แนวทางการเสริมสร้างแรงจูงใจในการออมเงินเพื่อการเกษียณอายุ สำหรับพนักงานวัยเริ่มทำงาน: กรณีศึกษา พื้นที่กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ความรู้ทางการเงิน และปัจจัยทางสังคมที่มีผลต่อพฤติกรรมการออมเพื่อการเกษียณของพนักงานวัยเริ่มทำงานในกรุงเทพมหานคร และเสนอแนวทางเสริมสร้างแรงจูงใจ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากพนักงานอายุ 22–29 ปี จำนวน 400 คน และข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกพนักงานวัยเริ่มทำงาน 10 คน และผู้เชี่ยวชาญหรือเจ้าหน้าที่ภาครัฐ 6 คน ผลการวิจัยเชิงปริมาณพบว่า รายได้ ค่าใช้จ่าย อายุ ความรู้ทางการเงิน และปัจจัยทางสังคม มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการออมเพื่อการเกษียณอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยรายได้และความรู้ทางการเงินเป็นปัจจัยที่ส่งผลมากที่สุดต่อระดับการออมและความสามารถในการวางแผนระยะยาว สะท้อนว่าความมั่นคงทางรายได้และทักษะด้านการเงินเป็นพื้นฐานสำคัญของพฤติกรรมการออมที่ยั่งยืน ขณะที่ผลการวิจัยเชิงคุณภาพชี้ให้เห็นว่า อุปสรรคในการออมไม่ได้เกิดจากปัจจัยของบุคคลเพียงอย่างเดียว แต่เป็นข้อจำกัดเชิงระบบในหลายระดับ ทั้งในระดับบุคคลที่เผชิญกับรายได้ไม่เพียงพอและความรู้ทางการเงินที่จำกัด ระดับองค์กรที่ขาดกองทุนสำรองเลี้ยงชีพและระบบสนับสนุนด้านคำปรึกษาทางการเงิน และระดับนโยบายที่ยังมีมาตรการกระจัดกระจายและไม่ครอบคลุมแรงงานนอกระบบ ส่งผลให้พนักงานวัยเริ่มทำงานไม่สามารถสร้างวินัยการออมได้อย่างต่อเนื่อง ผู้วิจัยเสนอกรอบ Whole-of-Society Approach เพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจในการออม ครอบคลุม 4 มิติ ได้แก่ มิติด้านบุคคลที่ส่งเสริมระบบออมอัตโนมัติและเครื่องมือวางแผนการเงิน มิติด้านองค์กรที่สนับสนุนการสมทบเงินออมและการสมัครเข้ากองทุนอัตโนมัติ มิติด้านนโยบายที่จัดตั้งหน่วยงานกลางและให้สิทธิประโยชน์ภาษีแก่ผู้มีรายได้น้อย และมิติด้านวัฒนธรรมที่สร้างค่านิยมการออมในสังคมอย่างต่อเนื่อง