นโยบายการจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และความเหลื่อมล้ำทางการคลัง: กรณีศึกษาจังหวัดชลบุรี

วิทยา เชาว์เจริญรัตน์; อัชกรณ์  วงศ์ปรีดี

doi:10.14456/psruhss.2023.57

ผู้แต่ง

วิทยา เชาว์เจริญรัตน์ คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ กรุงเทพฯ 10240
อัชกรณ์ วงศ์ปรีดี คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ กรุงเทพฯ 10240

DOI:

https://doi.org/10.14456/psruhss.2023.57

คำสำคัญ:

การจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ , องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น , การเปลี่ยนแปลงทางการเมือง , ความเหลื่อมล้ำทางการคลัง, จังหวัดชลบุรี

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานโยบายการจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจของรัฐบาลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ระหว่างปี 2544-2561 และความเหลื่อมล้ำทางการคลังของท้องถิ่นจังหวัดชลบุรีระหว่างปี 2553-2560 ใช้การวิจัยแบบผสมผสาน การวิจัยเชิงปริมาณเป็นการวิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิเงินอุดหนุนของท้องถิ่นทั้งประเทศและจังหวัดชลบุรีจำนวน 7,848 และ 97 แห่งตามลำดับ การวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เกี่ยวข้องกับการจัดสรรเงินอุดหนุนและผู้บริหารท้องถิ่นทุกระดับจำนวน 9 คน โดยการวิเคราะห์เนื้อหาและตีความสร้างข้อสรุป ผลการวิจัยพบว่า นโยบายการจัดสรรเงินอุดหนุนผันผวนตามการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง รัฐบาลส่วนใหญ่รักษาปริมาณเงินอุดหนุนทั่วไปตามอำนาจหน้าที่ไว้ค่อนข้างคงที่ ขนาดเงินอุดหนุนเฉพาะกิจแปรผกผันกับเงินอุดหนุนทั่วไปกำหนดวัตถุประสงค์และมีการโยกย้ายภารกิจสลับไปมาระหว่างกัน สะท้อนระดับบทบาทการเมืองในการกำกับนโยบายการจัดสรรเงิน ส่งผลต่อจังหวัดชลบุรีทำให้เทศบาลฐานะดีได้รับเงินมากกว่าเทศบาลฐานะยากจนซึ่งตรงข้ามกับกลุ่ม อบต. ความเหลื่อมล้ำเงินอุดหนุนทุกประเภทของเทศบาลสูงกว่า อบต. โดยเฉพาะเงินอุดหนุนเฉพาะกิจหลายปีมีค่าสูงมากเนื่องจากมีท้องถิ่นจำนวนมากไม่ได้รับ จึงควรเพิ่มรายได้รวมและสัดส่วนเงินอุดหนุนทั่วไปตามอำนาจหน้าที่ ลดสัดส่วนเงินอุดหนุนเฉพาะกิจและใช้ตามความจำเป็น พัฒนาโครงการที่ท้องถิ่นได้รับทั่วถึงและจัดงบประมาณเฉพาะสำหรับโครงการรัฐบาล

เอกสารอ้างอิง

จรัส สุวรรณมาลา. (2558). การพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นบนเส้นทางการกระจายอำนาจของไทย. ดุลอำนาจในการเมืองการปกครองไทย. KPI Yearbook No.6. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.

ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์, และดารุณี พุ่มแก้ว. (2560). เงินอุดหนุนเฉพาะกิจและความเหลื่อมล้ำการคลังท้องถิ่นในประเทศไทย. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 15(1), 118-138.

ปิยากร หวังมหาพร. (2557). รายได้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทยกับการบริหารโครงการด้านสังคม: อิสระของท้องถิ่นหรือตัวแทนรัฐ?. วารสารช่อพยอม, 25(1), 93–108.

วิสุทธิณี ธานีรัตน์, และมนตรี โสคติยานุรักษ์. (2561). ปัจจัยที่ส่งผลต่อศักยภาพการคลังของเทศบาลในประเทศไทย. วารสารการบริหารปกครอง, 7(1), 602-623.

วีระศักดิ์ เครือเทพ, และคณะ. (2557). กรอบการประเมินนโยบายกระจายอำนาจ การถ่ายโอนภารกิจ บุคลากร การคลังและงบประมาณ และการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2554). ความเหลื่อมล้ำทางการคลังของเทศบาล: บทสำรวจปรากฏการณ์ “ใครมีเงินมากยิ่งได้มาก”. วารสารเศรษฐศาสตร์และนโยบายสาธารณะ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 2(4), 18–42.

สรณะ เทพเนาว์. (2559ก, 21 มกราคม). การวิ่งงบประมาณของ อปท.ที่ไม่มีใบเสร็จ ตอนที่ 1. ชุมชนคนท้องถิ่น. สืบค้น 18 กันยายน 2561, จาก: http://www.thailocalmeet.com/index.php?topic=61091.0

สรณะ เทพเนาว์. (2559ข, 4 กุมภาพันธ์). การวิ่งงบประมาณของ อปท.ที่ไม่มีใบเสร็จ ตอนที่ 2. การปฏิรูปประเทศไทย การปกครองท้องถิ่น. สืบค้น 18 กันยายน 2561, จาก: https://www.facebook.com/localreformthailand/

สำนักข่าวอิศรา. (2559). ตัดงบอุดหนุนป้องวิ่งเต้น-ห้ามประชานิยม! ป.ป.ช.ชงยาแรงปราบโกงท้องถิ่น. สำนักข่าว

อิศรา. สืบค้น 29 มีนาคม 2562, จาก: https://www.isranews.org/isranews-news/49943-thongtinnddzz.html.

Bahl, R. (2000). Intergovernmental Transfers in Developing and Transition Countries: Principles and Practice. Washington D.C.: The World Bank.

Bahl, R. W., & Linn, J. F. (1994). Fiscal Decentralization and Intergovernmental Transfers in Less Developed Countries. The Journal of Federalism, 24(1), 1–20.

Bird, R. (2000). Intergovernmental Fiscal Relations: Universal Principles, Local Applications. Working Paper no. 00-2, Georgia: Georgia State University.

Boadway, R. W. & Shah, A. (2007). Intergovernmental Fiscal Transfers: Principles and Practice. Washington, D.C.: The World Bank.

Borck R., & Owings, S. (2003). The political economy of intergovernmental grants. Regional Science and Urban Economics, 33(2), 139–156.

Faguet, J.-P. (2012). Introduction. In Decentralization and Popular Democracy: Governance from below in Bolivia. Ann Arbor: University of Michigan Press.

Martinez-Vazquez J., & Boex, J. (2001). The design of Equalization Grants: Theory and Applications. Andrew Young School of Policy Studies: Georgia State University.

Oates, W. E. (1972). Fiscal Federalism. New York: Harcourt, Brace, Jovanovich.

Wongpreedee A., & Sudhipongpracha, T. (2017). Fiscal Decentralization in Comparative Perspective: Analysis of the Intergovernmental Grant Systems in Indonesia and Thailand. Journal of Comparative Policy Analysis, 19(3), 245–261.

World Bank Institute. (2005). Introduction to poverty analysis. Washington, D.C.: World Bank Institute.