บทบาทของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการพัฒนาทักษะอาจารย์มหาวิทยาลัย
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการพัฒนาทักษะของอาจารย์มหาวิทยาลัยที่ได้รับผลกระทบมาจากเทรนด์ด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) และบริบททางเทคโนโลยีดิจิทัลที่ก้าวหน้า สภาพแวดล้อมตลาดแรงงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ความคาดหวังในบทบาทนักวิจัยที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยี การออกแบบการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและหลากหลาย รวมถึงการออกแบบหลักสูตรที่เชื่อมโยงกับภาคอุตสาหกรรม และบทบาทในการดูแลสุขภาพจิตและชีวิตนักศึกษา ผลจากการทบทวนวรรณกรรม พบว่า บทบาทของปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีส่วนช่วยในการพัฒนาทักษะอาจารย์มหาวิทยาลัยในด้านต่างๆ อาทิ การบริหารจัดการตนเอง การคิดวิเคราะห์และการประเมินผลตนเอง การเรียนรู้ และใช้เทคโนโลยีเพื่อการสอน การเขียนเชิงวิชาการ การใช้เทคโนโลยีเพื่อการวิจัยและการนำเสนอ การออกแบบ และประเมินผลการเรียนรู้ การวางแผนพัฒนาอาชีพ และปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง การออกแบบและใช้สื่อสร้างสรรค์เพื่อการฝึกอบรม และการสื่อสารและการสร้างเครือข่ายทางวิชาชีพ โดยพบว่า เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ (AI) ช่วยส่งเสริมทั้งการเรียนรู้เชิงลึก การวิเคราะห์ข้อมูล การออกแบบหลักสูตรที่ตอบโจทย์เฉพาะบุคคลทั้ง เพื่อพัฒนาผู้เรียนและผู้สอน รวมถึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของอาจารย์มหาวิทยาลัย ผลการวิจัยในครั้งนี้ เป็นการนำเสนอข้อมูลเบื้องต้นสำหรับทุกภาคส่วน เพื่อนำไปสู่การออกแบบกลยุทธ์ สร้างความตระหนัก และเตรียมความพร้อมเพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เกิดการพัฒนาศักยภาพอย่างยั่งยืน ทั้งในระดับอาจารย์ และระดับองค์กร ผ่านบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีในปัจจุบัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1) เนื้อหาทั้งหมดของบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ เจ้าของผลงานมีการคิด ค้นคว้า ทบทวนวิเคราะห์ สรุป เรียบเรียงและอ้างอิงข้อมูลโดยผู้แต่งเอง กองบรรณาธิการไม่มีส่วนร่วมรับผิดชอบ
2) บทความที่ตีพิมพ์ในวารสารนี้ ต้องไม่เคยได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ที่ใดมาก่อน และไม่อยู่ระหว่างการเสนอเพื่อพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารฉบับอื่น หากตรวจพบว่า มีการตีพิมพ์ซ้ำซ้อน ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้แต่งแต่เพียงผู้เดียวในการละเมิดลิขสิทธิ์
3) ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของวารสารห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่ว่าจะได้รับอนุญาตจากทางกองบรรณาธิการวารสารฯ
เอกสารอ้างอิง
ณัฐพล นันทาวิวัฒน์. (2562). การพัฒนาคนด้วย AI. กรุงเทพฯ: กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน.
ศิรัฐ อิ่มแช่ม. (2562). ผลของการใช้แชทบอทที่มีการช่วยเสริมศักยภาพการเรียนรู้ออนไลน์ที่มีต่อการคิดเชิงคำนวณของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่มีบุคลิกภาพที่แตกต่างกัน [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
สมศรี พุทธธรรมวงศ์. (2563). แนวทางการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนากำลังคนด้านปัญญาประดิษฐ์ที่สอดคล้องกับความต้องการของการค้าปลีกยุคใหม่ [วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้. พริกหวานกราฟฟิค.
Adewale, S. (2025). Exploring ChatGPT usage amongst female academics and researchers in the academia. International Journal of Information and Learning Technology, 42(1), 49–66. https://doi.org/10.1108/IJILT-01-2024-0012.
Agarwal, S., Gupta, A., & Roshani, P. (2023). Redefining HRM with artificial intelligence and machine learning. In P. Tyagi, N. Chilamkurti, S. Grima, K. Sood, & B. Balusamy (Eds.), The adoption and effect of artificial intelligence on human resources management, Part A (pp. 1–13). Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-80382-027-920231001
Al-Mughairi, H., & Bhaskar, P. (2025). Exploring the factors affecting the adoption AI techniques in higher education: Insights from teachers’ perspectives on ChatGPT. Journal of Research in Innovative Teaching & Learning, 18(2), 232–247. https://doi.org/10.1108/JRIT-09-2023-0129
Alpaydin, E. (2016). Machine learning: The new AI. The MIT Press.
