การสร้างและพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมครู เรื่อง วงดนตรีมังคละ ของสำนักศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม เพื่อสืบสานวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นภาคเหนือตอนล่าง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของวงดนตรีมังคละ ในเขตภาคเหนือตอนล่าง 2) เพื่อศึกษาสภาพปัญหา และความต้องการจำเป็นในการสร้างและพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมครู เรื่อง วงดนตรีมังคละภาคเหนือตอนล่าง และ 3) เพื่อสร้างและพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมครู เรื่อง วงดนตรีมังคละภาคเหนือตอนล่าง โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรที่ศึกษา ได้แก่ นักดนตรีวงมังคละ บุคลากรทางวัฒนธรรม ปราชญ์ท้องถิ่น และครูที่สอนดนตรีในสถานศึกษาในเขตภาคเหนือตอนล่าง จำนวน 99 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง ส่วนประชากรที่ใช้ประชุมเชิงปฏิบัติการวิพากษ์หลักสูตรฝึกอบรมครู เรื่อง วงดนตรีมังคละ ได้แก่ ผู้บริหารด้านวัฒนธรรม ผู้เชี่ยวชาญด้านวงดนตรีมังคละ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านหลักสูตรและการสอน และผู้ที่เกี่ยวข้องกับวงดนตรีมังคละจำนวน 25 คน เครื่องมือวิจัยได้แก่ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง แบบสัมภาษณ์แบบเจาะลึก แบบสังเกตแบบมีส่วนร่วม และไม่มีส่วนร่วม แบบสนทนากลุ่ม และการประชุมเชิงปฏิบัติการ วิเคราะห์ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ และนำเสนอผลการวิจัย โดยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า

วงดนตรีมังคละได้รับแบบอย่างมาจากเบญจดุริยางค์ของศรีลังกา โดยแพร่กระจายพร้อมกับศาสนาพุทธลัทธิลังกาวงศ์ มายังนครศรีธรรมราชจนถึงอาณาจักรสุโขทัย แต่เดิมใช้ชื่อว่าวงมังคละตามแบบอย่างของศรีลังกา ต่อมาเรียกว่าวงปี่กลองบ้าง วงมังคละบ้าง ขึ้นอยู่กับพื้นที่ เป็นวงดนตรีที่แพร่กระจายอยู่บริเวณภาคเหนือตอนล่าง ด้านสภาพปัญหาและความต้องการความจำเป็นในการสร้างและพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมครู พบว่าส่วนใหญ่มีความต้องการให้มีการสร้างและพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม วงดนตรีมังคละเนื่องจากสภาพดนตรีมังคละในปัจจุบันขาดผู้สืบทอด วาระโอกาสในการใช้งานดนตรีมังคละลดน้อยลง และปัญหารายวิชาดนตรีในหลักสูตรสถานศึกษาขาดองค์ความรู้และกลวิธีการบรรเลงดนตรีมังคละที่ถูกต้อง และด้านการสร้างและพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมครู เรื่อง วงดนตรีมังคละเพื่อสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นภาคเหนือตอนล่าง พบว่า หลักสูตรฝึกอบรมครูที่สร้างและพัฒนาขึ้นมีประโยชน์สำหรับครูผู้เข้ารับการฝึกอบรม ในด้านความถูกต้องของเนื้อหาสาระ จัดลำดับเนื้อหาสาระ ที่เหมาะแก่การเรียนรู้ ฝึกปฏิบัติจริง ใช้วิธีการสอนแบบกระตุ้นแรงจูงใจเสริมการเรียนรู้ที่หลากหลาย สามารถศึกษาพัฒนาต่อยอดได้ด้วยตัวเอง