การบริหารราชการแผ่นดินเพื่อมุ่งสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนองานวิจัยที่มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาต่อยอดโมเดลการบริหารราชการแผ่นดินบนพื้นฐานหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงที่สามารถมุ่งสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน และวิเคราะห์เปรียบเทียบการดำเนินการตามนโยบายหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของหน่วยงานภาครัฐ กับยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ และเป้าหมายของการพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้บริหารด้วยแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างจากหน่วยงาน 15 กรม/สำนักงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และการค้นคว้าเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผลการศึกษาพบว่า โมเดลที่สะท้อนการประยุกต์หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงควรปรับปรุงในสองประเด็นหลัก ๆ กล่าวคือ การพัฒนาบุคลากรให้มีสมรรถนะด้านการปรับตัวกลับสู่สมดุลหลังต้องเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ได้ และการเปิดกว้างในภาครัฐให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคม ซึ่งการดำเนินงานที่มีการปรับประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงผ่านโมเดลความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของหน่วยงานภาครัฐ สามารถเป็นส่วนสำคัญในการนำพาประเทศไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทของประเทศไทย เมื่อเปรียบเทียบโมเดลความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงกับแนวทางที่รัฐบาลใช้ในการดำเนินนโยบายการพัฒนาประเทศตามยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ พบว่าเป้าหมายและตัวชี้วัดต่าง ๆ ที่กำหนดในแผนย่อยของแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ในประเด็นการบริการประชาชนและประสิทธิภาพภาครัฐ โดยส่วนใหญ่อยู่ในระดับเข้าข่าย อันเป็นระดับแรกจาก 3 ระดับของโมเดล เมื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบโมเดลความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงกับเป้าหมายตัวชี้วัดการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ พบว่า สามารถเชื่อมโยงได้กับตัวชี้วัดในกระบวนการหรือกลไกการขับเคลื่อนปฏิบัติการที่มุ่งสู่เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน อย่างไรก็ตาม กรอบการดำเนินการทั้งสามต่างให้ข้อสรุปที่สำคัญตรงกัน คือ การพัฒนาที่ยั่งยืนจะต้องแก้ไขที่ฐานรากและใช้การบูรณาการในหลายประเด็นพร้อมกัน รวมทั้งใช้การร่วมมือจากหลายภาคส่วน และต้องอยู่บนฐานรากของการพัฒนาคนโดยมีเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นหนึ่งในส่วนสำคัญในการขับเคลื่อน