อิทธิพลของการรับรู้ความสำคัญของงานต่อพฤติกรรมจิตอาสาและ ความเหนื่อยล้าของอาสาสมัครกู้ภัยใน 14 จังหวัดภาคใต้: บทบาทตัวแปรคั่นกลางของแรงจูงใจจิตอาสา
Main Article Content
บทคัดย่อ
แม้งานวิจัยในอดีตระบุว่า การรับรู้ถึงความสำคัญของงานเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อพฤติกรรมจิตอาสา อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ที่ปรากฏในบริบทของอาสาสมัครกู้ภัยกลับแตกต่างกัน บางคนเต็มเปี่ยมด้วยพลังและความมุ่งมั่น ขณะที่บางคนเผชิญความเหนื่อยล้าและหมดไฟ งานวิจัยนี้จึงมุ่งตรวจสอบว่า ความสำคัญของงานมีบทบาทต่อแรงจูงใจจิตอาสาอย่างไร ภายใต้กรอบทฤษฎีการกำหนดตนเอง ในการศึกษาครั้งนี้มุ่งเน้นที่แรงจูงใจจิตอาสาสองรูปแบบ คือ แรงจูงใจที่ขับเคลื่อนด้วยความพึงพอใจจากภายในและแรงจูงใจที่เกิดจากแรงกดดันภายนอก โดยเก็บข้อมูลจากอาสาสมัครกู้ภัย 476 คน ใน 69 มูลนิธิกู้ภัยทั่วภาคใต้ และใช้โมเดลสมการโครงสร้างวิเคราะห์ข้อมูล ผลการวิจัยพบว่า การรับรู้ถึงความสำคัญของงานสามารถเป็นแรงผลักดันได้ทั้งด้านบวกและด้านลบ โดยแรงขับจากภายในส่งผลเชิงบวกต่อพฤติกรรมจิตอาสาและส่งผลเชิงลบต่อความเหนื่อยล้าอย่างมีนัยสำคัญ ในขณะที่แรงกดดันจากภายนอกแม้จะส่งผลเชิงบวกต่อพฤติกรรมจิตอาสาแต่ในขณะเดียวกันกลับส่งผลเชิงบวกต่อความเหนื่อยล้าในการทำงานอย่างมีนัยสำคัญ ผลลัพธ์นี้สะท้อนให้เห็นว่า ความสำคัญของงาน เปรียบเสมือน “ดาบสองคม” ที่สามารถเป็นทั้งพลังหนุนเสริมและปัจจัยบั่นทอนสุขภาวะของอาสาสมัครกู้ภัยได้พร้อมกัน และตอกย้ำความจำเป็นในการทำความเข้าใจแรงจูงใจจิตอาสาทั้งสองด้านเพื่อการบริหารจัดการอาสาสมัครอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1) เนื้อหาทั้งหมดของบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ เจ้าของผลงานมีการคิด ค้นคว้า ทบทวนวิเคราะห์ สรุป เรียบเรียงและอ้างอิงข้อมูลโดยผู้แต่งเอง กองบรรณาธิการไม่มีส่วนร่วมรับผิดชอบ
2) บทความที่ตีพิมพ์ในวารสารนี้ ต้องไม่เคยได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ที่ใดมาก่อน และไม่อยู่ระหว่างการเสนอเพื่อพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารฉบับอื่น หากตรวจพบว่า มีการตีพิมพ์ซ้ำซ้อน ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้แต่งแต่เพียงผู้เดียวในการละเมิดลิขสิทธิ์
3) ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของวารสารห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่ว่าจะได้รับอนุญาตจากทางกองบรรณาธิการวารสารฯ
เอกสารอ้างอิง
Aknin, L. B., & Whillans, A. V. (2021). Helping and happiness: A review and guide for public policy. Social Issues and Policy Review, 15(1), 3–34. https://doi.org/10.1111/sipr.12069
Bagozzi, R. P., & Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Science, 16(1), 74–94. https://doi.org/10.1007/BF02723327
Bailey, H., & Kaplan, L. J. (2022). Volunteerism during humanitarian crises: A practical guide. Critical Care, 26, Article 111. https://doi.org/10.1186/s13054-022-03984-4
Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The job demands–resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309–328. https://doi.org/10.1108/02683940710733115
Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273–285. https://doi.org/10.1037/ocp0000056
Bakker, A. B., Demerouti, E., & Sanz-Vergel, A. (2023). Job demands–resources theory: Ten years later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 25–53. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-120920-053933
Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588–606. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588
Breen, K., Meyer, M. A., Becker, S., Purdum, J. C., & Nolan, S. (2024). Volunteer motivations in civilian volunteer search and rescue organizations. International Journal of Disaster Risk Reduction, 111, Article 104688. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104688
Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 185–216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). The Guilford Press.
