การฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมในลำห้วยคลิตี้ ชัยชนะทางคดีที่เปิดเผยระบบที่ล้มเหลว

Main Article Content

สงกรานต์ ป้องบุญจันทร์
สุรชัย ตรงงาม

บทคัดย่อ

เรื่องราวการปนเปื้อนสารตะกั่วในลำห้วยคลิตี้ จังหวัดกาญจนบุรีและการต่อสู้ของชุมชนกะเหรี่ยงเพื่อเรียกร้องสิทธิในการมีชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดีผ่านกระบวนการยุติธรรมจนนำไปสู่การเริ่มฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม เป็นที่รับรู้ของสาธารณะอย่างกว้างขวางในฐานะคดีสิ่งแวดล้อมที่ก้าวหน้า กรณีคลิตี้นับเป็นครั้งแรกในประเทศไทยที่มีการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมผ่านคำพิพากษาและเป็นครั้งแรกที่สังคมไทยได้รับรู้ถึงความไม่มีประสิทธิภาพของระบบการจัดการการปนเปื้อนมลพิษของรัฐไทยอย่างละเอียด หน่วยงานรัฐใช้เวลากว่า 23 ปีและใช้งบประมาณรัฐจำนวนมากไปในการแก้ไขปัญหาซึ่งจนถึงปัจจุบันก็ยังไม่เสร็จสิ้น กรณีคลิตี้มีความสำคัญต่อสังคมไทยเพราะแสดงให้เห็นถึงภาคปฏิบัติการจริงของระบบการจัดการการปนเปื้อนมลพิษในสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยว่าไม่มีความพร้อมที่จะตอบสนองต่อปัญหา บทความนี้พยายามตอบคำถามว่าอะไรเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้การจัดการปัญหาการปนเปื้อนมลพิษในกรณีคลิตี้ไม่มีประสิทธิภาพ โดยศึกษาเปรียบเทียบกับการจัดการปัญหาการปนเปื้อนมลพิษจากเหมืองแร่ในรัฐบริติชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา ผู้เขียนโต้แย้งว่าความไร้ประสิทธิภาพในการจัดการปัญหากรณีคลิตี้เป็นปัญหาเชิงระบบ โดยมีปัจจัยสำคัญอย่างน้อยสามประการได้แก่ การไม่มีกฎหมายที่ออกแบบมาเพื่อจัดการกับปัญหาการปนเปื้อนและการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมไว้อย่างเป็นระบบ การไม่มีหน่วยงานที่มีพันธกิจ อำนาจและหน้าที่เฉพาะเจาะจงในการจัดการปัญหา และการไม่ให้ความสำคัญกับผู้เชี่ยวชาญในกระบวนการแก้ไขปัญหา ดังนั้นหากประเทศไทยจริงจังกับการคุ้มครองสิทธิในการมีชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดีของประชาชน รัฐบาลต้องแก้ไขปรับปรุงระบบการจัดการปัญหาการปนเปื้อนมลพิษในสิ่งแวดล้อมทั้งระบบ

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

บท
บทความวิชาการ

References

กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. รายงานฉบับโครงการกำหนดแนวทางการฟื้นฟู ลำห้วยคลิตี้จากการปนเปื้อนสารตะกัวระยะที่หนึ่ง. ตุลาคม 2557.

กรมควบคุมมลพิษ. ลำดับเหตุการณ์การฟื้นฟูกรณีการปนเปื้อนสารตะกั่วในห้วยคลิตี้. เอกสารท้ายคำอุทธรณ์ของกรมควบคุมมลพิษ หมายเลข 3. ในคดีหมายเลขแดงที่ อ. 743/2555. ศาลปกครองสูงสุด.

กรมควบคุมมลพิษ. รายงานการประชุมหารือ แนวทางการฟื้นฟูห้วยคลิตี้ด้วยวิธีธรรมชาติ 21 พ.ค. 2551. เอกสารท้ายคำอุทธรณ์ของกรมควบคุมมลพิษ หมายเลข 1. ใน คดีหมายเลขแดงที่ อ. 743/2555, ศาลปกครองสูงสุด.

