นวัตกรรมการสื่อความหมายทางการท่องเที่ยวผ่านนิเวศพิพิธภัณฑ์

ประภาพร  แสนยากุล; เพชรศรี นนท์ศิริ

doi:10.14456/psruhss.2023.11

ผู้แต่ง

ประภาพร แสนยากุล คณะบริหารธุรกิจ เศรษฐศาสตร์และการสื่อสาร มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก 65000 https://orcid.org/0000-0002-4531-6995
เพชรศรี นนท์ศิริ คณะบริหารธุรกิจ เศรษฐศาสตร์และการสื่อสาร มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก 65000

DOI:

https://doi.org/10.14456/psruhss.2023.11

คำสำคัญ:

นวัตกรรม, การสื่อความหมายทางการท่องเที่ยว , นิเวศพิพิธภัณฑ์

บทคัดย่อ

การสื่อความหมายทางการท่องเที่ยวเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จของการจัดการการท่องเที่ยวชุมชนในประเทศไทย หนึ่งในปัญหาเกิดจากการขาดความรู้และวิธีการสื่อความหมายทางการท่องเที่ยวหรือการถ่ายทอดเรื่องราวให้น่าสนใจ การวิจัยนี้ จึงเกิดขึ้นเพื่อ 1) ศึกษานวัตกรรมการสื่อความหมายผ่านการท่องเที่ยวนิเวศพิพิธภัณฑ์ และ 2) ศึกษาประสบการณ์ที่นักท่องเที่ยวได้รับจากนวัตกรรมการสื่อความหมายทางการท่องเที่ยวผ่านนิเวศพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย การวิจัยนี้ ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 8 คน ภัณฑารักษ์ชุมชนหรือคนในท้องถิ่น จำนวน 19 คน นักท่องเที่ยว จำนวน 18 คน ที่เดินทางท่องเที่ยวนิเวศพิพิธภัณฑ์ 3 แห่ง ในจังหวัดตราด คือ 1) นิเวศพิพิธภัณฑ์บ้านยายม่อม 2) นิเวศพิพิธภัณฑ์บ้านท่าระแนะ 3) นิเวศพิพิธภัณฑ์บ้านบ้านช้างทูน และใช้การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมเพื่อศึกษาการสื่อความหมายเพื่อการท่องเที่ยวในนิเวศพิพิธภัณฑ์ทั้งสามแห่ง ผลการศึกษาพบรูปแบบนวัตกรรมการสื่อความหมายทางการท่องเที่ยวผ่านการสื่อความหมายผ่านบุคคล (ภัณฑารักษ์ชุมชน) การสื่อความหมายผ่านกิจกรรม การสื่อความหมายผ่านสื่อออฟไลน์ และสื่อออนไลน์ ในส่วนของประสบการณ์ที่นักท่องเที่ยวได้รับจากการสื่อความหมายเชิงนวัตกรรมคือ นักท่องเที่ยวเกิดความเข้าใจ ความซาบซึ้งใจ และ การจิตสำนึกที่ดีต่อชุมชน ผลการศึกษาสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการสื่อความหมายทางการท่องเที่ยวในชุมชนหรือรูปแบบการท่องเที่ยวอื่น ๆ การสื่อความหมายที่มีประสิทธิภาพจะนำไปสู่การสร้างอรรถรสและประสบการณ์การท่องเที่ยวที่มีคุณภาพ

เอกสารอ้างอิง

กรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2558). การสื่อความหมายในแหล่งท่องเที่ยว. กรุงเทพฯ: วี.ที.เค.พริ้นท์ติ้ง.

กรมพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย. (2563). แผนปฏิบัติราชการระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2563-2565) ของกรมพัฒนาชุมชน. สืบค้น 28 สิงหาคม 2563, จาก https://plan.cdd.go.th/cddplan3years

แก้วตา มุ่งเกษม, และสมพงษ์ อำนวยเงินตรา. (2558). การสื่อความหมายในแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศทางประวัติศาสตร์ทางวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: วี.ที.เค. พริ้นท์ติ้ง.

