กระบวนการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และถ่ายทอดภูมิปัญญาการทำนาแบบดั้งเดิมของชุมชนบ้านหัวริน จังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภูมิปัญญาการทำนาแบบดั้งเดิมของชุมชนบ้านหัวริน ตำบลทุ่งสะโตก อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ 2) ศึกษากระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และถ่ายทอดภูมิปัญญาการทำนาแบบดั้งเดิม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน ประชาชนในชุมชนบ้านหัวริน ผู้บริหาร ครู นักเรียน โรงเรียนบ้านหัวริน และตัวแทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวม 70 คน วิธีเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก การประชุมกลุ่มย่อย การจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการดำเนินการโครงการจัดตั้งแหล่งเรียนรู้ภายในโรงเรียนและการอบรมเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้และสืบต่อการอนุรักษ์อย่างยั่งยืนแก่เด็กนักเรียนในชุมชน ผลวิจัยพบว่า 1) การทำนาแบบดั้งเดิมของคนในชุมชนบ้านหัวริน เป็นการทำนาเพื่อผลิตข้าวสำหรับการบริโภคในครอบครัว การทำนาใช้วิธีปักดำปีละ 2 ครั้ง คือ นาปี และนาปรัง (นาดอ) แรงงานที่ใช้ในการทำนาส่วนใหญ่เป็นการช่วยเหลือจากเครือญาติ เป็นการช่วยงานกันแบบทดแทนแรงงาน
(เอามื้อ) กระบวนการและขั้นตอน อุปกรณ์ รวมถึงระบบการจัดการน้ำ แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาในการปรับตัวให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม และแฝงคติความเชื่อของผู้คนที่สะท้อนผ่านประเพณีและพิธีกรรมต่าง ๆ 2) กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และถ่ายทอดภูมิปัญญาการทำนาแบบดั้งเดิม ประกอบด้วย 3 ขั้นตอน คือ 1) การมีส่วนร่วมในการวางแผน 2) การมีส่วนร่วมในการดำเนินการ และ 3) การมีส่วนร่วมในการประเมินผล โดยปัจจัยที่ส่งผลให้กระบวนการมีส่วนร่วมประสบความสำเร็จ คือ 1)
ผู้นำชุมชนมีภาวะความเป็นผู้นำ เสียสละ และสามารถจูงใจสมาชิกชุมชน และ 2) พลังความสามัคคีและความสัมพันธ์ฉันท์เครือญาติของคนในชุมชน
Article Details
Area Based Development Research Journal values copyright protection and licensing to safeguard author rights and facilitate the appropriate dissemination of research. Our policies ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY), allowing sharing, adaptation, and proper attribution. Authors have the freedom to publish under the CC BY license, granting broad reuse and distribution permissions. The journal supports posting articles on third-party repositories, adhering to institutional and funding restrictions. Author guidelines detail copyright and licensing requirements, empowering authors with knowledge about their rights and responsibilities. These policies cultivate an environment of collaboration, openness, and responsible sharing, benefiting authors and the research community while honoring intellectual property rights.