กรมควบคุมมลพิษ. คำสั่งกรมควบคุมมลพิษที่ 445/2561 เรื่องแต่งตั้งคณะกรรมการไตรภาคี เพื่อติดตามการดำเนิน โครงการฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้จากการปนเปื้อนสารตะกั่ว จังหวัดกาญจนบุรี. 21 ธันวาคม 2561.

กรมควบคุมมลพิษ. “คพ. ฟื้นฟูคลิตี้ระยะแรกแล้วเสร็จ กำหนดแผนการฟื้นฟูระยะที่สองอย่างต่อเนื่อง”. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2564. https://www.pcd.go.th/pcd_news/12311/.

เกื้อเมธา ฤกษ์พรพิพัฒน์. คลิตี้ สายน้ำ ชุมชน และพิษตะกั่ว. (กลุ่มศึกษาและรณรงค์มลภาวะอุตสาหกรรม: นนทบุรี, 2550).

คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ. รายงานการประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ครั้งที่ 3/2559 วันจันทร์ที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2559. สืบค้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2564. http://neb.onep.go.th/wp-content/uploads/mati-3-59.pdf.

คณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนสารตะกั่วในลำห้วยคลิตี้. คำสั่งคณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนสารตะกั่วในลำห้วยคลิตี้ที่ 1/2558 เรื่องแต่งตั้งคณะทำงานวิชาการเพื่อเสนอแนะแนวทางการฟื้นฟูห้วยคลิตี้, 26 มีนาคม 2558. ในเอกสารประกอบคำชี้แจง กรมควบคุมมลพิษถึงผู้อำนวยการลำนักคดีปกครอง วันที่ 13 ก.ค. 2563, หมายเลข 9.

คณะทำงานทางวิชาการเพื่อเสนอแนะแนวทางการฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้. รายงานการประชุมคณะทำงานทางวิชาการ เพื่อเสนอแนะแนวทางการฟื้นฟูห้วยคลิตี้ ครั้งที่ 2 / 2558. ในเอกสารประกอบคำชี้แจง กรมควบคุมมลพิษถึงผู้อำนวยการสำนักบังคับคดีปกครองวันที่ 13 ก.ค. 2563. หมายเลข 12.

จีระวรรณ์ บรรเทาทุกข์. การรับมือกับปัญหาการเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อสุขภาพในมิติหญิง-ชาย: ศึกษากรณีหมู่บ้านกะเหรี่ยงคลิตี้ล่างจังหวัดกาญจนบุรี. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย: 2547.

ณิชา เวชพานิช. “สายน้ำยังติดเชื้อ คพ.อัดฉีดงบเพิ่ม 200 ล้าน ต่อเวลาฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้”. วันที่ 19 มิถุนายน 2563. สำนักข่าวสิ่งแวดล้อมGreenNews. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2564. https://greennews.agency/?p=21260.

ดรุณี ไพศาลพาณิชย์กุล. บรรณาธิการ. นิติธรรมชาติ เล่ม 2. โครงการนิติธรรมสิ่งแวดล้อม:กรุงเทพ, 2551.

ทรัพยากรธรณีประจำท้องที่ที่ 15 (จังหวัดกาญจนบุรี). หนังสือทรัพยากรธรณีประจำท้องที่ที่ 15 (จังหวัดกาญจนบุรี)/754. วันที่ 23 เมษายน 2541. เรื่องให้บริษัทตะกั่วคอนเซนเตรทส์ฯ หยุดประกอบกิจการแต่งแร่.

นัทมน คงเจริญ และคณะ. รายงานการวิจัยเรื่อง กลไกทางกฎหมายในการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมและการชดใช้เยียวยาให้แก่ผู้เสียหาย. 2560. เข้าถึงเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2654, https://enlawfoundation.org/wp-content/uploads/2021/07/Research-LegalMechanisms-EnviCleanup-Nuthamon.pdf?fbclid=IwAR0d8TAC1ZGNvQ5LFVLHbcuU8kP4lCv08bOzCBv1HFyh0abyvVuPscgGJZs.

ผู้จัดการออนไลน์. “เปิดรับบริจาคฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้”. วันที่ 16 มีนาคม 2563, เข้าถึงเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2564. https://mgronline.com/science/detail/9630000026437.

รุ่งโรจน์ สมบุญเก่า. “นักวิจัย-ชาวบ้าน ร้อง กรมควบคุมมลพิษ ระงับฟื้นฟูห้วยคลิตี้ เฟส 2 พบ ฟื้นฟูรอบแรกจบ ค่าตะกั่วยังปนเปื้อนสูง”. วันที่ 4 มีนาคม 2564. The Active. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2564. https://theactive.net/news/20210304/.

BBC NEWS ไทย. “คลิตี้: เรื่องเก่าที่สร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ของคดีสิ่งแวดล้อมชุมชน”. วันที่ 11 กันยายน 2560. BBC NEWS ไทย. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2564. https://www.bbc.com/thai/thailand-41225292.

Amnesty International. “A Breach of Human Rights: The Human Rights Impacts of The Mount Polley Mine Disaster”. British Columbia Canada, May 2017. Accessed on July 20, 2021. https://www.amnesty.ca/sites/default/files/FINAL_May%2024_Mount%20Polley%20briefing.pdf

Boyd, David R.. The environmental rights revolution: a global study of constitutions, human rights, and the environment. Law and society series, Vancouver, BC: UBC Press, 2012.

British Columbia Ministry of Environment & Climate Change Strategy. Quesnel Lake Watershed Database Construction and Assessment. 2019. Accessed on July 20, 2021. environmental-emergencies/docs/mt-polley/sample-monitor/quesnel_lake_watershed_database_and_assessment_report.pdf.

British Columbia. Mount Polley Mine Tailing Breach: Environmental Mitigation and Remediation Progress Report: End of Phrase I. July 2015, Accessed on July 21, 2021. https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/environment/air-land-water/spills-and-environmental-emergencies/docs/mt-polley/p-o-r/2015-07-29_moe_progress_report_phase_i.pdf.

Bunce, Hubert. Pollution Abatement Order, August 5, 2014. Accessed on July 20, 2021. https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/environment/air-land-water/spills-and-environmental-emergencies/docs/mt-polley/p-o-r/2014-08-05_pollution_abatement_order.pdf.

CBC News. “5 billion litres of mine tailings spill into B.C. creek, August 4, 2014. Accessed on July 20, 2021. https://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/mount-polley-mine-tailings-pond-breach-called-environmental-disaster-1.2727171.

College of Applied Biology Professional Accountability. “Complaints & Discipline”. Accessed on July 21, 2021. https://www.cab-bc.org/discipline-digest.

Epps, Deborah. “Polley Lake Water Quality for samples collected September 15, 2014 to August 25, 2016 compared to Drinking Water and Aquatic Life Guidelines”. November 21, 2016. Accessed July 20, 2021. https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/environment/air-land-water/spills-and-environmental-emergencies/docs/mt-polley/sample-monitor/2016-11-21_final_pl_memo.pdf.

Epps, Deborah. “Quesnel River Water Quality for samples collected August 4, 2014 to August 4, 2016 compared to Drinking Water and Aquatic Life Guidelines”. October 19, 2016. Accessed on July 20, 2021. https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/environment/air-land-water/spills-and-environmental-emergencies/docs/mt-polley/sample-monitor/2016-10-19_memo_quesnelriver.pdf.

Fraleigh, Conor. “Report Number: 048281”. April 3, 2017. Accessed on July 20, 2021. https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/environment/air-land-water/spills-and-environmental-emergencies/docs/mt-polley/compliance/2017-04-03_pao_107461_ir_048281.pdf.

