บริการระบบนิเวศลำน้ำบนความหลากหลายทางพื้นที่ กรณีศึกษา: ลำน้ำแม่คาว จังหวัดเชียงใหม่

จารุพร  นุแปงถา; วันเพ็ญ เจริญตระกูลปีติ; อัจฉรา วัฒนภิญโญ

doi:10.14456/psruhss.2022.37

ผู้แต่ง

จารุพร นุแปงถา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50200
วันเพ็ญ เจริญตระกูลปีติ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50200
อัจฉรา วัฒนภิญโญ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50200

DOI:

https://doi.org/10.14456/psruhss.2022.37

คำสำคัญ:

บริการระบบนิเวศ, ความหลากหลายทางพื้นที่ , การเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำ , ลำน้ำแม่คาว

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะของการปฏิสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับบริการระบบนิเวศบนพื้นที่เมืองและพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบทที่ลำน้ำแม่คาวไหลผ่าน โดยใช้วิธีการวิจัยแบบผสมผสานด้วยการสอบถามประชากรที่อยู่อาศัยใกล้ลำน้ำ จำนวน 389 คน และสัมภาษณ์ผู้นำชุมชน ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างทั้งสองพื้นที่มีการใช้ประโยชน์จากลำน้ำทั้งบริการด้านการเป็นแหล่งผลิตและบริการด้านวัฒนธรรม และพบการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่เปลี่ยนแปลงไปจากอดีต โดยมีสาเหตุคือการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำ การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน และการเปลี่ยนแปลงรูปแบบวิถีชีวิต ในแนวทางในการจัดการคุณภาพน้ำ พื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท ควรใช้แนวทางด้านข้อบังคับทางผังเมือง ที่จะมีส่วนช่วยในการรักษาพื้นที่เกษตรให้คงไว้ ส่วนพื้นที่เมืองควรออกกฎหมายควบคุม เป็นตัวช่วยในการลดการก่อมลพิษทางน้ำ โดยทั้งสองพื้นที่สามารถเชื่อมโยงกิจกรรมการส่งเสริมการท่องเที่ยวทางน้ำ การจัดกิจกรรมด้านวัฒนธรรมประเพณีที่มีส่วนช่วยในการอนุรักษ์ลำน้ำให้เป็น
ตัวฟื้นวิถีชีวิตชุมชนกับลำน้ำให้กลับคืนมา

เอกสารอ้างอิง

ชูศักดิ์ วิทยาภัค. (2561). นิเวศวิทยามนุษย์: การศึกษาสิ่งแวดล้อมในมิติของสังคมและวัฒนธรรม. เชียงใหม่: ศูนย์บริหารงานวิจัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ไทยนิวส์. (2562). เหตุน้ำแม่คาวเน่า จากชุมชนที่เพิ่มขึ้น (8 ธันวาคม 2562). ไทยนิวส์. สืบค้นจาก http://www.thainews70.com/

ผู้จัดการออนไลน์. (2562). ปลาลอยตายเกลื่อนน้ำแม่คาว คาดเหตุชุมชนปล่อยน้ำเสีย. สืบค้น 2 ธันวาคม 2562, จาก https://mgronline.com/local/detail/9580000063413.

วันเพ็ญ เจริญตระกูลปีติ. (2559). บริการระบบนิเวศของชุมชนชานเมืองกรุงเทพมหานคร. ใน การประชุมวิชาการการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 3 (2016) (น. 110 – 116). น่าน: โรงแรม ดิ อิมเพรส น่าน.

Budiyantini, Y., & Pratiwi, V. (2016). Peri-urban typology of Bandung Metropolitan area. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 227, 833 - 837.

Chaudhary, S., Chettri, N., Uddin, K., Khatri, T. B., Dhakal, M., Bajracharya, B., & Ning, W. (2016). Implications of land cover change on ecosystems services and people’s dependency: A case study from the Koshi Tappu Wildlife Reserve, Nepal. Ecological Complexity, 28, 200-211.

Department of Environment and Conservation. (2004). Investing in our catchments [electronic resource] : water quality and it's role in river health. Sydney, N.S.W : Department of Environment and Conservation.

Díaz, M. E., Figueroa, R., Alonso, M. L. S., & Vidal-Abarca, M. R. (2018). Exploring the complex relations between water resources and social indicators: The Biobío Basin (Chile). Ecosystem Services, 31, 84 - 92.

Douglas, I. (2006). Peri-Urban Ecosystem and Societies: Transitional Zones and Contrasting Values. In D. McGregor, D., Simon, & D. Thomson (Eds.), The Peri-Urban Interface (pp. 18-29). London: Earthscan.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and psychological measurement, 30(3), 607 - 610.

Liyanage, C. P., & Yamada, K. (2017). Impact of population growth on the water quality of natural water bodies. Sustainability, 9(8), 1405.

Miller, Jr. G. Tyler. (1996). Living in the Environment: Principles, Connections, and Solutions (9th Ed.). Belmont, California : Wadswoth.

Mundoli, S., Manjunath, B., & Nagendra, H. (2015). Effects of urbanisation on the use of lakes as commons in the peri-urban interface of Bengaluru, India. International Journal of Urban Sustainable Development, 7(1), 89 - 108.

TEEB. (2010). The Economics of Ecosystems and Biodiversity Ecological and Economic Foundations. Edited by Pushpam Kumar. Earthscan: London and Washington.

Zhao, M., Peng, J., Liu, Y., Li, T., & Wang, Y. (2018). Mapping watershed-level ecosystem service bundles in the Pearl River Delta, China. Ecological economics, 152, 106 - 117.