Arslan, S. (2025). English-as-a-foreign-language university instructors’ perceptions of integrating artificial intelligence: A Turkish perspective. System, 131, Article 103680. https://doi.org/10.1016/j.system.2025.103680
Ayeni, O. O., Al Hamad, N. M., Chisom, O. N., Osawaru, B., & Adewusi, O. E. (2024). AI in education: A review of personalized learning and educational technology. GSC Advanced Research and Reviews, 18(2), 261–271. https://doi.org/10.30574/gscarr.2024.18.2.0062
Bellas, F., Guerreiro-Santalla, S., Naya, M., & Duro, R. J. (2023). AI curriculum for European high schools: An embedded intelligence approach. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 33(2), 399–426. https://doi.org/10.1007/s40593-022-00315-0
Beresford, P. (2005). The changing role of professor: Including everyone’s knowledge and experience. Mental Health Review Journal, 10(2), 3–6. https://doi.org/10.1108/13619322200500012
Bhatt, P., & Muduli, A. (2023). Artificial intelligence in learning and development: A systematic literature review. European Journal of Training and Development, 47(7/8), 677–694. https://doi.org/10.1108/EJTD-09-2021-0143
Brodheim, T. (2025, May). Shaping the future of learning: AI in higher education. EDUCAUSE Review. https://er.educause.edu/articles/sponsored/2025/5/shaping-the-future-of-learning-ai-in-higher-education
Buck, B. R., & Morrow, J. (2018). AI, performance management and engagement: Keeping your best their best. Strategic HR Review, 17(6), 288–293. https://doi.org/10.1108/SHR-10-2018-145.
Calleja, J., & Camilleri, P. (2025). Primary school teachers’ perceptions towards the use of generative AI in teaching using lesson study. International Journal for Lesson and Learning Studies, 14(3), 237–252. https://doi.org/10.1108/IJLLS-11-2024-0268
Chu, H. C., Hwang, G. H., Tu, Y. F., & Yang, K. H. (2022). Roles and research trends of artificial intelligence in higher education: A systematic review of the top 50 most-cited articles. Australasian Journal of Educational Technology, 38(3), 22–42. https://doi.org/10.14742/ajet.7545
Dai, Y., Liu, A., & Lim, C. P. (2023). Reconceptualizing ChatGPT and generative AI as a student-driven innovation in higher education. Procedia CIRP, 119, 84–90. https://doi.org/10.1016/j.procir.2023.05.002
Den Hartog, D. N., Boselie, P., & Paauwe, J. (2004). Performance management: A model and research agenda. Applied Psychology, 53(4), 556–569. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2004.00188.x
Dima, J., Gilbert, M.-H., Dextras-Gauthier, J., & Giraud, L. (2024). The effects of artificial intelligence on human resource activities and the roles of the human resource triad: Opportunities and challenges. Frontiers in Psychology, 15, Article 1360401. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1360401
Eden, C. A., Chisom, O. N., & Adeniyi, I. S. (2024). Integrating AI in education: Opportunities, challenges, and ethical considerations. Magna Scientia Advanced Research and Reviews, 10(2), 006–013. https://doi.org/10.30574/msarr.2024.10.2.0039
Ekuma, K. (2024). Artificial intelligence and automation in human resource development: A systematic review. Human Resource Development Review, 23(2), 199–229. https://doi.org/10.1177/15344843231224009
Esangbedo, C. O., Zhang, J., Esangbedo, M. O., Kone, S. D., & Xu, L. (2024). The role of industry-academia collaboration in enhancing educational opportunities and outcomes under the digital-driven Industry 4.0. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(1), 1–32. https://doi.org/10.24294/jipd.v8i1.2569
Fayter, D. (1998). Issues in training lecturers to exploit the Internet as a teaching resource. Education + Training, 40(8), 334–339. https://doi.org/10.1108/00400919810239365
Gupta, V. (2025). Factors influencing librarian adoptions of ChatGPT technology for entrepreneurial support. Library Hi Tech, Advance online publication. https://doi.org/10.1108/LHT-09-2024-0463
Holmes, W., Iniesto, F., Anastopoulou, S., & Boticario, J. G. (2023). Stakeholder perspectives on the ethics of AI in distance-based higher education. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 24(2), 96–117. https://doi.org/10.19173/irrodl.v24i2.6089
Huang, M.-H., & Rust, R. T. (2021). A strategic framework for artificial intelligence in marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 49(1), 30–50. https://doi.org/10.1007/s11747-020-00749-9
Jane, O. C., Ezeonwumelu, C. G., Barah, C. I., & Jovita, U. N. (2024). Personalized language education in the age of AI: Opportunities and challenges. Newport International Journal of Research in Education, 4(1), 39–44. https://doi.org/10.59298/NIJRE/2024/41139448
