การสนับสนุนทางสังคมเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ ด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้าน และข้อเสนอเชิงนโยบาย เทศบาลตำบลสุเทพ  อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่

สามารถ ใจเตี้ย; ณัทธร  สุขสีทอง; น้ำมิ้น  นุ่มมีศรี

doi:10.14456/psruhss.2022.6

ผู้แต่ง

สามารถ ใจเตี้ย คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50300
ณัทธร สุขสีทอง คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50300
น้ำมิ้น นุ่มมีศรี โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย จังหวัดเชียงใหม่ 50000

DOI:

https://doi.org/10.14456/psruhss.2022.6

คำสำคัญ:

การสนับสนุนทางสังคม , การสร้างเสริมสุขภาพ , ผู้สูงอายุ , ภูมิปัญญาพื้นบ้าน

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสม (Mixed methods) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายรูปแบบภูมิปัญญาพื้นบ้านเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ศึกษาการสนับสนุนทางสังคมเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้าน และพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อสนับสนุนทางสังคมสู่การสร้างเสริมสุขภาพสังคมผู้สูงอายุด้วย
ภูมิปัญญาพื้นบ้าน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงในเขตเทศบาล ตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 265 ครัวเรือน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 24 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม การสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการ การสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้านส่วนใหญ่สร้างเสริมสุขภาพจิตและสังคมผ่านพิธีกรรมพื้นบ้านล้านนา ระดับการสนับสนุนทางสังคมเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้านโดยรวมเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.17) ส่วนข้อเสนอเชิงนโยบายควรสนับสนุนการสร้างแหล่งการเรียนรู้ ขบวนการการสื่อสาร และการพัฒนาพื้นที่สาธารณะในชุมชนเพื่อสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ

เอกสารอ้างอิง

กนิษฐา พวงศรี. (2560). ผีล้านนา อำนาจไร้รูปสู่รูปลักษณ์ในงานทัศนศิลป์. วารสารวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล., 24(1), 131-140.

กลุ่มระเบียบวิธีทางสถิติ. (ม.ป.พ.). เทคนิคการสุ่มตัวอย่างและการประมาณค่า. สืบค้น 19 กันยายน 2563, จาก http://service.nso.go.th/nso/nsopublish/Toneminute/files/55/A3-16.pdf

เตือนใจ ปาประโคน, และวิทัศน์ จันทรโพธิ์ศรี. (2556). ความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนทางสังคมกับบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุอำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 6(3), 31–38.

ธนาคารโลก. (2559). สังคมสูงวัยในประเทศไทย: ชี้ปัญหาความต้องการทางสุขภาพที่แท้จริงของผู้สูงอายุยากจน. สืบค้น 26 พฤษภาคม 2563, จาก https://www.worldbank.org/th/news/press-release/2016/04/08/aging-in-thailand---addressing-unmet-health-needs-of-the-elderly-poor

พิมพิสุทธิ์ บัวแก้ว, และรติพร ถึงฝั่ง. (2559). การดูแลสุขภาพและภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุไทย. วารสารสมาคมนักวิจัย, 21(2), 94-109.

เพ็ญจันทร์ สิทธิปรีชาชาญ, ปนัดดา ปริยฑฤฆ, และญาณิศา โชติกะคาม. (2555). กระบวนการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุอย่างมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลมาบแค. วารสารพยาบาลทหารบก, 13(2), 8–17.

ศิวรุท ขันติศิวนนท์. (2557). ประสิทธิผลของโปรแกรมการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมสุขภาพของชาวเขาเผ่าม้ง บ้านแม่แรม ตำบลเตาปูน อำเภอสอง จังหวัดแพร่. วารสารบัณฑิตวิจัย, 5(2), 129-139.

สามารถ ใจเตี้ย, ณัทธร สุขสีทอง, กานต์ชัญญา แก้วแดง, และอ้อมหทัย ดีแท้. (2562). พฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพจิตด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้านล้านนาของผู้สูงอายุเขตเมือง. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 45(2), 302–322.

สามารถ ใจเตี้ย. (2561). วัฒนธรรมสุขภาพล้านนาเพื่อการดูแลสุขภาพ. ธรรมศาสตร์เวชศาสตร์, 18(2), 240–248.

สามารถ ใจเตี้ย. (2562). การเสริมสร้างสุขภาพสังคมผู้สูงอายุในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(เพิ่มเติมพิเศษ 2), S185 -S194.

โสภาวรรณ เชื้อดี, ชาตรี ประชาพิพัฒ, และสาโรจน์ เพชรมณี. (2559). ผลของการใช้แรงสนับสนุนทางสังคมและการเสริมสร้างคุณค่าในตนเองต่อสุขภาพจิตของผู้สูงอายุตำบลพังกาญจน์ อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชนมหาวิทยาลัยขอนแก่น, 4(1), 67–82.

อธิปไตย จาดฮามรด, และศุภลักษณ์ สุวรรณชฎ. (2562). บทบาทของผู้สูงอายุในการพัฒนาชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนศรีฐานตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ “วิชาการล้านนาเพื่อการศึกษาและพัฒนา ยุค 4.0” ครั้งที่ 1 (น. 606). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

Anderson, L. W. (1988). Likert scales, education research methodology and measurement: An international handbook. Victoria, Australia: Pergamon.

Fan, C., Ouyang, W., Tian, L., Song, Y., & Miao, W. (2019). Elderly health inequality in China and its determinants: a geographical perspective. International journal of environmental research and public health, 16(16), 2953.

Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297-334.

Daniel, W. W. (2010). BiostatisticsBasic Concepts and Methodology for the health sciences. New York: John Wiley & Sons.

Fiske, A., Wetherell, J. L., & Gatz, M. (2009). Depression in older adults. Annual review of clinical psychology, 5, 363-389.

Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook. Arizona: SAGE Publications.

Mahdizadeh, M., & Solhi, M. (2018). Relationship between self-care behaviors and health literacy among elderly women in Iran, 2015. Electronic physician, 10(3), 6462-6469.

Wang, S. (2020). Spatial patterns and social-economic influential factors of population aging: a global assessment from 1990 to 2010. Social Science & Medicine, 253, 112963.