัวเขียน.” ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2568.
______. “การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบคัมภีร์พระบาลี: กรณีศึกษาธัมมจักกัปปวัตตนสูตร.” วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2565.
---3. บทความ
เรณู กาญจนะโภคิน. “เอกสารใบลาน.” ข่าวสารสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง. ปีที่ 8, ฉบับที่ 3 (พฤศจิกายน 2528–มกราคม 2529): 15–25
พระมหาธัญสัณห์ กิตฺติสาโร, พระมหาทวี มหาปญฺโญ และกรรณิการ์ ขาวเงิน. “การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการอนุรักษ์และศึกษาเอกสารตัวเขียน (R1, D1).” วารสารธรรมธารา. ปีที่ 11, ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม–ธันวาคม 2568): 34–75.
พระมหาธัญสัณห์ กิตฺติสาโร, พระมหาทวี มหาปญฺโญ และสมคิด เศษวงษ์. “การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบคัมภีร์พระบาลี: กรณีศึกษาธัมมจักกัปปวัตตนสูตร.” วารสารพุทธพัฒนศาสตร์ศึกษา. ปีที่ 1, ฉบับที่ 1 (มกราคม–เมษายน 2566): 80–98.
พระมหาอธิบุตร ธมฺมปุงฺคโว. “การศึกษาคำต่างในพระไตรปิฎกบาลีประกอบการค้นคว้าอรรถกถา: กรณีศึกษาคำว่า อตินิปาตํ ในอรหัตตสูตร และ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ ในอุตตริมนุสสธัมมสูตร อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต อรหัตวรรค.” วารสารพุทธพัฒนศาสตร์ศึกษา. ปีที่ 1, ฉบับที่ 3 (กันยายน–ธันวาคม 2566): 38–53.
---4. เว็บไซต์
“กลุ่ม หลวงปู่สำเร็จมหาศิลา สิริจันโท เพื่อเผยแพร่บารมี ประสบการณ์ วัตถุมงคล. โพสต์ของ เจษฎษกร ปลั่งศิริ.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.
“ข่าวสารงานพระพุทธศาสนา.” reel. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://www.facebook.com/reel/654050613643665
“คัมภีร์ใบลาน พับสาและสมุดข่อย. โพสต์ของ คัมภีร์ใบลาน พับสาและสมุดข่อย.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.
“โครงการพระไตรปิฎก วััดพระธรรมกาย ย้อนรอย สู่คำสอนดั้งเดิิม “วิิธีีตรวจชำระคััมภีีร์ใบลานให้ได้ มาตรฐานสากล”.” dmc.tv. สืืบค้นเมื่อ 1 ตุุลาคม 2568. https://www.dmc.tv/article/17033.
“โครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย.” Facebook.com. สืืบค้นเมื่อ 1 ตุุลาคม 2568. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1215146100636544.
“เดลินิวส์. จวกยับสิ้นคิด! เผา ‘คัมภีร์ใบลาน’ ทำมวลสารจัดสร้างวัตถุมงคล.” dailynews. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม
https://www.dailynews.co.th/news/4966234.
“พุทธศิลป์พระเครื่อง ดอทคอม. พระพุทโธน้อย คุณแม่บุญเรือน โตงบุญเติม รุ่นแรก เนื้อผงใบลาน.” amuletstores. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568,
“พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2534.” ราชกิจจานุเบกษา. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.
https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/1625168.pdf.
“พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504.” ราชกิจจานุเบกษา. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2504/A/066/980.PDF.
“ลายเมือง Lai-Muang” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://web.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02LBbgko7LVZ371yd1fNuZZTA9gtYGKBDdkzUkPmEAwKQ1JtydnFn2LoQ2T5ZWjFmXl&id=100083406607624.
“เอกสารโบราณ.” สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.
https://ancientdoc.mahidol.ac.th/ancientdoc.
“สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก Epigraphy in Thai&Oriental Languages.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.
“อาทร ต้องมนต์.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568.
https://web.facebook.com/atorntongmont/posts/pfbid02RjzBMqSwCaBbyz74y595NgEzHCoXfNQrNd6GsxNJrGFHXNWuK3BneMn6AaubdBZbl [29 กรกฎาคม 2568].
“อุบลใบลานเสวนา.” facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://web.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid036g1qfRzE1bY7cdHme4Dunjn3FV5F8jkPzec5tw9hcKwnvLxecHLZ36bBb9HkasV8l&id=100063559871238.
“ชมคัมภีร์โบราณทางพระพุทธศาสนาเก่าแก่ที่สุดในโลก วัดสระเกศ.” Faiththaistory. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://www.faiththaistory.com/ancient-manuscripts.
“จับตามองเทรนด์ NFT (Non-Fungible Token) คืออะไร? ใครควรลงทุน?.” Katalyst. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2568. https://katalyst.kasikornbank.com/th/blog/Pages/non-fungible-token.html.