Charles-Leija, H., Castro, C. G., Toledo, M., & Ballesteros-Valdés, R. (2023). Meaningful work, happiness at work, and turnover intentions. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), Article 3565. https://doi.org/10.3390/ijerph20043565
Cho, H., Wong, Z. E., & Chiu, W. (2020). The effect of volunteer management on intention to continue volunteering: A mediating role of job satisfaction of volunteers. SAGE Open, 10(2), Article 2158244020920588. https://doi.org/10.1177/2158244020920588
Cook, J., Burchell, J., Thiery, H., & Roy, T. (2023). “I’m not doing it for the company”: Examining employee volunteering through employees’ eyes. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 52(4), 1006–1028. https://doi.org/10.1177/08997640221114309
De Dreu, C. K. W., & Nauta, A. (2009). Self-interest and other-orientation in organizational behavior: Implications for job performance, prosocial behavior, and personal initiative. Journal of Applied Psychology, 94(4),
–926. https://doi.org/10.1037/a0014494
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Plenum Press. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-2271-7
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4),
–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Faletehan, A. F., van Burg, E., Thompson, N. A., & Wempe, J. (2021). Called to volunteer and stay longer: The significance of work calling for volunteering motivation and retention. Voluntary Sector Review, 12(2), 235–255. https://doi.org/10.1332/204080520X15929332587023
Fernet, C., Litalien, D., Morin, A. J. S., Austin, S., Gagné, M., Lavoie-Tremblay, M., & Forest, J. (2020). On the temporal stability of self-determined work motivation profiles: A latent transition analysis. European Journal of Work and Organizational Psychology, 29(1), 49–63. https://doi.org/10.1080/1359432X.2019.1688301
Forner, V. W., Holtrop, D., Boezeman, E. J., Slemp, G. R., Kotek, M., Kragt, D., Askovic, M., & Johnson, A. (2024). Predictors of turnover amongst volunteers: A systematic review and meta-analysis. Journal of Organizational Behavior, 45(3), 434–458. https://doi.org/10.1002/job.2729
Gagné, M., & Deci, E. L. (2005). Self-determination theory and work motivation. Journal of Organizational Behavior, 26(4), 331–362. https://doi.org/10.1002/job.322
Gebauer, J. E., Riketta, M., Broemer, P., & Maio, G. R. (2008). Pleasure and pressure based prosocial motivation: Divergent relations to subjective well-being. Journal of Research in Personality, 42(2), 399–420. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2007.07.002
Grant, A. M. (2007). Relational job design and the motivation to make a prosocial difference. Academy of Management Review, 32(2), 393–417.
Grant, A. M. (2008). The significance of task significance: Job performance effects, relational mechanisms, and boundary conditions. Journal of Applied Psychology, 93(1), 108–124. https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.1.108
Grant, A. M., & Berg, J. M. (2012). Prosocial motivation. In K. S. Cameron & G. M. Spreitzer (Eds.), The Oxford handbook of positive organizational scholarship (pp. 28–44). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199734610.013.0003
Groza, M. P., & Groza, M. D. (2022). Enhancing volunteer pride and retention rates: The role of organizational reputation, task significance, and skill variety. Journal of Nonprofit & Public Sector Marketing, 34(3), 351–370. https://doi.org/10.1080/10495142.2021.1926043
Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1976). Motivation through the design of work: Test of a theory. Organizational Behavior and Human Performance, 16(2), 250–279. https://doi.org/10.1016/0030-5073(76)90016-7
Hair, J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (1998). Multivariate data analysis (5th ed.). Prentice Hall.
Haski-Leventhal, D., Kach, A., & Pournader, M. (2019). Employee need satisfaction and positive workplace outcomes: The role of corporate volunteering. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 48(3), 593–615. https://doi.org/10.1177/0899764019829829
Hendriati, N., Ni’matuzahroh, & Achmat, Z. (2024). The role of burnout and coping in the quality of life among disaster emergency volunteers during the Cianjur earthquake. International Journal of Disaster Risk Reduction, 105, Article 104362. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104362
Howard, M. C., & Serviss, E. (2022). The antecedents and outcomes of corporate volunteering: An employee- and organizational-level meta-analysis. Journal of Managerial Psychology, 37(2), 93–110. https://doi.org/10.1108/JMP-01-2021-0018
Hulland, J. (1999). Use of partial least squares (PLS) in strategic management research: A review of four recent studies. Strategic Management Journal, 20(2), 195–204. https://www.jstor.org/stable/3094025
Humphrey, S. E., Nahrgang, J. D., & Morgeson, F. P. (2007). Integrating motivational, social, and contextual work design features: A meta-analytic summary and theoretical extension of the work design literature. Journal of Applied Psychology, 92(5), 1332–1356. https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.5.1332
Jordan, P. J., & Troth, A. C. (2020). Common method bias in applied settings: The dilemma of researching in organizations. Australian Journal of Management, 45(1), 3–14. https://doi.org/10.1177/0312896219871976
