การศึกษาวัจนกรรมในพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9

บทคัดย่อ

     การศึกษาครั้งนี้ให้ความสำคัญกับการศึกษาวัจนกรรมในพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (รัชกาลที่ 9) เพื่อทำความเข้าใจถึงบทบาทของวาทศิลป์ที่ทรงใช้ในการสร้างอัตลักษณ์ของชาติ ความเป็นเอกภาพของประชาชน และการขับเคลื่อนวาทกรรมการพัฒนาในประเทศไทย โดยอิงจากกรอบแนวคิดทฤษฎีวัจนกรรม บทความวิชาการฉบับนี้ได้จัดประเภทของพระราชดำรัสออกเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ 1) วัจนกรรมกลุ่มบอกกล่าว 2) วัจนกรรมกลุ่มชี้นำ 3) วัจนกรรมกลุ่มแสดงอารมณ์ความรู้สึก 4) วัจนกรรมกลุ่มผูกมัด และ 5) วัจนกรรมกลุ่มประกาศ ซึ่งสะท้อนบทบาททางการสื่อสารที่หลากหลายของสถาบันพระมหากษัตริย์ในการตอบสนองต่อบริบททางประวัติศาสตร์และสถานการณ์วิกฤตของชาติ อาทิ ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ความไม่สงบทางการเมือง และปัญหาสิ่งแวดล้อม ผลการศึกษาแสดงถึงกลวิธีทางวาทศิลป์ของพระองค์ เช่น การใช้ภาษาที่ครอบคลุม การยกเรื่องเล่าส่วนพระองค์ และการโน้มน้าวเชิงจริยธรรม ซึ่งมีส่วนสำคัญในการส่งเสริมจิตสำนึกสาธารณะและอัตลักษณ์ร่วมของชาติไทย อีกทั้งการจัดประเภทเนื้อหาออกเป็นหมวดหมู่ ได้แก่ การพัฒนา ความสามัคคี การศึกษา การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และความกตัญญู ยังแสดงให้เห็นถึงโครงสร้างการสื่อสารที่ตั้งอยู่บนความมุ่งหมายเชิงกลยุทธ์ มิใช่เพียงบทเจรจาในพิธีการ หากแต่เป็นพระราชดำรัสที่หลอมรวมบทบาทของสถาบันพระมหากษัตริย์ในฐานะเข็มทิศทางจริยธรรมและศูนย์รวมใจของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของการเปลี่ยนผ่านสังคมไทยสู่ความเป็นสมัยใหม่