ชีวสิทธิ์ บุณยเกียรติ. (2551). พิพิธภัณฑ์บันทึก : ทบทวนบทเรียนจากการวิจัยและพัฒนาพิพิธภัณฑ์. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

ณิศิรา กายราศ. (2557). นิเวศพิพิธภัณฑ์ โดยชุมชน แนวคิดใหม่เพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. นครปฐม: รุ่งศิลป์การพิมพ์.

เดชา โควเอี่ยมไพโรจน์. (2561). พลิกโมเดลธุรกิจด้วยดิจิตอล: Transforming to a Digital Business. กรุงเทพฯ: DECHA. K.

ปารณีย์ ศรีสวัสดิ์, ณัฐกานต์ แน่พิมาย, เสาวภาคย์ สว่างจันทร์, และพงศ์เทพ แก้วเสถียร. (2562). การพัฒนานักสื่อความหมายท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว ในอำเภอดอนสัก จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 15(1), 157-162.

ราณี อิสิชัยกุล, และชัชพล ทรงสุนทรวงศ์. (2555). การท่องเที่ยวที่ไร้ความเร่งรีบเพื่อสร้างการเรียนรู้ ผ่านการสื่อความหมายสำหรับนักท่องเที่ยวสูงอายุชาวยุโรป. วารสารการบริการและการท่องเที่ยวไทย, 7(1), 41-57.

อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์. (2545). นิเวศประวัติศาสตร์ : พรมแดนความรู้. กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ.

Beck, L., & Cable, T. T. (2011). The Gifts of Interpretation: Fifteen Guiding Principles for Interpreting Nature and Culture (3rd ed.). Urbana, IL: Sagamore Publishing.

Birkner, Z., & Máhr, T. (2016). Interpreting innovation – in another way. Vezetéstudomány - Budapest Management Review, 47(10), 39-50.

Borrelli, N., & Davis, P. (2012). How Culture Shapes Nature: Reflections on Eco museum Practices. Nature and Culture, 7(1), 31-47.

Choi, S. S. (2016). A Study on Effect of Tourism Storytelling of Tourism Destination Brand Value and Tourist Behavioral Intentions. Indian Journal of Science and Technology, 9(46), 1-6.

David, P. (2011). New Museology, Communities, Ecomuseums (Lesson 5-7). Bangkok: Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre.

Eun, S. B. (2013). Eco-museum Project for Sustainable Rural Development. Seoul: Bookkorea Press.

Ham, S. H. (1992). Environmental Interpretation. Colorado. North American Press.

Hjalager, A. M. (2002). Repairing innovation defectiveness in tourism. Tourism Management, 23, 465-474.

Mossberg, L. (2007). A marketing Approach to the Tourist Experience. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 7(1), 59-74.

Nation Tourism Development Authority. (2016). Tourism Development & Innovation. A Strategy for Investment 2016-2022.

Rivière, G. H. (1985). The Ecomuseum: An Evolutive Definition. Museum International, 37(4), 182-183.

Saskatchewan, H. (2015). Ecomuseum Concept: A Saskatchewan Perspective on "museums Without Walls". Regina, SK: Heritage Saskatchewan and Museums Association of Saskatchewan.

Shin, H. (2006). A Study on the Peculiarities by Themes of Ecomuseums in Europe. Hankuk Nongchon Konchuk Hakhway Nonmunjib, 8(2), 8-11.

Silberman, N. A. (2008). The ICOMOS Charter for the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites. Retrieved September 6, 2020, from http://works.bepress.com/neil_silberman/21/

Tilden, F. (1977). Interpreting our Heritage. Chapel Hill: University of North Carolina Press.

Usui, M. (2009). นวัตกรรมการบริการ : เบื้องหลังความสำเร็จของเซเว่นอีเลฟเว่น เจแปนและธุรกิจบริการยุคใหม่ [Zukai Seven-Eleven ryu service innovation no joken] (ชไมพร สุธรรมวงศ์ และบัณฑิต โรจน์อารยานนท์, ผู้แปลและเรียบเรียง). กรุงเทพฯ: สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น).

Zhiyu, L. (2018). Innovation through interpretation: how judges make policy in China. Tulane journal of international and comparative law, 26(2), 327-380.