การปรับตัวของเยาวชนไทใหญ่ผ่านการศึกษาในประเทศไทย

ผู้แต่ง

  • พิสิษฏ์ นาสี คณะศึกษาศาสตร์ และศูนย์พหุวัฒนธรรมและนโยบายการศึกษา สถาบันวิจัยพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50200 https://orcid.org/0000-0003-2421-9683

DOI:

https://doi.org/10.14456/psruhss.2023.40

คำสำคัญ:

การปรับตัว , เยาวชนไทใหญ่ , การศึกษา , ความมั่งคั่งทางวัฒนธรรมของชุมชน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอผลการวิจัยเรื่อง “การปรับตัวของเยาวชนไทใหญ่ผ่านการศึกษาในประเทศไทย” การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยและเงื่อนไขของการเข้าสู่การศึกษาของเยาวชนทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นชาวไทใหญ่จากเมียนมาในประเทศไทย และการปรับตัวในพื้นที่ทางการศึกษา การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีกรณีศึกษาหลักจำนวนสี่คนซึ่งเป็นทายาทรุ่นที่ 2 ที่กำลังศึกษาใน/สำเร็จการศึกษาจากสถาบันอาชีวศึกษาและสถาบันอุดมศึกษาในเชียงใหม่ ดำเนินการวิจัยระหว่างเมษายน 2563 - สิงหาคม 2564 และประยุกต์ใช้แนวคิดการปรับตัวและการกลืนกลายอย่างยืดหยุ่น (Segmented Assimilation) และความมั่งคั่งทางวัฒนธรรมของชุมชน (Community Cultural Wealth) ข้อค้นพบสำคัญ คือ เยาวชนทายาทรุ่นที่ 2 เข้าสู่การศึกษาในระดับที่สูงขึ้นด้วยปัจจัยสำคัญสองระดับ คือ โครงสร้างทางการศึกษาของไทยที่ได้รับการปรับปรุงตั้งแต่ทศวรรษ 2530 เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กชายขอบเข้าถึงการศึกษามากขึ้น และครอบครัวและตัวทายาทที่สร้างพื้นที่ความหวังผ่านการศึกษา อย่างไรก็ตามการปรับตัวผ่านพื้นที่การศึกษาพบว่า มีความยืดหยุ่นสูงและใช้ทุนหลายรูปแบบที่พัฒนาภายใต้บริบทของครอบครัวและชุมชนแรงงานข้ามชาติ การวิเคราะห์ด้วยมุมมองของทุนเหล่านี้เผยให้เห็นความเข้มแข็งเชิงซ้อนของทายาทรุ่นที่ 2 ในการปรับตัวในสถาบันการศึกษาและคงอยู่จนสำเร็จ แม้จะยังอยู่ภายใต้ข้อจำกัดมากมายของสังคมไทย

เอกสารอ้างอิง

โกสุมภ์ สายจันทร์. (2554). บทสังเคราะห์ชุดโครงการวิจัยเรื่องสถานะและปัญหาของทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่า (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

ขวัญชีวัน บัวแดง. (2554ก). โครงการการปรับตัวทางสังคมและวัฒนธรรมของทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่า (รายงานการวิจัย). เชียงใหม่: คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ขวัญชีวัน บัวแดง. (2554ข). ทายาทของแรงงานย้ายถิ่นจากพม่า การศึกษาและอัตลักษณ์ข้ามชาติ. ใน มูลนิธิเพื่อนไร้พรมแดน (บ.ก.), พลเมืองในโลกไร้พรมแดน (น. 124-155). กรุงเทพฯ: โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานข้ามชาติและผู้มีปัญหาสถานะบุคคล และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการเสริมสร้างสุขภาพ.

จารุวรรณ ไพศาลธรรม. (2559). แนวทางการจัดการศึกษาของบุตรหลานแรงงานข้ามชาติ (ไทใหญ่) ในเมืองเชียงใหม่. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ชรินทร์ มั่งคั่ง และคณะ. (2558). การสร้างความเข้มแข็งทางอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ของนักเรียนไทใหญ่ผ่านแหล่งเรียนรู้ชุมชนในพื้นที่ภาคเหนือของไทย (รายงานการวิจัย). เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

นงเยาว์ เนาวรัตน์ (บ.ก.). (2559). ย้อนคิด 1 ทศวรรษ เด็กไทใหญ่ในโรงเรียน. เชียงใหม่: ศูนย์พหุวัฒนธรรมและนโยบายการศึกษา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

นงเยาว์ เนาวรัตน์ และคณะ. (2555). ประชาสังคมและสิทธิทางการศึกษาสำหรับเด็กไร้รัฐ (รายงานการวิจัย). เชียงใหม่: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