Golder Associates Ltd.. Report Remediation Plan: Mount Polley Mine Perimeter Embankment Breach. March 29 2019. Accessed on July 20, 2021. https://www.imperialmetals.com/assets/docs/mt-polley/2019-03-golder-remediation-plan.pdf.

Golder Associates. Mount Polley Rehabilitation and Remediation Strategy: Ecological Risk Assessment. December 15, 2017. Accessed on July 21, 2021. https://www.imperialmetals.com/assets/docs/mt-polley/Ecological-Risk-Assessment.pdf.

Golder Associates. Mount Polley Rehabilitation and Remediation Strategy: Human Health Risk Assessment. May 11, 2017. Accessed on 21 July 2021. https://www.imperialmetals.com/assets/docs/mt-polley/HHRA_11MAY_17.pdf.

Golder Associates. Report Remediation Plan: Mount Polley Mine Perimeter Embankment Breach. March 29, 2019. Accessed on July 21, 2021. https://www.imperialmetals.com/assets/docs/mt-polley/2019-03-golder-remediation-plan.pdf.

George Gaskell et al. “Social Values and the Governance of Science” (2005), Science,1908–1909. December 23, 2005. Accessed July 21, 2021. https://science.sciencemag.org/content/310/5756/1908.

Human Rights Watch. “Toxic Water, Tainted Justice: Thailand’s Delays in Cleaning Up Klity Creek". Accessed on July 20, 2021. http://features.hrw.org/features/HRW_2014_reports/Toxic_Water_Tainted_Justice/index.html.

Hill, Douglas. File: 107461, September 12, 2019. Accessed on July 20, 2021. https://www.imperialmetals.com/assets/docs/mt-polley/2019-09-12-pao.pdf.

Horgan, John. Mandate Letter to Honourable George Heyman. November 26, 2020. Accessed on July 21, 2021. https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/government/ministries-organizations/premier-cabinet-mlas/minister-letter/heyman_mandate_2020.pdf.

Imperial Metals. “Remediation Q&A”: What has the company done to clean up the tailing spill?. Accessed on July 20, 2021. https://www.imperialmetals.com/our-operations/mount-polley-mine/remediation-q-and-a.

Independent Expert Engineering Investigation and Review Panel. Report on Mount Polley Tailings Storage Facility Breach. January 30, 2015. Accessed on July 20. 2021.

https://www.mountpolleyreviewpanel.ca/sites/default/files/report/ReportonMountPolleyTailingsStorageFacilityBreach.pdf.

Marshall, Judith. Tailings dam spills at Mount Polley & Mariana. Accessed on July 20, 2021. https://www.policyalternatives.ca/sites/default/files/uploads/publications/BC%20Office/2018/08/CCPA-BC_TailingsDamSpills.pdf

May, James R., & Daly, Erin. Global environmental constitutionalism. New York, NY: Cambridge University Press. 2016.

Ministry of Environment and Climate Change Strategy. Accessed on July 21, 2021. https://www2.gov.bc.ca/gov/content/governments/organizational-structure/ministries-organizations/ministries/environment-climate-change.

Ministry of Environment and Climate Change Strategy. “Mount Polley Mine Tailings Dam Breach: Key Information”. Accessed on July 21, 2021. https://www2.gov.bc.ca/gov/content/environment/air-land-water/spills-environmental-emergencies/spill-incidents/past-spill-incidents/mt-polley/mount-polley-key-information.

SNC-LAVALIN INC.. Comprehensive Environmental Impact Assessment and Action Plan Mount Polley Mine Tailings Storage Facility Breach. August 2014. Accessed on July 21, 2021. https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/environment/air-land-water/spills-and-environmental-emergencies/docs/mt-polley/p-o-r/2014-08-15_mpmc_ceia_and_action_plan.pdf.

The Nation, “Klity Creek case sends strong signal to govt”. (12 January 2013), Accessed on July 20, 2021. https://www.nationthailand.com/perspective/30197801.

The Narwhal. “News and Information on the Mount Polley Mine Disaster”. Accessed on July 20, 2021. https://thenarwhal.ca/topics/mount-polley-mine-disaster/.