การจัดการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์เพื่อการอนุรักษ์และสืบสานวิถีชีวิตชุมชน บ้านทุ่งม่านเหนือ ตำบลบ้านเป้า อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ศักยภาพการจัดการแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน และพัฒนาการจัดการกิจกรรมเชิงประสบการณ์ในแหล่งท่องเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์และสืบสานวิถีชีวิตชุมชน   บ้านทุ่งม่านเหนือ ตำบลบ้านเป้า อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง เป็นการศึกษาวิจัยแบบการปฏิบัติการแบบ     มีส่วนร่วม คัดเลือกกลุ่มประชากรแบบเฉพาะเจาะจง ได้แก่ กลุ่มผู้นำชุมชนและสมาชิกกลุ่มอาชีพจำนวน 80 คน เก็บรวบรวมจากแบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสังเกต และประเมินกิจกรรมเชิงประสบการณ์ในแหล่งท่องเที่ยว ผลการวิจัยมีดังนี้

การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนของหมู่บ้านทุ่งม่านเหนือ ตำบลบ้านเป้า อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง   ในปัจจุบันพบว่าชุมชนมีศักยภาพเพียงพอและมีความพร้อมในการพัฒนากิจกรรมเชิงประสบการณ์ในแหล่งท่องเที่ยวเพื่ออนุรักษ์และสืบสานวิถีชุมชนตามหลัก 6A’s ดังนี้ ด้านแหล่งท่องเที่ยว ได้แก่ ด้านแหล่งท่องเที่ยว ได้แก่ แหล่งท่องเที่ยวประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมประเพณี แหล่งท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์จากแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาของคนในชุมชน ด้านการเข้าถึงของชุมชนมีถนนเชื่อมต่อจากเส้นทางหลักและเส้นทางรองภายในชุมชน มีป้ายบอกเส้นทาง รถยนต์และรถโดยสารประจำทางสามารถเข้าออกได้อย่างสะดวก มีสถานที่ที่เป็นจุดนัดพบนักท่องเที่ยว และบริการรถรางนำเที่ยวเพื่อเยี่ยมชมทำกิจกรรมในแหล่งท่องเที่ยวแต่ละแหล่ง ด้านกิจกรรมของชุมชนจัดให้มีกิจกรรมท่องเที่ยว ได้แก่ กิจกรรมเล่าเรื่องตำนานชุมชน กิจกรรมทำข้าวแต๋นตามวิถีโบราณ กิจกรรมย้อมสีผ้าคราม กิจกรรมทำตุ๊กตาเซรามิค กิจกรรมงานจักรสานและใบตอง กิจกรรมทำอาหารพื้นเมืองท้องถิ่น กิจกรรมปั่นจักรยานเยี่ยมวิถีชุมชน กิจกรรมต้อนรับนักท่องเที่ยวด้วยข้าวเย็นขันโตกและบายศรีสู่ขวัญ  ดนตรีพื้นเมืองและฟ้อนรำแบบประยุกต์ ในด้านที่พักภายในชุมชนมีที่พักในรูปแบบโฮมสเตย์ที่ได้มาตรฐานพร้อมอาหารพื้นเมืองท้องถิ่นและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพพร้อมบริการที่อบอุ่นและปลอดภัยจากคนในชุมชน ด้านสิ่งอำนวยความสะดวกของชุมชนมีระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน ระบบรักษาความปลอดภัยและสถานพยาบาลในชุมชน และด้านการจัดการแหล่งท่องเที่ยวของชุมชนมีการจัดตั้งคณะกรรมการกลุ่มการท่องเที่ยวโดยชุมชน แบ่งแยกหน้าที่ กำหนดบทบาทและระเบียบข้อบังคับต่าง ๆ ร่วมกัน วางแผนบริหารจัดการการดำเนินกิจกรรมการท่องเที่ยวตั้งแต่การ      สั่งการ ประสาน ควบคุม ประเมินผล และพัฒนากิจกรรมเพื่อเกิดการอนุรักษ์และสืบสานวิถีชุมชน รวมถึงสร้างเครือข่ายเพื่อเชื่อมโยงกิจกรรมต่างๆ ในแหล่งท่องเที่ยว

ส่วนการจัดการกิจกรรมเชิงประสบการณ์ในแหล่งท่องเที่ยวเป็นสิ่งดึงดูดใจให้นักท่องเที่ยวตัดสินใจเข้ามาท่องเที่ยวยังหมู่บ้านทุ่งม่านเหนือ ได้แก่ การพัฒนาแผนที่เส้นทางการท่องเที่ยวภายในชุมชน การพัฒนาจุดนัดพบนักท่องเที่ยวและการจัดการรถรางบริการนำเที่ยวในแหล่งท่องเที่ยว การจัดการมาตรฐานที่พักโฮมสเตย์และบริการอาหารพื้นเมืองท้องถิ่น การจัดการแหล่งกิจกรรมเชิงประสบการณ์ภายในชุมชน การจัดการองค์ความรู้ผู้นำเที่ยว การพัฒนาระบบการบริหารจัดการกลุ่ม การพัฒนาโครงสร้างรายได้และการจัดสรรผลประโยชน์ การจัดการเกี่ยวกับความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของนักท่องเที่ยว โดยนักท่องเที่ยวได้ให้การยอมรับและเห็นว่าการจัดกิจกรรมเชิงประสบการณ์สามารถสร้างการรับรู้และประสบการณ์อย่างสร้างสรรค์ควรค่าแก่การอนุรักษ์และสืบสานให้กับคนรุ่นต่อไป