Li, J., Ge, C., & Li, S. (2022). The association of volunteer motivation and thriving at work of college students during COVID-19: Job burnout and psychological capital as mediators. Frontiers in Public Health, 10, Article 923196. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.923196
Liao, H., Su, R., Ptashnik, T., & Nielsen, J. (2022). Feeling good, doing good, and getting ahead: A meta-analytic investigation of the outcomes of prosocial motivation at work. Psychological Bulletin, 148(3–4), 158–198. https://doi.org/10.1037/bul0000362
Lough, B. J., Carroll, M., Bannister, T., Borromeo, K., & Mukwashi, A. (2018). State of the world’s volunteerism report 2018: The thread that binds—Volunteerism and community resilience. United Nations Volunteers. https://doi.org/10.18356/264258e9-en
Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99–113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205
Meijeren, M., Lubbers, M., & Scheepers, P. (2024). Assessing the “why” in volunteering for refugees: Exploring volunteer motivations. VOLUNTAS: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 35(1), 129–139. https://doi.org/10.1007/s11266-023-00574-y
Mekonen, Y. K., & Adarkwah, M. A. (2022). Volunteers in the COVID-19 pandemic era: Intrinsic, extrinsic, or altruistic motivation? Postgraduate international students in China. Journal of Social Service Research, 48(2), 147–162. https://doi.org/10.1080/01488376.2021.1980482
Memon, M. A., Ting, H., Cheah, J.-H., Thurasamy, R., Chuah, F., & Cham, T. H. (2020). Sample size for survey research: Review and recommendations. Journal of Applied Structural Equation Modeling, 4(2), 1–20. https://doi.org/10.47263/JASEM.4(2)01
Millette, V., & Gagné, M. (2008). Designing volunteers’ tasks to maximize motivation, satisfaction and performance: The impact of job characteristics on volunteer engagement. Motivation and Emotion, 32(1), 11–22. https://doi.org/10.1007/s11031-007-9079-4
Morgeson, F. P., & Humphrey, S. E. (2006). The Work Design Questionnaire (WDQ): Developing and validating a comprehensive measure for assessing job design and the nature of work. Journal of Applied Psychology, 91(6), 1321–1339. https://doi.org/10.1037/0021-9010.91.6.1321
Muthén, L. K., & Muthén, B. O. (1998–2017). Mplus user’s guide (8th ed.). Muthén & Muthén.
Nencini, A., Romaioli, D., & Meneghini, A. M. (2016). Volunteer motivation and organizational climate: Factors that promote satisfaction and sustained volunteerism in NPOs. VOLUNTAS: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 27(2), 618–639. https://doi.org/10.1007/s11266-015-9593-z
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Potipiroon, W. (2023). The curvilinear effects of leader public service motivation on person–supervisor fit and subordinate emotional exhaustion: Evidence from field and experimental studies. Public Personnel Management, 52(3), 344–376. https://doi.org/10.1177/00910260231164099
Potipiroon, W., & Ford, M. T. (2017). Does public service motivation always lead to organizational commitment? Examining the moderating roles of intrinsic motivation and ethical leadership. Public Personnel Management, 46(3), 211–238. https://doi.org/10.1177/0091026017717241
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Dutch Journal for Educational Research, 2, 49–60.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. The Guilford Press.
Stukas, A. A., Hoye, R., Nicholson, M., Brown, K. M., & Aisbett, L. (2016). Motivations to volunteer and their associations with volunteers’ well-being. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 45(1), 112–132. https://doi.org/10.1177/0899764014561122
Tenenhaus, M., Vinzi, V. E., Chatelin, Y.-M., & Lauro, C. (2005). PLS path modeling. Computational Statistics & Data Analysis, 48(1), 159–205. https://doi.org/10.1016/j.csda.2004.03.005
Van den Broeck, A., Howard, J. L., Van Vaerenbergh, Y., Leroy, H., & Gagné, M. (2021). Beyond intrinsic and extrinsic motivation: A meta-analysis on self-determination theory’s multidimensional conceptualization of work motivation. Organizational Psychology Review, 11(3), 240–273. https://doi.org/10.1177/20413866211006173
Vecina, M. L., & Chacón, F. (2013). Volunteering and well-being: Is pleasure-based rather than pressure-based prosocial motivation that which is related to positive effects? Journal of Applied Social Psychology, 43(4), 870–878. https://doi.org/10.1111/jasp.12012
Weinstein, N., & Ryan, R. M. (2010). When helping helps: Autonomous motivation for prosocial behavior and its influence on well-being for the helper and recipient. Journal of Personality and Social Psychology, 98(2), 222–244. https://doi.org/10.1037/a0016984
Xue, P., Fei, L., & Ding, W. (2024). A volunteer allocation optimization model in response to major natural disasters based on improved Dempster–Shafer theory. Expert Systems with Applications, 236, Article 121285. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.121285
Yeo, C. J. J., Román, G. C., Kusnerik, D., Burt, T., Mersinger, D., Thomas, S., Boone, T., & Powell, S. Z. (2018). Trainee responses to Hurricane Harvey: Correlating volunteerism with burnout. Frontiers in Public Health, 6, Article 224. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00224
