ทิศทางใหม่ในการจัดการความขัดแย้งเชิงสมานฉันท์ในโรงเรียน

บทคัดย่อ

กระบวนการที่ใช้ในการจัดการความขัดแย้งเชิงสมานฉันท์ในโรงเรียนของไทยมีปัจจัยของความสำเร็จสำคัญประการหนึ่งคือการให้เยาวชนที่เป็นนักเรียนทำหน้าที่เป็นคนกลางในฐานะ “ผู้ไกล่เกลี่ย” ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยความขัดแย้งโดยกลไกกระบวนการเชิงสมานฉันท์ นักเรียนที่ทำหน้าที่เป็นผู้ไกล่เกลี่ยจะต้องเป็นผู้ที่มีทักษะ มีความรู้ มีลักษณะเฉพาะ และมีความชำนาญในกระบวนการเจรจา ผ่านการอบรมหรือได้รับความรู้ในการนำกระบวนการเชิงสมานฉันท์มาจัดการความขัดแย้งเพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนวิธีการอย่างมีประสิทธิภาพ ปัจจัยที่ส่งเสริมความสำเร็จของกระบวนการคือนโยบาย รูปแบบ กระบวนการ และแนวคิด รวมถึงแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ในการนำกระบวนการเชิงสมานฉันท์ใช้จัดการความขัดแย้งในโรงเรียนที่มีระดับความรุนแรงหลากหลายผ่านการเล่าเรื่องจากประสบการณ์ในโรงเรียนซึ่งพบว่าจุดแข็งประการสำคัญคือ ความรู้สึกเป็นพวกเดียวกันซึ่งทำให้คู่ขัดแย้งยอมรับและกล้าที่จะแสดงความรู้สึกและมีความต้องการร่วมมือกันจัดการความขัดแย้งที่เกิดขึ้นให้หมดไป การจัดการความขัดแย้งจากประสบการณ์ในโรงเรียนสามารถนำเสนอเป็นแนวทางในการพัฒนาเครื่องมือจัดการความขัดแย้งด้วยสันติวิธีที่เหมาะสมกับบริบทของความขัดแย้งที่เกิดขึ้น การจัดการความขัดแย้งเชิงสมานฉันท์ที่ใช้นักเรียนเป็นผู้ไกล่เกลี่ยทำให้ได้ข้อเท็จจริงและข้อค้นพบถึงความเหมาะสมและควรส่งเสริมให้มีการนำกระบวนการเชิงสมานฉันท์มาใช้จัดการความขัดแย้งในโรงเรียน ทั้งยังเป็นการปลูกฝังลักษณะนิสัยให้นักเรียนสามารถนำเครื่องมือการจัดการความขัดแย้งนี้ร่วมกันแก้ปัญหาด้วยสันติวิธี ความปรองดอง และการให้อภัยซึ่งกันและกันในสังคม การจัดการความขัดแย้งเชิงสมานฉันท์ในโรงเรียนโดยมีเยาวชนเป็นผู้ไกล่เกลี่ยจึงเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ในการนำวิธีเชิงสมานฉันท์มาใช้จัดการความขัดแย้งและความรุนแรงในโรงเรียนที่สามารถสังเคราะห์ออกมาเป็นบทเรียน ความสำเร็จ และข้อจำกัดของการนำกระบวนการเชิงสมานฉันท์มาใช้จัดการความขัดแย้งและความรุนแรงในโรงเรียนเพื่อสร้างต้นแบบให้โรงเรียนอื่นสามารถนำไปเป็นเครื่องมือจัดการความขัดแย้งในโรงเรียนได้ต่อไปได้