การสวดมนต์ กับความสุขและสุขภาพจิตของพุทธศาสนิกชนไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของปัจจัยทางประชากรและสังคม และการสวดมนต์ที่ส่งผลต่อความสุข และสุขภาพจิตของพุทธศาสนิกชนไทยที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป และศึกษาบริบทของผู้สวดมนต์และพฤติกรรมการสวดมนต์ ตลอดจนประโยชน์และอานิสงส์จากการสวดมนต์รวมถึงการนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันของผู้ที่สวดมนต์เป็นประจำ โดยการวิจัยเชิงปริมาณใช้ข้อมูลจากการสำรวจสภาวะทางสังคม วัฒนธรรมและสุขภาพจิต (ความสุข) คนไทย พ.ศ. 2557 ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ กลุ่มตัวอย่างคือ พุทธศาสนิกชนอายุ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 30,997 คน ทำการวิเคราะห์โดยใช้สถิติการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติก ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ที่สวดมนต์เป็นประจำ จำนวน 29 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษา พบว่า การสวดมนต์มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความสุข และภาวะสุขภาพจิต โดยมีแนวโน้มและทิศทางในแนวเดียวกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) เมื่อควบคุมปัจจัยทางประชากร เศรษฐกิจและสังคม ผู้สวดมนต์มีโอกาสที่จะมีความสุข และมีสุขภาพจิตที่ดี มากกว่าผู้ที่ไม่สวด และจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้สวดมนต์เป็นประจำ พบว่า ขณะสวดมนต์ ผู้สวดจะเกิดสมาธิ และมีสติจดจ่ออยู่กับการสวด ภายหลังการสวดจะเกิดความสงบ รู้สึกผ่อนคลาย และเกิดความสุขขึ้นในจิตใจ นอกจากนี้การมีสติได้ถูกนำมาใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การเรียนหรือการทำงาน ดังนั้นการสวดมนต์จึงเป็นกิจกรรมทางเลือกที่มีประโยชน์ ช่วยให้เกิดสมาธิและมีสติ เกิดความสุขความสบายใจ นำไปสู่การมีสุขภาพจิตที่ดีได้