นงเยาว์ เนาวรัตน์ และชญาณิศวร์ ยิ้มสวัสดิ์. (2560). สิทธิไร้ตัวตน: การศึกษาของเด็กข้ามชาติไทใหญ่ในโรงเรียนไทย จังหวัดเชียงใหม่ (รายงานการวิจัย). เชียงใหม่: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

บุบผา อนันต์สุชาติกุล. (2554). รูปแบบและการจัดการศึกษาสำหรับทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่า (รายงานผลการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

วิจิตร ประพงษ์. (2563). ตลาดนี่นี้ใครครอง: การต่อรองพื้นที่สิทธิในตลาดของผู้ค้าเร่ไทใหญ่. ใน อานันท์ กาญจนพันธุ์ (บ.ก.), จุดตัดของเรื่อง ‘ต้องห้าม’ ในพื้นที่ความรู้ (น. 41- 99). เชียงใหม่: ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สมคิด แสงจันทร์. (2560). แรงปรารถนาและวัฒนธรรมวัยรุ่นของกลุ่มคนหนุ่มไต ในจังหวัดเชียงใหม่. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สมชาย ปรีชาศิลปกุล. (2554). ความพลเมืองแบบลื่นไหลในยุคโลกาภิวัตน์ (Flexible Citizenship for a Global Society). ใน มูลนิธิเพื่อนไร้พรมแดน (บ.ก.), พลเมืองในโลกไร้พรมแดน (น. 40-69). กรุงเทพฯ: โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานข้ามชาติและผู้มีปัญหาสถานะบุคคล และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.

สำนักงานแรงงานจังหวัดเชียงใหม่. (2562). สถานการณ์และดัชนีชี้วัดภาวะแรงงานจังหวัดเชียงใหม่ ไตรมาส 1 ปี 2562 (เดือนมกราคม - มีนาคม). สืบค้น 3 พฤษภาคม 2563, จาก https://chiangmai.mol.go.th/wp-content/uploads/sites/18/2019/11/ sthaankaarnaerngngaan_cchanghwadechiiyngaihm_1-62.pdf.

อัมพร จิรัฐติกร. (2558). พื้นที่สาธารณะข้ามชาติ การเมืองเรื่องพื้นที่ของแรงงานอพยพไทใหญ่ในจังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่: ศูนย์วิจัยและบริการวิชาการ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

อานันท์ กาญจนพันธุ์ และชัยพงษ์ สำเนียง. (2557). แรงงานข้ามชาติ อัตลักษณ์และสิทธิความเป็นพลเมือง. เชียงใหม่: แผนงานเสริมสร้างนโยบายสาธารณะที่ดี และสถาบันศึกษานโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

Crul, M., & Vermeulen, H. (2003). The Second Generation in Europe. International Migration Review, 37(4), 965- 986.

Moeller, M., & Bielfeldt, D. (2011). Shaping Perceptions: Integrating Community Cultural Wealth Theory into Teacher Education. Journal of Applied Learning in Higher Education, 3, 81-96.

Nawarat, N. (2018). Education Obstacles and Family Separation for Children of Migrant Workers in Thailand: A case from Chiang Mai. Asia Pacific Journal of Education, 38(4), 488-500, https://doi:10.1080/02188791.2018.1530191.

Portes A., & Rumbaut, R. (2005). Introduction: The Second Generation and the Children of Immigrants Longitudinal Study. Ethnic and Racial Studies, 28(6), 983-999.

Portes, A (Ed.). (1996). The New Second Generation. New York: Russell Sage Foundation.

Samuelson, C., & Litzler, E. (2016). Community Cultural Wealth: An Assets-Based Approach to Persistence of Engineering Students of Color. Journal of Engineering Education, 105(1), 93-117.

Waters, M., Tran, V., Kasinitz, P., & Mollenkopf, J. (2010). Segmented Assimilation Revisited: Types of Acculturation and Socioeconomic Mobility in Young Adulthood. Ethnic and Racial Studies, 33(7), 1168-1193.

Xie, Y., & Greenman, E. (2005). Segmented Assimilation Theory: A Reformulation and Empirical Test (Report 05-581 August 2005), USA: Population Studies Center, University of Michigan.

Yosso, T. (2005). Whose Culture has Capital? A Critical Race Theory Discussion of Community Cultural Wealth. Race Ethnicity and Education, 8(1), 69-91.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

30-11-2023

รูปแบบการอ้างอิง

นาสี พ. (2023). การปรับตัวของเยาวชนไทใหญ่ผ่านการศึกษาในประเทศไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 17(2), 562–576. https://doi.org/10.14456/psruhss.2023.40

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย