ประสิทธิผลของกระบวนการถ่ายทอดการขับซอพื้นเมืองให้กับเยาวชนพื้นที่ตำบลดงมะดะ จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของกระบวนการถ่ายทอดการขับซอพื้นเมืองของปราชญ์ด้านการขับซอให้กับเยาวชนในโรงเรียน พื้นที่ตำบลดงมะดะ อำเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย ประชากรที่ศึกษาได้แก่ นางสร้อยสุดา ภิราษร (ปราชญ์ด้านการขับซอพื้นเมือง) ผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีพื้นเมือง จำนวน 1 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีวิทยา จำนวน 1 คน และนักวิชาการด้านการศึกษา จำนวน 1 คน กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนชุมชนป่าก่อดำ อำเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย จำนวน 40 คน ใช้การเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย คือ ชุดการเรียนรู้การขับซอพื้นเมืองที่พัฒนาร่วมกับปราชญ์ด้านการขับซอ แบบประเมินคุณภาพชุดการเรียนรู้ และแบบประเมินผลสัมฤทธิ์ด้านการขับซอพื้นเมือง ทดลองใช้งานชุดการเรียนรู้เป็นเวลา 8 สัปดาห์ ผลวิจัยพบว่า ประสิทธิผลของกระบวนการถ่ายทอดการขับซอพื้นเมือง ขึ้นอยู่กับ 3 องค์ประกอบ ได้แก่ ผู้สอน เนื้อหาของบทเรียนและผู้เรียน โดยผู้สอนต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการขับซอ สามารถประพันธ์บทซอและขับบทซอได้เป็นอย่างดี ส่วนเนื้อหาของบทเรียน ผู้วิจัยเลือกซออื่อและซอพม่า เป็นเนื้อหาหลักในบทเรียน มีการจัดลำดับเนื้อหาอย่างเป็นขั้นตอน เริ่มจากทำความเข้าใจฉันทลักษณ์ของบทซอ ฝึกประพันธ์บทซอและฝึกขับซอ ผู้เรียนต้องสามารถอ่านภาษาไทยและพูดภาษาถิ่นภาคเหนือได้ดี
มีเวลาเรียนและฝึกซ้อมการขับซอในช่วงเวลาที่กำหนด มีความกล้าแสดงออก และมีความสนใจในวัฒนธรรมดนตรีพื้นเมือง ผลการทดลองใช้ชุดการเรียนรู้การขับซอพื้นเมือง มีผลคะแนนทักษะการประพันธ์บทซอและการขับซอ ทั้งซออื่อและซอพม่าของนักเรียน คิดเป็นร้อยละ 65.70 อยู่ในระดับดี ประสิทธิผลของงานการวิจัยคือ ทำให้เยาวชนในพื้นที่ตำบลดงมะดะ ได้รู้จักและเห็นคุณค่าของการขับซอพื้นเมือง เกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์วัฒนธรรมการขับซอพื้นเมืองให้อยู่คู่กับชุมชน โดยชุดการเรียนรู้การขับซอพื้นเมือง
สามารถใช้เป็นสื่อในการจัดการเรียนการสอนให้เป็นไปอย่างมีระบบ และต่อยอดให้เกิดการเรียนรู้ในชุมชนอย่างเข้มแข็งต่อไป