การใช้สิทธิในการรวมตัวและเจรจาต่อรองของแรงงานข้ามชาติตามกฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่องการใช้สิทธิในการรวมตัวและเจรจาต่อรองของแรงงานข้ามชาติตามกฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาการใช้สิทธิการรวมตัวและการเจรจาต่อรองของแรงงานข้ามชาติในกิจการต่างๆในประเทศไทย เพื่อแสดงให้เห็นวิธีการรวมตัวและต่อรองและการปรับตัวของแรงงานข้ามชาติภายใต้ข้อจำกัดทางกฎหมายและสภาพการจ้างงานจริง และข้อเสนอในการพัฒนาปรับปรุงการใช้สิทธิพื้นฐานด้านการรวมตัวและต่อรองของแรงงานข้ามชาติในประเทศไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศและกฎหมายภายในของประเทศไทย

งานวิจัยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการศึกษาเอกสารกฎหมาย งานวิชาการ มาตรฐานขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรภาคประชาสังคม สหภาพแรงงาน และผู้ปฏิบัติงานด้านแรงงานสัมพันธ์

ผลการศึกษาพบว่า แม้กฎหมายแรงงานสัมพันธ์ของไทยจะรับรองสิทธิในการรวมตัวและการเจรจาต่อรองแก่ลูกจ้างโดยทั่วไป แต่ข้อกำหนดตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ที่จำกัดให้ผู้จัดตั้งสหภาพแรงงานและกรรมการสหภาพแรงงานต้องมีสัญชาติไทย เป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้แรงงานข้ามชาติไม่สามารถมีบทบาทอย่างแท้จริงในกระบวนการแรงงานสัมพันธ์ ส่งผลให้แรงงานข้ามชาติต้องพึ่งพาช่องทางอื่น เช่น การยื่นข้อเรียกร้องตามกฎหมาย การเข้าเป็นคณะกรรมการส่วนของลูกจ้าง หรือการรวมตัวแบบไม่เป็นทางการ ซึ่งกลไกดังกล่าวไม่สามารถทดแทนอำนาจต่อรองในรูปแบบสหภาพแรงงานได้

ผู้วิจัยมีข้อเสนอให้ประเทศไทยปรับปรุงกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ให้สอดคล้องกับหลักเสรีภาพในการสมาคมและสิทธิในการเจรจาต่อรองตามมาตรฐานองค์การแรงงานระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการยกเลิกข้อจำกัดด้านสัญชาติ การให้สัตยาบันอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ ฉบับที่ 87 และ 98 การส่งเสริมบทบาทของสหภาพแรงงาน องค์กรภาคประชาสังคม และภาครัฐในการสนับสนุนสิทธิของแรงงานข้ามชาติ การปรับตัวของนายจ้างและลูกจ้างในกระบวนการแรงงานสัมพันธ์ รวมถึงการพัฒนากลไกการรวมตัวรูปแบบใหม่ที่สอดคล้องกับสภาพการจ้างงานจริงและห่วงโซ่อุปทานระดับโลก เพื่อให้แรงงานข้ามชาติสามารถใช้สิทธิในการรวมตัวและเจรจาต่อรองได้อย่างมีประสิทธิภาพและเท่าเทียมกับแรงงานไทย