มาตรการทางภาษีสำหรับสารเคมีที่ใช้ในการเกษตร เพื่อมุ่งสู่การเกษตรยั่งยืน

Main Article Content

ภาณิศา หาญพัฒนนันท์
สมบูรณ์ ศิริสรรหิรัญ

บทคัดย่อ

ภาคการเกษตรขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศไทย ส่งผลให้ประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตอาหาร และสินค้าทางเกษตรที่สำคัญแห่งหนึ่งในโลก จากสภาวะการเปลี่ยนแปลงทั่วโลก สาเหตุส่วนหนึ่งเกิดการกระทำของมนุษย์ โดยเฉพาะการใช้สารเคมีปริมาณสูง และค่าความเป็นพิษที่รุนแรง ส่วนหนึ่งที่สำคัญคือการนำมาใช้ในภาคการเกษตร เนื่องจากสารเคมีถือเป็นนวัตกรรมที่เกิดจากการพัฒนาเทคโนโลยีทางการเกษตรที่สามารถเพิ่มปริมาณผลผลิต คุณภาพ และรูปลักษณ์ของผลิตผลทางการเกษตรให้สูงขึ้น ส่งผลต่อการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่อุตสาหกรรม และธุรกิจด้านการเกษตร แต่อย่างไรก็ดี หากใช้สารเคมีด้วยปริมาณสูงเกินความจำเป็น หรือสารเคมีที่มีความเข้มข้นที่ส่งผลต่อความเป็นอันตรายสูง จึงนำไปสู่การทำเกษตรกรรมที่ลด ละ และเลิกการใช้สารเคมี เพื่อมุ่งสู่การเกษตรยั่งยืน ดังนั้น นโยบาย และกลไกสนับสนุนจากภาครัฐมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อน และยกระดับขีดความสามารถด้านเกษตรกรรม ในบทความนี้จึงเป็นการศึกษา และแสดงให้เห็นถึงเครื่องมือนโยบายด้านการคลัง คือ การจัดเก็บภาษีสารเคมีที่ใช้ในการเกษตร จึงได้กล่าวถึงความเป็นมาของการใช้สารเคมีในภาคการเกษตรของประเทศไทย ผลกระทบที่เกิดขึ้น แนวทางการควบคุมการใช้สารเคมี ความสำคัญของการใช้เครื่องมือด้านนโยบายการคลัง คือ ภาษีสารเคมีที่ใช้ในการเกษตร และกรณีศึกษาของต่างประเทศ เพื่อเป็นแนวทางในการประยุกต์ให้เหมาะสม และมีประสิทธิภาพ และสิ่งที่น่าสนใจในบทความนี้ คือ         แนวทางการจัดเก็บภาษีในช่วงเริ่มต้น และการคาดการณ์จำนวนภาษีสำหรับสารเคมีที่ใช้ในการเกษตรที่สามารถจัดเก็บได้ เพื่อสะท้อนให้เห็นผลกระทบเชิงบวกที่จะเกิดขึ้น และข้อค้นพบที่สำคัญ เช่น  การกำหนดอัตราภาษีสารเคมีในการเกษตรของประเทศไทยควรคำนึงถึงปัจจัยสำคัญ และความจำเป็นในการพัฒนาระบบข้อมูลที่ทันสมัยเกี่ยวกับสารเคมีที่ใช้ในปัจจุบัน ผู้ใช้สารเคมี และผู้จำหน่ายสารเคมี โดยในระยะแรกอาจมีการให้เงินทุนหรือเงินอุดหนุนสนับสนุนการทำการเกษตรแบบอินทรีย์หรือการเกษตรแบบปลอดสารเคมี รวมถึงจำเป็นต้องมีการพัฒนา และสนับสนุนระบบนิเวศ และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการขับเคลื่อนระบบเกษตรกรรมแบบยั่งยืน

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2560). รายงานสถานการณ์ตลาดเคมีภัณฑ์เกษตรปี 2560. สืบค้น ตุลาคม 15, 2567 จาก https://www.moac.go.th.

โครงการนโยบายสาธารณะเพื่อความปลอดภัยด้านอาหารและเศรษฐกิจการค้าที่ยั่งยืน. (2549). นโยบายภาษีสารเคมีเพื่อความปลอดภัยของอาหารสำหรับ

ประเทศไทย. กรุงเทพฯ: คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นรินทร์ ตันไพบูลย์. (2566). แนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรม ปี 2566 – 2568 อุตสาหกรรมปุ๋ยเคมี. กรุงเทพฯ: วิจัยกรุงศรี.

พสิษฐ์ เจนดิษฐการ. (2562). การใช้มาตรการทางภาษีเพื่อส่งเสริมเกษตรกรรมแบบยั่งยืน (ฉบับสมบูรณ์). กรุงเทพฯ: คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

รณชัย โตสมภาค. (2558). ผลกระทบของสารเคมีการเกษตรต่อสุขภาพของเกษตรกรและผู้บริโภค: แนวทางในการควบคุมการใช้สารกำจัดศัตรูพืชเพื่อสร้างความ

มั่นคงทางสุขภาพของผู้ประกอบการภาคเกษตรกรรมและผู้บริโภค. กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

ลักษณารีย์ เจริญสุข. (2560, กันยายน). ภาษีสารเคมีทางการเกษตร. Tax Policy Journal (พิมพ์ครั้งที่ 1), (ฉบับที่ 49). กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายภาษี สำนักงาน

เศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง.

วิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ, มูลนิธิชีววิถี (Biothai) และเครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช (Thai-PAN). (2556). แนวทางการจัดเก็บภาษีเฉพาะเกี่ยวกับสารเคมีกำจัด

ศัตรูพืช. สืบค้น ตุลาคม 15, 2567 จาก https://thaipan.org/wp-content/uploads/2015/11/pesticide_doc51.pdf

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย. (2560, เมษายน). K SME Analysis จับตาเคมีภัณฑ์เกษตร ตลาดนี้มีอนาคต. กรุงเทพฯ: ธนาคารกสิกรไทย.

สำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตร. (2567, มีนาคม). ปริมาณการนำเข้าวัตถุอันตรายที่สำคัญทางการเกษตร ปี 2562-2566. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร.

Pedersen, A. B. (n.d.). The Danish Pesticide Tax 2013-2024. An example of a green tax with great

effect.https://start.uni.dk/fileadmin/start/2024_Events/Annual_Meeting_2024/Presentations__March_20/02_Anders_Br

anth_Pedersen_Tax__regulation_and_Consumption_Patterns.pdf

Norwegian Environment Agency. (2025). Biocidal products in Norway. Retrieved from https://www.miljodirektoratet.no/en/

Swedish Chemicals Agency. (2025). Report a chemical safety issue. Retrieved from https://www.kemi.se/en/