Kaur, M., Rekha, A. G., Resmi, A. G., & Gandolfi, F. (2023). Research on artificial intelligence in human resource management: Trends and prospects. Global Journal of Management and Business Research, 23(A5), 31–46. https://journalofbusiness.org/index.php/GJMBR/article/view/102816
Khan, R. A., Jawaid, M., Khan, A. R., & Sajjad, M. (2023). ChatGPT - Reshaping medical education and clinical management. Pakistan Journal of Medical Sciences, 39(2), 605–607. https://doi.org/10.12669/pjms.39.2.7653
Kim, K. N., Wang, J., & Williams, P. (2024). Self-leadership: A value-added strategy for human resource development. European Journal of Training and Development, 48(10), 1–15. https://doi.org/10.1108/EJTD-10-2023-0163
Mariyono, D., & Nur Alif Hd, A. (2025). AI’s role in transforming learning environments: A review of collaborative approaches and innovations. Quality Education for All, 2(1), 267–290. https://doi.org/10.1108/QEA-08-2024-0071
Na, S. R. (2024). Application of artificial intelligence in employee training and development. Mathematical Modeling and Algorithm Application, 1(1), 26–28. https://doi.org/10.54097/gg5eemnb
Ng, T. W. H., Yim, F. H. K., Chen, H., & Zou, Y. (2024). Employer-sponsored career development practices and employee performance and turnover: A meta-analysis. Journal of Management, 50(2), 685–721. https://doi.org/10.1177/01492063221125143
Nguyen, H. T. T. (2018/2019). Towards human resource development at Hanoi Open University. Asian Association of Open Universities Journal, 13(2), 223–235. https://doi.org/10.1108/AAOUJ-12-2018-0031
Otoo, F. N. K., & Rather, N. A. (2024). Human resource development practices and employee engagement: The mediating role of organizational commitment. Rajagiri Management Journal, 18(3), 202–232. https://doi.org/10.1108/RAMJ-09-2023-0267
Owen, R. E. (1979). The changing role of the FE lecturer. Education + Training, 21(6), 190–192. https://doi.org/10.1108/eb016635
Perrotta, C., & Selwyn, N. (2020). Deep learning goes to school: Toward a relational understanding of AI in education. Learning, Media and Technology, 45(3), 251–269. https://doi.org/10.1080/17439884.2020.1686017
Rahman, M., Terano, H. J. R., Rahman, N., Salamzadeh, A., & Rahaman, S. (2023). ChatGPT and academic research: A review and recommendations based on practical examples. Journal of Education, Management and Development Studies, 3(1), 1–12. https://doi.org/10.52631/jemds.v3i1.175
Rodgers, W., Murray, J. M., Stefanidis, A., Degbey, W. Y., & Tarba, S. Y. (2023). An artificial intelligence algorithmic approach to ethical decision-making in human resource management processes. Human Resource Management Review, 33(1), Article 100925. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2022.100925
Schaeffer, D., Coombs, L., Luckett, J., Marin, M., & Olson, P. (2024). Risks of AI applications used in higher education. Electronic Journal of e-Learning, 22(6), 60–65. https://doi.org/10.34190/ejel.22.6.3457
Seufert, S., & Spirgi, J. (2024). Navigating AI transformation: Human resource development strategies for corporate learning. International Journal of Advanced Corporate Learning, 17(4), 80–93. https://doi.org/10.3991/ijac.v17i4.47443
Swanson, R. A. (2022). Foundations of human resource development (3rd ed.). Berrett-Koehler Publishers.
Thao, N. P., Kieu, T. K., Schruefer, G., Nguyen, N.-A., Nguyen, Y. T. H., Vien Thong, N., Hai Yen, N. T., Ha, T. T., Phuong, D. T. T., Duy Hai, T., Dieu Cuc, N., & Van Hanh, N. (2022). Teachers' competencies in education for sustainable development in the context of Vietnam. International Journal of Sustainability in Higher Education, 23(7), 1730–1748. https://doi.org/10.1108/IJSHE-08-2021-0349
Upadhyay, A. K., & Khandelwal, K. (2019). Artificial intelligence-based training learning from application. Development and Learning in Organizations: An International Journal, 33(2), 20–23. https://doi.org/10.1108/DLO-05-2018-0058
Vázquez-Parra, J. C., Henao-Rodríguez, C., Lis-Gutiérrez, J. P., Palomino-Gámez, S., & Suárez-Brito, P. (2024). Perception of AI tool adoption and training: Initial validation using GSEM method. Applied Computing and Informatics, 22(3–4), 369–379. https://doi.org/10.1108/ACI-09-2024-0370
Voss, R., & Gruber, T. (2006). The desired teaching qualities of lecturers in higher education: A means end analysis. Quality Assurance in Education, 14(3), 217–242. https://doi.org/10.1108/09684880610678540
Wang, S., Wang, F., Zhu, Z., Wang, J., Tran, T., & Du, Z. (2024). Artificial intelligence in education: A systematic literature review. Expert Systems with Applications, 252, Article 124167. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.124167
