ทุนทางสังคมในการจัดการท่องเที่ยวในงานบุญคูณลาน วัดเศวตวันวนาราม เทศบาลตำบลเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาทุนทางสังคมในงานบุญคูณลาน วัดเศวตวันวนาราม เทศบาลตำบลเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์ และ 2) ศึกษาบทบาทของทุนทางสังคมที่มีต่อการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนภายใต้องค์ประกอบ 3A’s เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม จากผู้ให้ข้อมูลหลักแบบเจาะจง 30 คน ประกอบด้วยผู้นำและผู้บริหารท้องถิ่น 10 คน คณะกรรมการหมู่บ้าน 12 คน และภาคประชาชน 8 คน ผลการศึกษาพบว่า  ทุนทางสังคมทำหน้าที่เป็นกลไกเชิงสถาบันในการระดมทรัพยากรชุมชนเพื่อทดแทนงบประมาณภาครัฐ แบ่งเป็น 2 ระดับ คือ 1) ระดับปฏิบัติการ ขับเคลื่อนด้วยความไว้วางใจและบรรทัดฐานทางจารีตประเพณี ก่อให้เกิดความร่วมมือในการสละแรงงาน 2) ระดับโครงสร้าง อาศัยเครือข่ายความสัมพันธ์ 3 รูปแบบ ได้แก่ เครือข่ายแนบแน่นภายในกลุ่มชาวบ้าน เครือข่ายเชื่อมโยงผ่านกลุ่มคนรุ่นใหม่ และเครือข่ายทางการที่บูรณาการร่วมกับหน่วยงานรัฐ ในมิติการจัดการท่องเที่ยว พบว่า เครือข่ายแนบแน่นเป็นฐานสร้างสิ่งดึงดูดใจ เครือข่ายทางการช่วยหนุนเสริมสิ่งอำนวยความสะดวก และเครือข่ายเชื่อมโยงขยายการเข้าถึงผ่านสื่อดิจิทัล ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เทศบาลตำบลเหนือควรบูรณาการฐานทุนทางสังคมในแผนพัฒนาท้องถิ่น โดยสร้างกลไกความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายเพื่อสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานและอุดหนุนต้นทุนทางเศรษฐกิจ ซึ่งจะช่วยยกระดับการจัดการท่องเที่ยวให้มีความคุ้มทุนและยั่งยืนต่อไป