แนวทางผสมผสานเชิงนโยบายของสวัสดิการสังคมผู้สูงวัย: กรณีศึกษาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในอำเภอเมือง จังหวัดพะเยา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอผลการศึกษาแนวทางการจัดสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงวัยโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในอำเภอเมือง จังหวัดพะเยา โดยอาศัยระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการเก็บรวบรวมข้อมูลสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างจากผู้ปฏิบัติงานในด้านสวัสดิการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 6 แห่ง และใช้เครื่องมือเชิงปริมาณด้วยการใช้แบบสอบถามผู้สูงวัยจำนวน 228 คน ประกอบกับการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการ ผลการศึกษาพบว่า สวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงวัยประกอบด้วย 3 ลักษณะ คือ (1) การจัดสวัสดิการตามกรอบภารกิจที่ได้รับมอบหมายจากส่วนกลาง ได้แก่ การดำเนินการเบี้ยยังชีพผู้สูงวัย เป็นสวัสดิการที่เข้าถึงผู้สูงวัยได้รับมากที่สุด แต่ส่วนใหญ่ยังมีความต้องการด้านการเงินสูงมากขึ้นกว่าเดิมและให้ในอัตราเดียวกันทุกช่วงอายุ (2) การจัดสวัสดิการร่วมกันในลักษณะเครือข่ายในพื้นที่มีความร่วมกับชุมชน หน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และองค์กรไม่แสวงหากำไร ในด้านนี้งบประมาณในการสนับสนุนยังคงน้อยและบางสวัสดิการไม่สอดคล้องกับความต้องการของผู้สูงวัย เช่น กองทุนสวัสดิการชุมชนผู้สูงวัยบางท่านมองเป็นภาระค่าใช้จ่ายมากกว่าสวัสดิการ เป็นต้น และ (3) สวัสดิการที่ดำเนินการโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเอง ซึ่งจะขึ้นอยู่กับงบประมาณและการพิจารณาของสภาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในแต่ละปีเป็นสำคัญ ทั้งนี้ ปัจจัยที่ช่วยในการสนับสนุนให้การจัดสวัสดิการของหน่วยงานประสบความสำเร็จ ได้แก่ การมีส่วนร่วมของชุมชน ความร่วมมือภาครัฐและภาคีเครือข่ายภายในพื้นที่ ปัญหาอุปสรรคในการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้แก่ การขาดนโยบายและวิสัยทัศน์ของผู้บริหาร กฎหมายที่ยังขาดความแน่ชัด การขาดแคลนบุคลากรในการดูแลผู้สูงวัย และขาดการสื่อสารข้อมูลข่าวสาร สำหรับสวัสดิการที่ผู้สูงอายุได้รับมากที่สุดคือ สวัสดิการด้านสุขภาพ รองลงมาคือ ด้านนันทนาการ การเงิน และความมั่นคงทางสังคม ส่วนสวัสดิการที่ได้รับน้อยที่สุดคือ สวัสดิการด้านที่พักอาศัย ดังนั้น การจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงวัยควรคำนึงถึงการบูรณาการหน่วยงาน และใช้เครื่องมือที่หลากหลายในการจัดทำนโยบายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้สูงวัยในท้องถิ่น