ศาลยุติธรรมในฐานะพื้นที่แห่งอำนาจเชิงสัญญะ: การวิเคราะห์วัตถุ พื้นที่ และยุทธศาสตร์ของรัฐไทย

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มุ่งพิจารณาวิเคราะห์ศาลยุติธรรมไทยในฐานะสนามทางกฎหมาย (Juridical Field) ที่รัฐใช้อำนาจเชิงสัญลักษณ์ในการสถาปนาความชอบธรรมผ่านนิติสถาปัตยกรรม วัตถุธรรม และนิติพิธีกรรม โดยอาศัยกรอบแนวคิดทางสังคมวิทยาของปิแอร์ บูร์ดิเยอ เพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบพหุภูมิทัศน์ที่มีความแตกต่างทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมในพื้นที่เชียงใหม่ นนทบุรี และปัตตานี ข้อค้นพบจากการศึกษาระบุว่า ภายใต้การบังคับใช้ “แม่แบบมาตรฐาน”         เชิงพื้นที่ที่มีลักษณะรวมศูนย์ พลวัตของการสถาปนาอำนาจกลับแปรผันตามปัจจัยทาง “ฮาบิทัส” (Habitus) หรือโครงสร้างสำนึกที่ฝังรากลึกในแต่ละปริมณฑล โดยปรากฏรูปแบบที่แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญ ตั้งแต่สภาวะการยอมรับโดยดุษฎี (Doxa) ในพื้นที่นนทบุรี สภาวะจำนนภายใต้ การกำกับเชิงโครงสร้าง (Enforced Doxa) ในพื้นที่เชียงใหม่ ตลอดจนสภาวะการปะทะทางภววิทยาอันนำไปสู่ความรุนแรงเชิงสัญลักษณ์และนิติสงคราม (Lawfare) ในพื้นที่ปัตตานี นอกจากนี้ บทความยังชี้ให้เห็นถึงพลวัตในยุคร่วมสมัยว่า เมื่อสภาวะดอกซา (Doxa) เผชิญกับวิกฤตการณ์แห่งความชอบธรรมจากการตื่นรู้ทางการเมือง รัฐได้แปรสภาพสนามกฎหมายให้กลายเป็น “ป้อมปราการทางกฎหมาย” เพื่อผูกขาดการตีความนิยามความจริงและซ่อมแซมความศักดิ์สิทธิ์ผ่านกลไก         การลงโทษทางอาญาที่เข้มงวด บทความฉบับนี้สรุปว่าการทำความเข้าใจศาลในฐานะพื้นที่แห่งปฏิบัติการเชิงอำนาจสัญลักษณ์ ถือเป็นฐานรากสำคัญในการวิพากษ์และทบทวนมโนทัศน์เรื่อง           นิติรัฐและความยุติธรรมในสังคมไทยปัจจุบัน