รูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธาน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดยโสธร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีผลต่อประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดยโสธร 2) เพื่อสร้างรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดยโสธร 3)เพื่อทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดยโสธร วิธีดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ประชากร คือ ประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านใน
จังหวัดยโสธรกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 276 คน โดยคำนวณตามสัดส่วนแต่ละอำเภอ ทั้ง 9 อำเภอ สร้างแบบสอบถามเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง การวิเคราะห์ข้อมูลกระทำโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ สถิติที่ใช้ทดสอบสมมติฐาน ได้แก่ การวิเคราะห์สมการเชิงโครงสร้าง(Structural Equation Model : SEM) โดยใช้โปรแกรมลิสเรล (LISREL) และสหสัมพันธ์เพียรสัน (Pearson Correlation) เพื่อวิเคราะห์ และอธิบายอิทธิพลเส้นทาง (Path Analysis) ของความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ .05 (Level of Significant .05) ระยะที่ 2 สร้างรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน นำรูปแบบไปวิพากษ์โดยผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ และผู้เกี่ยวข้องกับการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในชุมชน จำนวน 20 คน ใช้การประชุมกลุ่มย่อย (Focus Groups) ร่วมกันวิพากษ์รูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำ
หมู่บ้านที่ผู้วิจัยได้สร้างขึ้นและนำเสนอผลการเสนอแนะในการประชมุ กลุ่มย่อยของตนเอง แล้วมาสรุป และอภิปรายผลทั้งหมดในที่ประชุมใหญ่ (Brain Storming) และนำผลการเสนอแนะมาปรับปรุงรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านให้สมบูรณ์ขึ้น ระยะที่ 3 ประเมินผลรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ผู้วิจัยนำรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านไปทดลองใช้กับประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในกลุ่มทดลองจำนวน 28 คนและกลุ่มควบคุมจำนวน 30 คน เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านหลังการทดลอง ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ MANCOVA ผลการวิจัยพบว่า
1. ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดยโสธร โดยเรียงลำดับค่าสัมประสิทธิ์อิทธิพลจากมากไปน้อย คือปัจจัยด้านการทำงานเป็นทีม (0.15) ปัจจัยด้านการมีส่วนร่วม (0.12) ปัจจัยด้านการรับรู้บทบาท (0.10) และปัจจัยด้านภาวะผู้นำ (0.03) 2. ผลการสร้างรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดยโสธร ได้จัดกิจกรรมในการพัฒนา 9 กิจกรรม ได้แก่ 1) กิจกรรมการทำงานเป็นทีม 2) กิจกรรมการเรียนรู้การพัฒนาบุคคลและทีมงาน 3) กิจกรรมรูปปริศนา 4)กิจกรรมสถานีไข่ลูกยอด 5) กิจกรรมบทบาทและหน้าที่ 6) กิจกรรมการแสดงบทบาทสมมติ 7) กิจกรรมค้นหาผู้นำ 8) กิจกรรมสมบัติผลัดกันชม 9) กิจกรรมพี่เลี้ยง 3. ผลการประเมินรูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดยโสธรพบว่า หลังทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านทำให้ประสิทธิผลการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในกลุ่มทดลองมากกว่าในกลุ่มควบคุมค่าดัชนีความชุกของลูกน้ำยุงลายและจำนวนผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกในกลุ่มทดลองลดน้อยลงกว่ากลุ่มควบคุม โดยมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 คำสำคัญ : รูปแบบการพัฒนา,ประสิทธิผล,ประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน